൯. മഹാസാരോപമസുത്തവണ്ണനാ

൩൦൭. നചിരപക്കന്തേതി ന ചിരം പക്കന്തേ, പക്കന്തസ്സ സതോ ന ചിരസ്സേവ. സലിങ്ഗേനേവാതി മുണ്ഡിയകാസായഗ്ഗഹണാദിനാ അത്തനോ പുരിമലിങ്ഗേനേവ. പാടിയേക്കേ ജാതേതി വിപന്നാചാരദിട്ഠിതായ പകാസനീയകമ്മകരണതോ പരം അഞ്ഞതിത്ഥിയസദിസേ വിസും ഭൂതേ. കുലപുത്തോതി ജാതിമത്തേന കുലപുത്തോ. അസമ്ഭിന്നായാതി സമ്ഭേദരഹിതായ, ജാതിസങ്കരവിരഹിതായാതി അത്തോ. ജാതിസീസേന ഇധ ജാതിവത്ഥുകം ദുക്ഖം വുത്തന്തി ആഹ ‘‘ഓതിണ്ണോതി യസ്സ ജാതി അന്തോ അനുപവിട്ഠാ’’തി. ജാതോ ഹി സത്തോ ജാതകാലതോ പട്ഠായ ജാതിനിമിത്തേന ദുക്ഖേന അന്തോ അനുപവിട്ഠോ വിയ വിബാധീയതി. ജരായാതിആദീസുപി ഏസേവ നയോ. ചത്താരോ പച്ചയാ ലബ്ഭന്തീതി ലാഭാ, ചതുന്നം പച്ചയാനം ലബ്ഭമാനാനം സുകതഭാവോ സുട്ഠു അഭിസങ്ഖതഭാവോ. വണ്ണഭണനന്തി ഗുണകിത്തനം. അപഞ്ഞാതാതി സമ്ഭാവനാവസേന ന പഞ്ഞാതാ. ലാഭാദിനിബ്ബത്തിയാഭാവദസ്സനഞ്ഹേതം. തേനാഹ ‘‘ഘാസച്ഛാദനമത്തമ്പി ന ലഭന്തീ’’തി. അപ്പേസക്ഖാതി അപ്പാനുഭാവാ. സാ പന അപ്പേസക്ഖതാ അധിപതേയ്യസമ്പത്തിയാ ച പരിവാരസമ്പത്തിയാ ച അഭാവേന പാകടാ ഹോതി. തത്ഥ പരിവാരസമ്പത്തിയാ അഭാവം ദസ്സേന്തോ ‘‘അപ്പപരിവാരാ’’തി ആഹ.

സാരേനപി കേചി അജാനനേന അഞ്ഞാലാഭേന വാ അസാരഭൂതമ്പി കത്തബ്ബം കരോന്തീതി തതോ വിസേസനത്ഥം ‘‘സാരേന സാരകരണീയ’’ന്തി വുത്തന്തി തം ദസ്സേന്തോ ‘‘അക്ഖചക്കയുഗനങ്ഗലാദിക’’ന്തി ആഹ. ബ്രഹ്മചരിയസ്സാതി സിക്ഖാത്തയസങ്ഗഹസ്സ സാസനബ്രഹ്മചരിയസ്സ. മഹാരുക്ഖസ്സ മഗ്ഗഫലസാരസ്സ ഞാണദസ്സനഫേഗ്ഗുകസ്സ സമാധിതചസ്സ സീലപപടികസ്സ ചഞ്ചലസഭാവാ സംസപ്പചാരീതി ച ചത്താരോ പച്ചയാ സാഖാപലാസം നാമ. തേനേവാതി ലാഭസക്കാരസിലോകനിബ്ബത്തനേനേവ. സാരോ മേ പത്തോതി ഇമസ്മിം സാസനേ അധിഗന്തബ്ബസാരോ നാമ ഇമിനാ ലാഭാദിനിബ്ബത്തനേന അനുപ്പത്തോതി വോസാനം നിട്ഠിതകിച്ചം ആപന്നോ.

൩൧൦. ഞാണദസ്സനന്തി ഞാണഭൂതം ദസ്സനം വിസയസ്സ സച്ഛികരണവസേന പവത്തം അഭിഞ്ഞാഞാണം. സുഖുമം രൂപന്തി ദേവാദീനം, അഞ്ഞമ്പി വാ സുഖുമസഭാവം രൂപം. തേനാഹ ‘‘അന്തമസോ…പേ… വിഹരന്തീ’’തി, ദിബ്ബചക്ഖു ഹി ഇധ ഉക്കട്ഠനിദ്ദേസേന ‘‘ഞാണദസ്സന’’ന്തി ഗഹിതം.

൩൧൧. അസമയവിമോക്ഖം ആരാധേതീതി ഏത്ഥ അധിപ്പേതം അസമയവിമോക്ഖം പാളിയാ ഏവ ദസ്സേതും ‘‘കതമോ അസമയവിമോക്ഖോ’’തിആദി വുത്തം. അട്ഠന്നഞ്ഹി സമാപജ്ജനസമയോപി അത്ഥി അസമയോപി, മഗ്ഗവിമോക്ഖേന പന വിമുച്ചനസ്സ സമയോ വാ അസമയോ വാ നത്ഥി. യസ്സ സദ്ധാ ബലവതീ, വിപസ്സനാ ച ആരദ്ധാ, തസ്സ ഗച്ഛന്തസ്സ തിട്ഠന്തസ്സ നിസീദന്തസ്സ ഭുഞ്ജന്തസ്സ ച മഗ്ഗഫലപടിവേധോ നാമ ന ഹോതീതി ന വത്തബ്ബം, ഇതി മഗ്ഗവിമോക്ഖേന വിമുച്ചന്തസ്സ സമയോ വാ അസമയോ വാ നത്ഥീതി സോ അസമയവിമോക്ഖോ. തേനാഹ ‘‘ലോകിയസമാപത്തിയോ ഹീ’’തിആദി.

ന കുപ്പതി, ന നസ്സതീതി അകുപ്പാ, കദാചിപി അപരിഹാനസഭാവാ. സബ്ബസംകിലേസേഹി പടിപ്പസ്സദ്ധിവസേന ചേതസോ വിമുത്തീതി ചേതോവിമുത്തി. തേനാഹ ‘‘അരഹത്തഫലവിമുത്തീ’’തി. അയമത്ഥോ പയോജനം ഏതസ്സാതി ഏതദത്ഥം, സാസനബ്രഹ്മചരിയം, തസ്സ ഏസാ പരമകോടി. യഥാരദ്ധസ്സ സാരോപമേന ഫലേന ദേസനാ നിട്ഠാപിതാതി ആഹ ‘‘യഥാനുസന്ധിനാവ ദേസനം നിട്ഠപേസീ’’തി. യം പനേത്ഥ അത്ഥതോ അവിഭത്തം, തം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

മഹാസാരോപമസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.