൩. അസ്സലായനസുത്തവണ്ണനാ

൪൦൧. അഞ്ഞമഞ്ഞവിസിട്ഠത്താ വിസദിസം രജ്ജം വിരജ്ജം, വിരജ്ജതോ ആഗതാ, തത്ഥ ജാതാതി വാ വേരജ്ജകാ, ഏവം ജാതാ ഖോ പന തേ, യസ്മാ വത്ഥാഭരണാദിവിഭാഗേന നാനപ്പകാരാ ഹോന്തി, തസ്മാ വുത്തം ‘‘നാനാവേരജ്ജകാന’’ന്തി. അട്ഠകഥായം പന വേരജ്ജസ്സേവ വസേന നാനപ്പകാരതാ വുത്താ. യഞ്ഞുപാസനാദിനാതി യഞ്ഞാനുഭവനമന്തജ്ഝേനദക്ഖിണപരിയേസനാദിനാ. ചതുവണ്ണസാധാരണന്തി ഖത്തിയാദീനം ചതുന്നം വണ്ണാനം സാധാരണം സംസാരസുദ്ധിപാപതസ്സനം. ന്ഹാനസുദ്ധിയാതി തിത്ഥസമുദ്ദഖാതേസു മന്തജപ്പനപുബ്ബകം സായംതതിയഉദകോരോഹനാദിന്ഹാനസുദ്ധിയാ. ഭാവനാസുദ്ധിയാതി പരമജോതിഭൂതായ പുരിസഭാവനാസങ്ഖാതായ സുദ്ധിയാ. വാപിതസിരോതി ഓരോപിതകേസോ. തമേവ ഹി സിരോ വാപിതന്തി വുച്ചതി.

സഭാവവാദീതി യഥാഭൂതവാദീ. പബ്ബജന്താതി ബ്രാഹ്മണപബ്ബജ്ജം ഉപഗച്ഛന്താ, തസ്മാ ബ്രാഹ്മണാനം പബ്ബജ്ജാവിധാനം സിക്ഖന്തേന ഭോതാ ‘‘ബ്രാഹ്മണാവ സുജ്ഝന്തി, നോ അബ്രാഹ്മണാ’’തി അയം വിധി സഹേതുകോ സഉപാദാനോ സക്കച്ചം ഉഗ്ഗഹിതോ, തസ്മാ തുയ്ഹം പരാജയോ നത്ഥി…പേ… ഏവമാഹംസു.

൪൦൨. ലദ്ധിഭിന്ദനത്ഥന്തി ‘‘ബ്രാഹ്മണാവ ബ്രഹ്മുനോ പുത്താ ഓരസാ മുഖതോ ജാതാ ബ്രഹ്മജാ’’തി ഏവം പവത്തലദ്ധിയാ വിനിവേഠനത്ഥം. പുത്തപടിലാഭത്ഥായാതി ‘‘ഏവം മയം പേത്തികം ഇണധാരം സോധേയ്യാമാ’’തി ലദ്ധിയം ഠത്വാ പുത്തപടിലാഭത്ഥായ. അയഞ്ഹേത്ഥ അധമ്മികാനം ബ്രാഹ്മണാനം അജ്ഝാസയോ. നേസന്തി ബ്രാഹ്മണാനം. സച്ചവചനം സിയാതി ‘‘ബ്രഹ്മുനോ പുത്താ’’തിആദിവചനം സച്ചം യദി സിയാ ബ്രാഹ്മണീനം…പേ… ഭവേയ്യ, ന ചേതം അത്ഥി. മഹാബ്രഹ്മുനോ മുഖതോ ജാതോതി വാദച്ഛേദകവാദോ മുഖതോജാതച്ഛേകവാദോ. അസ്സലായനോവിഞ്ഞൂ ജാതികോ ‘‘നിരക്ഖേപം സമണേന ഗോതമേന വുത്ത’’ന്തി ജാനന്തോപി സഹഗതാനം ബ്രാഹ്മണാനം ചിത്താനുരക്ഖണത്ഥം ‘‘കിഞ്ചാപി ഭവം ഗോതമോ’’തിആദിമാഹ.

൪൦൩. ഇദാനി ബ്രാഹ്മണോവ സേട്ഠോ വണ്ണോതി വാദം ഭിന്ദിതും ‘‘സുതം തേ യോനകകമ്ബോജേസൂ’’തിആദി ആരദ്ധം. യദി ബ്രാഹ്മണോവ സേട്ഠോ വണ്ണോ, സബ്ബത്ഥ ബ്രാഹ്മണോവ സേട്ഠോ ഭവേയ്യ, അഥ കസ്മാ യോനകകമ്ബോജാദിജനപദേസു ബ്രാഹ്മണാനം സേട്ഠഭാവോ നത്ഥി? ഏവഞ്ഹി തത്ഥ വണ്ണാ, തസ്മാ ‘‘ബ്രാഹ്മണോവ സേട്ഠോ’’തി ലദ്ധിമത്തമേതം. തേസു ഹി ജനപദേസു ജനാ ഏകജ്ഝം സന്നിപതിത്വാ സമ്മന്തയിത്വാ കതികം അകംസു, ദാസം സാമികം കത്വാ ഇതരേ സബ്ബേ തം പൂജേത്വാ തസ്സ വസേ വത്തന്തി, യോ തേസം അയ്യോ ഹോതി ഇതരേ സബ്ബേ തസ്സ ദാസാ ഹോന്തി, തേ കതിപയസംവച്ഛരാതിക്കമേന തസ്സ കിഞ്ചി ദോസം ദിസ്വാ തം തതോ ഠാനതോ അപനേത്വാ അഞ്ഞം ഠപേന്തി, ഇതി സോ അയ്യോ ഹുത്വാ ദാസോ ഹോതി, ഇതരോ ദാസോ ഹുത്വാ അയ്യോ ഹോതി, ഏവം താവ കേചി ‘‘അയ്യോ ഹുത്വാ ദാസോ ഹോതി, ദാസോ ഹുത്വാ അയ്യോ ഹോതീ’’തി ഏത്ഥ അത്ഥം വദന്തി. അട്ഠകഥായം പന പുരിമവസേനേവ തമത്ഥം ദസ്സേതും ‘‘ബ്രാഹ്മണോ സഭരിയോ’’തിആദി വുത്തം. വയപ്പത്തേ പുത്തേ അസതീതി ഇദം വക്ഖമാനസ്സ ദാരകസ്സ ദായജ്ജസാമികഭാവസ്സ താവ ദസ്സനം. മാതിതോ സുദ്ധോതി ഏത്ഥ യോ മാതിതോ സുദ്ധത്താ അയ്യോ, പിതിതോ അസുദ്ധത്താ ദാസോ ഹോതി, സോ ഏവ പിതിതോ അസുദ്ധത്താ ദാസോ ഹുത്വാ മാതിതോ അയ്യോ ഹോതീതി ജാതിം സമ്ഭേദേതി. സോവ സബ്ബേന സബ്ബം ഹോതീതി ന സക്കാ വത്തുന്തി അപരേ. കോ ഥാമോതി മഹന്തേ ലോകസന്നിവാസേ അനമതഗ്ഗേ അതീതേ കാലേ ഇത്ഥീനം വാ ചിത്തേ അനവട്ഠിതേ ദാസാ ദാസാ ഏവ ഹോന്തി, അയ്യാ അയ്യാ ഏവ ഹോന്തീതി ഏത്ഥ കോ ഏകന്തികോ സഹേതുകോ അവസ്സയോ, തസ്സ സാധകോ സിദ്ധന്തോ, കിം നിദസ്സനന്തി അത്ഥോ.

൪൦൪. സുക്കച്ഛേദകവാദോ നാമാതി ‘‘ബ്രാഹ്മണോവ സുക്കോ വണ്ണോ’’തി ഏവം വുത്തോ സുക്കച്ഛേദകവാരോ നാമ.

൪൦൮. സബ്ബസ്മിം അഗ്ഗികിച്ചം കരോന്തേതി ഏതേന യഥാ യതോ കുതോചി നിസ്സയതോ ഉപ്പന്നോ അഗ്ഗിഉപാദാനസമ്പന്നോ അഗ്ഗികിച്ചം കരോതി, ഏവം യസ്മിം കസ്മിഞ്ചി ദാസകുലേ ജാതോ ഉപനിസ്സയസമ്പന്നോ സമ്മാപടിപജ്ജമാനോ സംസാരതോ സുജ്ഝതി ഏവാതി ദസ്സേതി.

൪൦൯. പാദസികവണ്ണോതി അന്തരാളവണ്ണോ. ഏതേസന്തി ഖത്തിയകുമാരേന ബ്രാഹ്മണകഞ്ഞായ ഉപ്പന്നപുത്തോ, ബ്രാഹ്മണകുമാരേന ഖത്തിയകഞ്ഞായ ഉപ്പന്നപുത്തോതി ഏതേസം ദ്വിന്നം മാണവകാനം. മതകഭത്തേതി മതേ ഉദ്ദിസ്സ കതഭത്തേ. ഥാലിപാകേതി കതമങ്ഗലഭത്തേ.

൪൧൦. തുമ്ഹേതി ജാതിസാമഞ്ഞതോ മാണവം ബ്രാഹ്മണേഹി സദ്ധിം ഏകജ്ഝം സങ്ഗണ്ഹന്തോ ആഹ. കോ നു ഖോതി അവംസിരോ ഇസിവാദോ, തേസം ബ്രാഹ്മണീസീനം അസാമത്ഥിയദസ്സനേന ജാതിയാ അപ്പമാണതം വിഭാവേതും ഗാമദാരകവേസേന ഉപഗച്ഛി. തേന വുത്തം ‘‘ഗാമണ്ഡലരൂപോ വിയാ’’തി. കോണ്ഡദമകോതി അദന്തദമകോ.

൪൧൧. ജനേതീതി ജനികാ ജനേത്തി. ജനകോ പിതാതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. ഗന്ധബ്ബപഞ്ഹന്തി ഗന്ധബ്ബസ്സ മാതുകുച്ഛിയം ഉപ്പജ്ജനകസത്തസ്സ ഖത്തിയഭാവാദിപുച്ഛം. ദബ്ബിഗഹണസിപ്പമ്പി ഏകാ വിജ്ജാ വേദിതബ്ബാ. തത്ഥ കിര കുസലോ യം കിഞ്ചി ആഹാരൂപഗപണ്ണപുപ്ഫഫലബീജം അന്തമസോ ഏലാലുകമ്പി ഗഹേത്വാ ഭേസജ്ജേഹി യോജേത്വാ പചന്തോ സപ്പിമധുഫാണിതേഹി സമാനരസം കത്വാ സമ്പാദേതും സക്കോതി, പുണ്ണോപി താദിസോ, തേന ഞാതം ത്വം ദബ്ബിഗഹണസിപ്പമത്തമ്പി ന ജാനാസീതി സമ്ബന്ധോ. സദ്ധോതി കമ്മഫലസദ്ധായ സദ്ധോ, പോഥുജ്ജനികേനേവ രതനത്തയപസാദേന പസന്നോ. തേനേവാഹ – ‘‘ഉപാസകം മം ഭവം…പേ… സരണം ഗത’’ന്തി.

അസ്സലായനസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.