൯. ബാലപണ്ഡിതസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൬. ഏതേഹീതി ദുചിന്തിതാദീഹി. ഏതേന ലക്ഖണസദ്ദസ്സ കരണത്ഥതമാഹ. താനേവാതി ലക്ഖണാനി ഏവ. തസ്സാതി ബാലസ്സ. ‘‘അയം ബാലോ’’തി നിമീയതി സഞ്ചാനീയതി ഏതേഹീതി ബാലനിമിത്താനി. അപദാനം വുച്ചതി വിഖ്യാതം കമ്മം. ദുചിന്തിതാദീനി ച ബാലേ വിഖ്യാതാനി, അവധാരണഭാവേ വാ, തസ്മാ ബാലസ്സ അപദാനാനീതി ബാലാപദാനാനി. അഭിജ്ഝാദീഹി ദുട്ഠം ദൂസിതം ചിന്തേതീതി ദുചിന്തിതചിന്തീ. ലോഭാദീഹി ദുട്ഠം ഭാസിതം മുസാവാദാദിം ഭാസതീതി ദുബ്ഭാസിതഭാസീ. തേസം തേസംയേവ വസേന കത്തബ്ബതോ ദുക്കടകമ്മം പാണാതിപാതാദിം കരോതീതി ദുക്കടകമ്മകാരീ. തേനാഹ ‘‘ചിന്തയന്തോ’’തിആദി. താനി ഉപനിസ്സായ ജാതന്തി തജ്ജം. തതോ ഏവ തേസം സാരുപ്പം അനുരൂപന്തി തസ്സാരുപ്പം. തേനാഹ ‘‘തജ്ജാതിക’’ന്തിആദി. കച്ഛമാനായാതി കഥിയമാനായ.

൨൪൮. യസ്മാ സത്താനം യഥൂപചിതാനി കമ്മാനി കതോകാസാനി തദുപട്ഠാപിതാനി കമ്മനിമിത്തഗതിനിമിത്താനി മരണസ്സ ആസന്നകാലേ ചിത്തസ്സ ആപാഥം ആഗച്ഛന്താനി, തദാ ഓലമ്ബന്താനി വിയ അഭിഭവന്താനി വിയ അജ്ഝോത്ഥരന്താനി വിയ ഉപട്ഠഹന്തി, തസ്മാ വുത്തം – ‘‘ഓലമ്ബനാദിആകാരേന ഹി താനി ഉപട്ഠഹന്തീ’’തി. ഉപട്ഠാനാകാരോ ഏവ തദാ ചിത്തസ്സ ഗോചരഭാവം ഗച്ഛതീതി ആഹ – ‘‘തസ്മിം ഉപട്ഠാനാകാരേ ആപാഥഗതേ’’തി.

൨൪൯. ന സക്കാതി ന വദതീതി ഏതേന ദ്വേപി പടിസേധാ പകതിഅത്ഥാതി അയമത്ഥോ വുത്തോ ഹോതി. ന സുകരാതി പന ഇമിനാ ദുക്കരഭാവോ ദീപിതോ, ദുക്കരഞ്ച താവ ഉപായേന സക്കാ കാതുന്തി ദസ്സേന്തോ ആഹ – ‘‘ന സുകരം പനാ’’തിആദി. തേനാതി വിനിവിജ്ഝിത്വാ ഗമനേന അഞ്ഞമഞ്ഞം സംവിജ്ഝനേന. അസ്സാതി ചോരസ്സ. ഇതോ ഉത്തരിപീതി മജ്ഝന്ഹികസമയം സായന്ഹസമയഞ്ച സത്തിസതേന.

൨൫൦. സങ്ഖമ്പി ന ഉപേതീതി ഇമിനാ സങ്ഖാതബ്ബമത്തം നത്ഥീതി ദീപിതം ഹോതീതി ആഹ – ‘‘ഗണനാമത്തമ്പി ന ഗച്ഛതീ’’തി. ഉപനിക്ഖേപനമത്തമ്പീതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. കലഭാഗന്തി കലാനം സങ്ഗണനകോട്ഠാസം. തേനാഹ ‘‘സതിമം കല’’ന്തിആദി. ഓലോകിതമത്തമ്പീതി ഉപനിക്ഖേപനവസേന ഓലോകനമത്തകമ്പി. തം കമ്മകാരണന്തി തം പഞ്ചവിധബന്ധനകമ്മകാരണം ചതുന്നമ്പി പസ്സാനം വസേന സമ്പരിവത്തേത്വാ കരോന്തിയേവ, പാളിയം പന ഏകപസ്സവസേന ആഗതാ. ഗേഹസ്സാതി മഹതോ ഗേഹസ്സ. സബ്ബതോതി സബ്ബാവയവതോ. സമ്പജ്ജലിതേ ഏകജാലീഭൂതേ. സുപക്കുഥിതായാതി സുട്ഠു നിപക്കായ.

വിഭത്തോതി തത്ഥ നിബ്ബത്തകസത്താനം സാധാരണകമ്മുനാ വിഭത്തോ വിയ നിബ്ബത്തോ. അയോപാകാരേന പരിതോ അത്തോ ഗഹിതോതി അയോപാകാരപരിയത്തോ പരിക്ഖിത്തോ.

യമകഗോളകാതി ദാരകാനം കീളനയുഗളാ. ഏവമ്പി ദുക്ഖോതി യഥാവുത്തഉസ്സദനിരയവസേനപി സോത-ഘാന-ജിവ്ഹാ-കായ-മനോ-ഗോചരതാവസേനപി ഇമിനാ ആകാരേന ദുക്ഖോതി.

൨൫൧. ദന്തേഹി ഉല്ലേഹിത്വാതി ഉത്തരദന്തേഹി അഞ്ഛിത്വാ. രസവസേന അതിത്തോ അസ്സാദോ രസാദോ. തേനാഹ ‘‘രസഗേധേന പരിഭുത്തരസോ’’തി.

൨൫൨. ദുരൂപോതി വിരൂപോ. ദുദ്ദസോതി തേനേവ വിരൂപഭാവേന അനിട്ഠദസ്സനോ. ലകുണ്ഠകോതി രസ്സോ. പവിട്ഠഗീവോതി ഖന്ധന്തരം അനുപവിട്ഠഗീവോ. മഹോദരോതി വിപുലകുച്ഛി. യേഭുയ്യേന ഹി ലകുണ്ടകാ സത്താ രസ്സഗീവാ പുഥുലകുച്ഛികാവ ഹോന്തീതി തഥാ വുത്തം. കാണോ നാമ ചക്ഖുവികലോതി വുത്തം – ‘‘ഏകക്ഖികാണോ വാ ഉഭയക്ഖികാണോ വാ’’തി. കുണീതി ഹത്ഥവികലോ വുച്ചതീതി ആഹ – ‘‘ഏകഹത്ഥകുണീ വാ ഉഭയഹത്ഥകുണീ വാ’’തി. വാതാദിനാ ഉപഹതകായപക്ഖോ ഇധ പക്ഖഹതോതി അധിപ്പേതോ, ന പക്ഖിഹതോതി ആഹ – ‘‘പക്ഖഹതോതി പീഠസപ്പീ’’തി. ദുക്ഖാനുപബന്ധദസ്സനത്ഥന്തി അപരാപരജാതീസു വിപാകദുക്ഖസ്സ അനുപബന്ധവസേന പവത്തിദസ്സനത്ഥം.

കലീയതി ഖലീയതി അപ്പഹീയതി സാസനം ഏതേനാതി കലി, ജുതപരാജയോ. സോ ഏവ ഗഹസദിസതായ ‘‘കലിഗ്ഗഹോ’’തി വുത്തോ. അധിബന്ധന്തി കുടുമ്ബസ്സ അധിവുത്ഥസ്സ മൂലഭൂതസ്സ അത്തനോ ബന്ധിതബ്ബതം. തേനാഹ ‘‘അത്തനാപി ബന്ധം നിഗച്ഛേയ്യാ’’തി. ബാലഭൂമിയാ ബാലഭാവസ്സ മത്ഥകപ്പത്തി നിരയഗാമികമ്മകാരിതാതി ‘‘നിരയേ നിബ്ബത്തതി’’ച്ചേവ വുത്തം. തഗ്ഗഹണേനേവ പന തതോ മുദുമുദുതരാദികമ്മവസേന സേസാപായേസു അപരാപരനിബ്ബത്താദിബാലഭൂമി വിഭാവിതാ ഹോതീതി.

൨൫൩. വുത്താനുസാരേനാതി ‘‘ബാലോ അയ’’ന്തിആദിനാ വുത്തസ്സ അത്ഥവചനസ്സ ‘‘പണ്ഡിതോ അയ’’ന്തി ഏതേഹി ലക്ഖീയതീതിആദിനാ അനുസാരേന. മനോസുചരിതാദീനം വസേനാതി ചിന്തേന്തോ അനഭിജ്ഝാ-അബ്യാപാദ-സമ്മാദസ്സനം സുചിന്തിതമേവ ചിന്തേതീതിആദിനാ മനോസുചരിതാനം തിണ്ണം സുചരിതാനം വസേന യോജേതബ്ബാനി.

ചക്കരതനവണ്ണനാ

൨൫൬. ഉപോസഥം (ദീ. നി. ടീ. ൨.൨൪൩) വുച്ചതി അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതം സബ്ബദിവസേസു ഗഹട്ഠേഹി രക്ഖിതബ്ബസീലം, സമാദാനവസേന തം ഏതസ്സ അത്ഥീതി ഉപോസഥികോ, തസ്സ. തേനാഹ ‘‘സമാദിന്നഉപോസഥങ്ഗസ്സാ’’തി. തദാതി തസ്മിം കാലേ, യസ്മിം പന കാലേ ചക്കവത്തിഭാവസംവത്തനിയ-ദാന-സീലാദി-പുഞ്ഞസമ്ഭാരസമുദാഗമസമ്പന്നോ പൂരിതചക്കവത്തിവത്തോ കാദീപദേസവിസേസപച്ചാജാതിയാ ചേവ കുലരൂപഭോഗാധിപതേയ്യാദിഗുണവിസേസസമ്പത്തിയാ ച തദനുരൂപേ അത്തഭാവേ ഠിതോ ഹോതി, തസ്മിം കാലേ. താദിസേ ഹി കാലേ ചക്കവത്തിഭാവീ പുരിസുത്തമോ യഥാവുത്തഗുണസമന്നാഗതോ രാജാ ഖത്തിയോ ഹുത്വാ മുദ്ധാവസിത്തോ വിസുദ്ധസീലോ അനുപോസഥം സതസഹസ്സവിസ്സജ്ജനാദിനാ സമ്മാപടിപത്തിം പടിപജ്ജതി, ന യദാ ചക്കരതനം ഉപ്പജ്ജതി, തദാ ഏവ. തേനാഹ – ‘‘പാതോ…പേ… ധമ്മതാ’’തി. (തത്ഥ ദമോ ഇന്ദ്രിയസംവരോ, സംയമോ സീലസംവരോ.)

വുത്തപ്പകാരപുഞ്ഞകമ്മപച്ചയന്തി ചക്കവത്തിഭാവാവഹദാനദമസംയമാദിപുഞ്ഞകമ്മഹേതുകം. നീലമണിസങ്ഘാടസദിസന്തി ഇന്ദനീലമണിസഞ്ചയസമാനം. ദിബ്ബാനുഭാവയുത്തത്താതി ദസ്സനീയതാ മനുഞ്ഞഘോസതാ ആകാസഗാമിതാ ഓഭാസവിസ്സജ്ജനാ അപ്പടിഘാതതാ രഞ്ഞോ ഇച്ഛിതത്ഥനിപ്ഫത്തികാരണതാതി ഏവമാദീഹി ദിബ്ബസദിസേഹി ആനുഭാവേഹി സമന്നാഗതത്താ. സബ്ബേഹി ആകാരേഹീതി സബ്ബേഹി സുന്ദരേഹി ആകാരേഹി. പരിപൂരന്തി പരിപുണ്ണം. സാ ചസ്സ പാരിപൂരി ഇദാനേവ വിത്ഥാരീയതി.

പനാളീതി ഛിദ്ദം. സുദ്ധസിനിദ്ധദന്തപന്തിയാ നിബ്ബിവരായാതി അധിപ്പായോ. നാഭിപനാളി പരിക്ഖേപപട്ടേസൂതി നാഭിപരിക്ഖേപപട്ടേ ചേവ നാഭിയാ പനാളിപരിക്ഖേപപട്ടേ ച. സുവിഭത്താവാതി അഞ്ഞമഞ്ഞം അസംകിണ്ണത്താ സുട്ഠു വിഭത്താ. പരിച്ഛേദലേഖന്തരേസു മണികാ സുവിഭത്താ ഹുത്വാ പഞ്ഞായന്തീതി വദന്തി.

പരിച്ഛേദലേഖാദീനീതി ആദി-സദ്ദേന മാലാകമ്മാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. സുരത്താതിആദീസു സുരത്തഗ്ഗഹണേന മഹാനാമവണ്ണതം പടിക്ഖിപതി, സുദ്ധഗ്ഗഹണേന സംകിലിട്ഠതം, സിനിദ്ധഗ്ഗഹണേന ലൂഖതം. കാമം തസ്സ ചക്കരതനസ്സ നേമിമണ്ഡലം അസന്ധികംവ നിബ്ബത്തം, സബ്ബത്ഥകമേവ പന കേവലം പവാളവണ്ണോവ ന സോഭതീതി പകതിചക്കസ്സ സന്ധിയുത്തേസു ഠാനേസു രത്തജമ്ബുനദപരിക്ഖതം അഹോസി, തം സന്ധായ വുത്തം ‘‘സന്ധീസു പനസ്സാ’’തിആദി.

നേമിമണ്ഡലപിട്ഠിയന്തി നേമിമണ്ഡലസ്സ പിട്ഠിപദേസേ. ദസന്നം ദസന്നം അരാനമന്തരേതി ദസന്നം ദസന്നം അരാനം അന്തരസമീപേ പദേസേ. ഛിദ്ദമണ്ഡലചിത്തോതി മണ്ഡലസണ്ഠാനഛിദ്ദവിചിത്തോ. സുകുസലസമന്നാഹതസ്സാതി സുട്ഠു കുസലേന സിപ്പിനാ പഹതസ്സ, വാദിതസ്സാതി അത്ഥോ. വഗ്ഗൂതി മനോരമോ രജനീയോതി സുണന്താനം രാഗുപ്പാദകോ. കമനീയോതി കന്തോ. സമോസരിതകുസുമദാമാതി ഓലമ്ബിതസുഗന്ധകുസുമദാമാ. നേമിപരിക്ഖേപസ്സാതി നേമിപരിയന്തപരിക്ഖേപസ്സ. നാഭിപനാളിയാ ദ്വിന്നം പസ്സാനം വസേന ‘‘ദ്വിന്നമ്പി നാഭിപനാളീന’’ന്തി വുത്തം. ഏകാ ഏവ ഹി സാ പനാളി. യേഹീതി യേഹി ദ്വീഹി സീഹമുഖേഹി. പുന യേഹീതി മുത്താകലാപേഹി.

ഓധാപയമാനന്തി സോതും അവഹിതാനി കുരുമാനം. ചന്ദോ പുരതോ, ചക്കരതനം പച്ഛാതി ഏവം പുബ്ബാപരിയേന പുബ്ബാപരഭാഗേന.

അന്തേ പുരസ്സാതി അനുരാധപുരേ രഞ്ഞോ അന്തേപുരസ്സ ഉത്തരസീഹപഞ്ജരആസന്നേ തദാ രഞ്ഞോ പാസാദേ താദിസസ്സ ഉത്തരദിസായ സീഹപഞ്ജരസ്സ ലബ്ഭമാനത്താ വുത്തം. സുഖേന സക്കാതി കിഞ്ചി അനാരുഹിത്വാ സരീരഞ്ച അനുല്ലങ്ഘിത്വാ യഥാഠിതേനേവ ഹത്ഥേന പുപ്ഫമുട്ഠിയോ ഖിപിത്വാ സുഖേന സക്കാ ഹോതി പൂജേതും.

നാനാവിരാഗരതനപ്പഭാസമുജ്ജലന്തി നാനാവിധചിത്തവണ്ണരതനോഭാസപഭസ്സരം. ആകാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ പവത്തേതി. ആഗന്ത്വാ ഠിതട്ഠാനതോ ഉപരി ആകാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ പവത്തേ.

സന്നിവേസക്ഖമോതി ഖന്ധവാരസന്നിവേസയോഗ്യോ. സുലഭാഹാരൂപകരണോതി സുഖേനേവ ലദ്ധബ്ബധഞ്ഞഗോരസദാരുതിണാദിഭോജനസാധനോ. പരചക്കന്തി പരസ്സ രഞ്ഞോ സേനാ, ആണാ വാ.

ആഗതനന്ദനോതി ആഗതോ ഹുത്വാ നന്ദിജനനോ. ആഗതം വാ ആഗമനം, തേന നന്ദതീതി ആഗതനന്ദനോ. ഗമനേന സോചേതീതി ഗമനസോചനോ. ഉപകപ്പേഥാതി ഉപരൂപരി കപ്പേഥ സംവിദഹഥ, ഉപനേഥാതി അത്ഥോ. ഉപപരിക്ഖിത്വാതി ഹേതുതോപി സഭാവതോപി ഫലതോപി ദിട്ഠധമ്മികസമ്പരായികആദീനവതോപി വീമംസിത്വാ.

വിഭാവേന്തി പഞ്ഞായ അത്ഥം വിഭൂതം കരോന്തീതി വിഭാവിനോ, പഞ്ഞവന്തോ. അനുയന്താതി അനുവത്തകാ. ഓഗച്ഛമാനന്തി ഓസീദന്തം. യോജനമത്തന്തി വിത്ഥാരതോ യോജനമത്തം പദേസം. ഗമ്ഭീരഭാവേന പന യഥാ ഭൂമി ദിസ്സതി, ഏവം ഓഗച്ഛതി. തേനാഹ ‘‘മഹാസമുദ്ദതല’’ന്തിആദി. അന്തേ ചക്കരതനം ഉദകേന സേനായ അനജ്ഝോത്ഥരണത്ഥം.

൨൫൭. പുരത്ഥിമോ സമുദ്ദോ പരിയന്തോ അസ്സാതി പുരത്ഥിമസമുദ്ദപരിയന്തോ, പുരത്ഥിമസമുദ്ദം പരിയന്തം കത്വാ. ചാതുരന്തായാതി ചാതുസമുദ്ദന്തായ പുബ്ബവിദേഹാദിചതുകോട്ഠാസന്തായ.

ഹത്ഥിരതനവണ്ണനാ

൨൫൮. ഹരിചന്ദനാദീഹീതി ആദി-സദ്ദേന ചതുജ്ജാതിയഗന്ധാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. ആഗമനം ചിന്തേഥാതി വദന്തി ചക്കവത്തിവത്തസ്സ പൂരിതതായ പരിചിതത്താ. ഭൂമിഫുസനകേഹി വാലധി, വരങ്ഗം ഹത്ഥോതി ഇമേഹി ച തീഹി, ചതൂഹി പാദേഹി ചാതി സത്തഹി അവയവേഹി ഠിതത്താ സത്തപതിട്ഠോ. ഇതരേസം അമച്ചാദീനം ചിന്തയന്താനം ന ആഗച്ഛതി. അപനേത്വാതി അത്തനോ ആനുഭാവേന അപനേത്വാ. ഗന്ധമേവ ഹി തസ്സ ഇതരേ ഹത്ഥിനോ ന സഹന്തി.

അസ്സരതനവണ്ണനാ

സിന്ധവകുലതോതി സിന്ധവസ്സാജാനീയകുലതോ.

മണിരതനവണ്ണനാ

സകടനാഭിസമപ്പമാണന്തി പരിണാഹതോ മഹാസകടസ്സ നാഭിയാ സമപ്പമാണം. ഉഭോസു അന്തേസൂതി ഹേട്ഠാ ഉപരി ചാതി ദ്വീസു അന്തേസു. കണ്ണികപരിയന്തതോതി ദ്വിന്നം കഞ്ചനപദുമാനം കണ്ണികായ പരിയന്തതോ. മുത്താജാലകേ ഠപേത്വാതി സുവിസുദ്ധേ മുത്താമയേ ജാലകേ പതിട്ഠപേത്വാ.

ഇത്ഥിരതനവണ്ണനാ

‘‘ഇത്ഥിരതനം പാതുഭവതീ’’തി വത്വാ അസ്സ പാതുഭവനാകാരം ദസ്സേതും, ‘‘മദ്ദരാജകുലതോ വാ’’തിആദി വുത്തം. മദ്ദരട്ഠം കിര അഭിരൂപാനം ഇത്ഥീനം ഉപ്പത്തിട്ഠാനം. സണ്ഠാനപാരിപൂരിയാതി ഹത്ഥപാദാദിസരീരാവയവാനം സുസണ്ഠിതതായ. അവയവപാരിപൂരിയാ ഹി സമുദായപാരിപൂരിസിദ്ധി. രൂപന്തി സരീരം. ദസ്സനീയാതി സുരൂപഭാവേന പസ്സിതബ്ബയുത്താ. സോമനസ്സവസേന ചിത്തം പസാദേതി യോനിസോ ചിന്തേന്താനം കമ്മഫലസദ്ധായ വസേന. പസാദാവഹത്താതി കാരണവചനേന യഥാ പാസാദികതായ വണ്ണപോക്ഖരതാസിദ്ധി വുത്താ, ഏവം ദസ്സനീയതായ പാസാദികതാസിദ്ധി, അഭിരൂപതായ ച ദസ്സനീയതാസിദ്ധി വത്തബ്ബാതി നയം ദസ്സേതി. പടിലോമതോ വാ വണ്ണപോക്ഖരതായ പാസാദികതാസിദ്ധി, പാസാദികതായ ദസ്സനീയതാസിദ്ധി, ദസ്സനീയതായ അഭിരൂപതാസിദ്ധി യോജേതബ്ബാ. ഏവം സരീരസമ്പത്തിവസേന അഭിരൂപതാദികേ ദസ്സേത്വാ ഇദാനി സരീരേ ദോസാഭാവവസേനപി തേ ദസ്സേതും, ‘‘അഭിരൂപാ വാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ യഥാ പമാണയുത്താ, ഏവം ആരോഹപരിണാഹയോഗതോ ച പാസാദികാ നാതിദീഘതാദയോ. ഏവം മനുസ്സാനം ദിബ്ബരൂപതാസമ്പത്തിപീതി ‘‘അപ്പത്താ ദിബ്ബവണ്ണ’’ന്തി വുത്തം. കായവിപത്തിയാതി സരീരദോസസ്സ. അഭാവോതി അച്ചന്തമേവ ദൂരീഭാവോ.

സതവിഹതസ്സാതി സതക്ഖത്തും വിഹതസ്സ. സതവിഹതസ്സാതി ച ഇദം കപ്പാസപിചുവസേന വുത്തം, തൂലപിചുനോ പന വിഹനനമേവ നത്ഥി. കുങ്കുമതഗരതുരുക്ഖയവനപുപ്ഫാനി ചതുജ്ജാതി. തമാലതഗരതുരുക്ഖയവനപുപ്ഫാനീതി അപരേ.

അഗ്ഗിദഡ്ഢാ വിയാതി ആസനഗതേന അഗ്ഗിനാ ദഡ്ഢാ വിയ. പഠമമേവാതി അഞ്ഞകിച്ചതോ പഠമമേവ, ദസ്സനസമകാലമേവാതി അത്ഥോ. തം തം അത്തനാ രഞ്ഞോ കാതബ്ബകിച്ചം കിം കരോമീതി പുച്ഛിതബ്ബതായ കിം കരണന്തി പടിസ്സാവേതീതി കിങ്കാരപടിസ്സാവിനീ.

മാതുഗാമോ നാമ യേഭുയ്യേന സഠജാതികോ, ഇത്ഥിരതനസ്സ പന തം നത്ഥീതി ദസ്സേതും, ‘‘സ്വാസ്സാ’’തിആദി വുത്തം. ഗുണാതി രൂപഗുണാ ചേവ ആചാരഗുണാ ച. പുരിമകമ്മാനുഭാവേനാതി തസ്സാ പുരിമകമ്മാനുഭാവേന. ഇത്ഥിരതനസ്സ തബ്ഭാവസംവത്തനിയപുരിമകമ്മസ്സ ആനുഭാവേന, ചക്കവത്തിനോപി പരിവാരസംവത്തനിയം പുഞ്ഞകമ്മം താദിസസ്സ ഫലവിസേസസ്സ ഉപനിസ്സയോ ഹോതിയേവ. തേനാഹ ‘‘ചക്കവത്തിനോ പുഞ്ഞം ഉപനിസ്സായാ’’തി. ഏതേന സേസരതനേസുപി തേസം വിസേസാനം തദുപനിസ്സയതാ വിഭാവിതാ ഏവാതി ദട്ഠബ്ബം. പുബ്ബേ ഏകദേസവസേന ലബ്ഭമാനപാരിപൂരീ രഞ്ഞോ ചക്കവത്തിഭാവൂപഗമനതോ പട്ഠായ സബ്ബാകാരപാരിപൂരാ ജാതാ.

ഗഹപതിരതനവണ്ണനാ

പകതിയാവാതി സഭാവേനേവ, ചക്കരതനപാതുഭാവതോ പുബ്ബേപി.

പരിണായകരതനവണ്ണനാ

നിസ്സായാതി ഉപനിസ്സായ.

൨൬൦. കടഗ്ഗഹോ വുച്ചതി ജയഗ്ഗഹോ സകാനം പണാനം കടഭാവേന അത്ഥസിദ്ധിവസേന സങ്ഗണ്ഹനന്തി കത്വാ. തേനാഹ ‘‘ജയഗ്ഗാഹേനാ’’തി. ഏകപ്പഹാരേനേവാതി ഏകപ്പയോഗേനേവ സതസഹസ്സാനി അധിഗച്ഛേയ്യാതി യോജനാ. സേസം വുത്തനയത്താ സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ബാലപണ്ഡിതസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.