മൂലസിക്ഖാ

ഗന്ഥാരമ്ഭകഥാ

നത്വാ നാഥം പവക്ഖാമി, മൂലസിക്ഖം സമാസതോ;

ഭിക്ഖുനാ നവകേനാദോ, മൂലഭാസായ സിക്ഖിതും.

൧. പാരാജികനിദ്ദേസോ

൧. സം നിമിത്തം പവേസന്തോ, ഭിക്ഖു മഗ്ഗത്തയേ ചുതോ;

പവേസനട്ഠിതുദ്ധാര-പവിട്ഠേ ചേപി സാദിയം.

൨. അദിന്നം മാനുസം ഭണ്ഡം, ഥേയ്യായേകേന ആദിയം;

പഞ്ചവീസാവഹാരേസു, ഗരുകം ചേ ചുതോ ഭവേ.

൩. ആദിയന്തോ ഹരന്തോവ-ഹരന്തോപിരിയാപഥം;

വികോപേന്തോ തഥാ ഠാനാ, ചാവേന്തോപി പരാജികോ.

൪. തത്ഥ നാനേകഭണ്ഡാനം, പഞ്ചകാനം വസാ പന;

അവഹാരാ ദസഞ്ചേതി, വിഞ്ഞാതബ്ബാ വിഭാവിനാ.

൫. സാഹത്ഥാണത്തികോ ചേവ, നിസ്സഗ്ഗോ ചാത്ഥസാധകോ;

ധുരനിക്ഖേപനഞ്ചേവ, ഇദം സാഹത്ഥപഞ്ചകം.

൬. പുബ്ബസഹപ്പയോഗോ ച, സംവിധാഹരണമ്പി ച;

സങ്കേതകമ്മം നിമിത്തം, പുബ്ബപ്പയോഗപഞ്ചകം.

൭. ഥേയ്യാപസയ്ഹപരികപ്പ-പ്പടിച്ഛന്നകുസാദികാ;

അവഹാരാ ഇമേ പഞ്ച, വിഞ്ഞാതബ്ബാ വിഭാവിനാ.

൮. മനുസ്സപാണം പാണോതി, ജാനം വധകചേതസാ;

ജീവിതാ യോ വിയോജേതി, സാസനാ സോ പരാജിതോ.

൯. ഝാനാദിഭേദം ഹദയേ അസന്തം,

അഞ്ഞപദേസഞ്ച വിനാധിമാനം;

മനുസ്സജാതിസ്സ വദേയ്യ ഭിക്ഖു,

ഞാതക്ഖണേ തേന പരാജികോ ഭവേതി.

൨. ഗരുകാപത്തിനിദ്ദേസോ

൧൦. മോചേതുകാമചിത്തേന, ഉപക്കമ്മ വിമോചയം;

സുക്കമഞ്ഞത്ര സുപിനാ, സമണോ ഗരുകം ഫുസേ.

൧൧. കായസംസഗ്ഗരാഗേന, മനുസ്സിത്ഥിം പരാമസം;

ഇത്ഥിസഞ്ഞീ ഉപക്കമ്മ, സമണോ ഗരുകം ഫുസേ.

൧൨. ദുട്ഠുല്ലവാചസ്സാദേന, മഗ്ഗം വാരബ്ഭ മേഥുനം;

ഓഭാസന്തോ മനുസ്സിത്ഥിം, സുണമാനം ഗരും ഫുസേ.

൧൩. വണ്ണം വത്വാത്തനോകാമ-പാരിചരിയായ മേഥുനം;

ഇത്ഥിം മേഥുനരാഗേന, യാചമാനോ ഗരും ഫുസേ.

൧൪. സന്ദേസം പടിഗ്ഗണ്ഹിത്വാ, പുരിസസ്സിത്ഥിയാപി വാ;

വീമംസിത്വാ ഹരംപച്ചാ, സമണോ ഗരുകം ഫുസേ.

൧൫. ചാവേതുകാമോ ചോദേന്തോ, അമൂലന്തിമവത്ഥുനാ;

ചോദാപയം വാ സമണോ, സുണമാനം ഗരും ഫുസേ.

൧൬. ലേസമത്തം ഉപാദായ, അമൂലന്തിമവത്ഥുനാ;

ചാവേതുകാമോ ചോദേന്തോ, സുണമാനം ഗരും ഫുസേതി.

൩. നിസ്സഗ്ഗിയനിദ്ദേസോ

൧൭. വികപ്പനമധിട്ഠാന-മകത്വാ കാലചീവരം;

ദസാഹമതിമാപേതി, തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം സിയാ.

൧൮. ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാഞ്ഞത്ര, തിചീവരമധിട്ഠിതം;

ഏകാഹമതിമാപേതി, നിസ്സഗ്ഗി സമയം വിനാ.

൧൯. അഞ്ഞാതികാ ഭിക്ഖുനിയാ, പുരാണചീവരം പന;

ധോവാപേതി രജാപേതി, ആകോടാപേതി തം സിയാ.

൨൦. അഞ്ഞാതികാ ഭിക്ഖുനിയാ, ഹത്ഥതോ കിഞ്ചി മൂലകം;

അദത്വാ ചീവരാദാനേ, നിസ്സഗ്ഗിയമുദീരിതം.

൨൧. അപ്പവാരിതമഞ്ഞാതിം, വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ ചീവരം;

അഞ്ഞത്ര സമയാ തസ്സ, നിസ്സഗ്ഗിയമുദീരിതം.

൨൨. രജതം ജാതരൂപം വാ, മാസകം വാ കഹാപണം;

ഗണ്ഹേയ്യ വാ ഗണ്ഹാപേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗി സാദിയേയ്യ വാ.

൨൩. പരിവത്തേയ്യ നിസ്സഗ്ഗി, രജതാദി ചതുബ്ബിധം;

കപ്പിയം കപ്പിയേനാപി, ഠപേത്വാ സഹധമ്മികേ.

൨൪. വികപ്പനമധിട്ഠാന-മകത്വാന പമാണികം;

ദസാഹമതിമാപേതി, പത്തം നിസ്സഗ്ഗിയം സിയാ.

൨൫. പഞ്ചബന്ധനതോ ഊന-പത്തേ സതി പരം പന;

വിഞ്ഞാപേതി നവം പത്തം, തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം സിയാ.

൨൬. പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജന്തോ, സപ്പിതേലാദികം പന;

സത്താഹമതിമാപേതി, തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം സിയാ.

൨൭. ഭിക്ഖുസ്സ ചീവരം ദത്വാ, അച്ഛിന്ദന്തസ്സ തം പുന;

സകസഞ്ഞായ നിസ്സഗ്ഗി, അച്ഛിന്ദാപയതോപി വാ.

൨൮. അപ്പവാരിതമഞ്ഞാതിം, സുത്തം യാചിയ ചീവരം;

വായാപേന്തസ്സ നിസ്സഗ്ഗി, വിനാ ഞാതിപ്പവാരിതേ.

൨൯. ജാനന്തോ ഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ, ലാഭം പരിണതം പന;

അത്തനോ പരിണാമേതി, തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം സിയാതി.

൪. പാചിത്തിയനിദ്ദേസോ

൩൦. സമ്പജാനമുസാവാദേ, പാചിത്തിയമുദീരിതം;

ഭിക്ഖുഞ്ച ഓമസന്തസ്സ, പേസുഞ്ഞഹരണേപി ച.

൩൧. ഠപേത്വാ ഭിക്ഖുനിം ഭിക്ഖും, അഞ്ഞേന പിടകത്തയം;

പദസോധമ്മം ഭണന്തസ്സ, പാചിത്തിയമുദീരിതം.

൩൨. അനുപസമ്പന്നേനേവ, സയിത്വാന തിരത്തിയം;

പാചിത്തി സഹസേയ്യായ, ചതുത്ഥത്ഥങ്ഗതേ പുന.

൩൩. ഇത്ഥിയാ ഏകരത്തമ്പി, സേയ്യം കപ്പയതോപി വാ;

ദേസേന്തസ്സ വിനാ വിഞ്ഞും, ധമ്മഞ്ച ഛപ്പദുത്തരിം.

൩൪. ദുട്ഠുല്ലം ഭിക്ഖുനോ വജ്ജം, ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ വിനാ;

അഭിക്ഖുനോ വദന്തസ്സ, പാചിത്തിയമുദീരിതം.

൩൫. ഖണേയ്യ വാ ഖണാപേയ്യ, പഥവിഞ്ച അകപ്പിയം;

ഭൂതഗാമം വികോപേയ്യ, തസ്സ പാചിത്തിയം സിയാ.

൩൬. അജ്ഝോകാസേ തു മഞ്ചാദിം, കത്വാ സന്ഥരണാദികം;

സങ്ഘികം യാതി പാചിത്തി, അകത്വാപുച്ഛനാദികം.

൩൭. സങ്ഘികാവസഥേ സേയ്യം, കത്വാ സന്ഥരണാദികം;

അകത്വാപുച്ഛനാദിം യോ, യാതി പാചിത്തി തസ്സപി.

൩൮. ജാനം സപ്പാണകം തോയം, പാചിത്തി പരിഭുഞ്ജതോ;

അഞ്ഞാതികാ ഭിക്ഖുനിയാ, ഠപേത്വാ പാരിവത്തകം.

൩൯. ചീവരം ദേതി പാചിത്തി, ചീവരം സിബ്ബതോപി ച;

അതിരിത്തം അകാരേത്വാ, പവാരേത്വാന ഭുഞ്ജതോ.

൪൦. ഭിക്ഖും ആസാദനാപേക്ഖോ, പവാരേതി പവാരിതം;

അനതിരിത്തേന ഭുത്തേ തു, പാചിത്തിയമുദീരിതം.

൪൧. സന്നിധിഭോജനം ഭുഞ്ജേ, വികാലേ യാവകാലികം;

ഭുഞ്ജതോ വാപി പാചിത്തി, അഗിലാനോ പണീതകം.

൪൨. വിഞ്ഞാപേത്വാന ഭുഞ്ജേയ്യ, സപ്പിഭത്താദികമ്പി ച;

അപ്പടിഗ്ഗഹിതം ഭുഞ്ജേ, ദന്തകട്ഠോദകം വിനാ.

൪൩. തിത്ഥിയസ്സ ദദേ കിഞ്ചി, ഭുഞ്ജിതബ്ബം സഹത്ഥതോ;

നിസജ്ജം വാരഹോ കപ്പേ, മാതുഗാമേന ചേകതോ.

൪൪. സുരാമേരയപാനേപി, പാചിത്തിയമുദീരിതം;

അങ്ഗുലിപതോദകേ ചാപി, ഹസധമ്മേപി ചോദകേ.

൪൫. അനാദരേപി പാചിത്തി, ഭിക്ഖും ഭീസയതോപി വാ;

ഭയാനകം കഥം കത്വാ, ദസ്സേത്വാ വാ ഭയാനകം.

൪൬. ഠപേത്വാ പച്ചയം കിഞ്ചി, അഗിലാനോ ജലേയ്യ വാ;

ജോതിം ജലാപയേയ്യാപി, തസ്സ പാചിത്തിയം സിയാ.

൪൭. കപ്പബിന്ദുമനാദായ, നവചീവരഭോഗിനോ;

ഹസാപേക്ഖസ്സ പാചിത്തി, ഭിക്ഖുനോ ചീവരാദികം.

൪൮. അപനേത്വാ നിധേന്തസ്സ, നിധാപേന്തസ്സ വാ പന;

ജാനം പാണം മാരേന്തസ്സ, തിരച്ഛാനഗതമ്പി ച.

൪൯. ഛാദേതുകാമോ ഛാദേതി, ദുട്ഠുല്ലം ഭിക്ഖുനോപി ച;

ഗാമന്തരഗതസ്സാപി, സംവിധായിത്ഥിയാ സഹ.

൫൦. ഭിക്ഖും പഹരതോ വാപി, തലസത്തികമുഗ്ഗിരേ;

ചോദേതി വാ ചോദാപേതി, ഗരുകാമൂലകേനപി.

൫൧. കുക്കുച്ചുപ്പാദനേ ചാപി, ഭണ്ഡനത്ഥായുപസ്സുതിം;

സോതും ഭണ്ഡനജാതാനം, യാതി പാചിത്തിയം സിയാ.

൫൨. സങ്ഘസ്സ ലാഭം പരിണാമിതം തു,

നാമേതി യോ തം പരപുഗ്ഗലസ്സ;

പുച്ഛം അകത്വാപി ച സന്തഭിക്ഖും,

പാചിത്തി ഗാമസ്സ ഗതേ വികാലേതി.

൫. പകിണ്ണകനിദ്ദേസോ

൫൩. സങ്ഘികം ഗരുഭണ്ഡം യോ, ദേതി അഞ്ഞസ്സ ഇസ്സരോ;

ഥുല്ലച്ചയം യഥാവത്ഥും, ഥേയ്യാ പാരാജികാദിപി.

൫൪. കുസാദിമയചീരാനി, കമ്ബലം കേസവാലജം;

സമയം വിനാ ധാരയതോ, ലൂകപക്ഖാജിനക്ഖിപം.

൫൫. സത്ഥകമ്മേ വത്ഥികമ്മേ, സം നിമിത്തഞ്ച ഛിന്ദതോ;

ഥുല്ലച്ചയം മനുസ്സാനം, മംസാദിഭോജനേപി വാ.

൫൬. കദലേരകക്കദുസ്സാനി, പോത്ഥകം സബ്ബനീലകം;

സബ്ബപീതാദികഞ്ചാപി, ധാരയന്തസ്സ ദുക്കടം.

൫൭. ഹത്ഥിസ്സുരഗസോണാനം, സീഹബ്യഗ്ഘച്ഛദീപിനം;

തരച്ഛസ്സ ച മംസാദിം, ഉദ്ദിസ്സകതകമ്പി ച.

൫൮. അനാപുച്ഛിതമംസഞ്ച, ഭുഞ്ജതോ ദുക്കടം സിയാ;

യാതാനുപുബ്ബം ഹിത്വാന, ദകതിത്ഥാദികം വജേ.

൫൯. സഹസാ വുബ്ഭജിത്വാന, പവിസേ നിക്ഖമേയ്യ വാ;

വച്ചപസ്സാവകുടികം, വിനാ ഉക്കാസികം വിസേ.

൬൦. നിത്ഥുനന്തോ കരേ വച്ചം, ദന്തകട്ഠഞ്ച ഖാദയം;

വച്ചപസ്സാവദോണീനം, ബഹി വച്ചാദികം കരേ.

൬൧. ഖരേന ചാവലേഖേയ്യ, കട്ഠം പാതേയ്യ കൂപകേ;

ഊഹതഞ്ച ന ധോവേയ്യ, ഉക്ലാപഞ്ച ന സോധയേ.

൬൨. ദകകിച്ചം കരോന്തസ്സ, കത്വാ ‘‘ചപുചപൂ’’തി ച;

അനജ്ഝിട്ഠോവ ഥേരേന, പാതിമോക്ഖമ്പി ഉദ്ദിസേ.

൬൩. അനാപുച്ഛായ പഞ്ഹസ്സ, കഥനേ വിസ്സജ്ജനേപി ച;

സജ്ഝായകരണേ ദീപ-ജാലനേ വിജ്ഝാപനേപി ച.

൬൪. വാതപാനകവാടാനി, വിവരേയ്യ ഥകേയ്യ വാ;

വന്ദനാദിം കരേ നഗ്ഗോ, ഗമനം ഭോജനാദികം.

൬൫. പരികമ്മം കരേ കാരേ, തിപടിച്ഛന്നകം വിനാ;

കായം നഹായം ഘംസേയ്യ, കുട്ടേ ഥമ്ഭേ തരുമ്ഹി വാ.

൬൬. കുരുവിന്ദകസുത്തേന, അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ കായതോ;

അഗിലാനോ ബഹാരാമേ, ചരേയ്യ സഉപാഹനോ.

൬൭. ഉപാഹനം യോ ധാരേതി, സബ്ബനീലാദികമ്പി ച;

നിമിത്തം ഇത്ഥിയാ രത്തോ, മുഖം വാ ഭിക്ഖദായിയാ.

൬൮. ഉജ്ഝാനസഞ്ഞീ അഞ്ഞസ്സ, പത്തം വാ അത്തനോ മുഖം;

ആദാസാദിമ്ഹി പസ്സേയ്യ, ഉച്ചാസനമഹാസനേ.

൬൯. നിസജ്ജാദിം കരോന്തസ്സ, ദുക്കടം വന്ദനേപി ച;