൩൨. നിസ്സയനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൨൩൦. ബ്യത്തസ്സാതി ഏത്ഥ കിത്താവതാ ബ്യത്തോ ഹോതീതി ചേ? നിസ്സയമുച്ചനകേന പന സബ്ബന്തിമേന ധമ്മപരിച്ഛേദേന അത്ഥതോ ച ബ്യഞ്ജനതോ ച ദ്വേ മാതികാ പഗുണാ വാചുഗ്ഗതാ കാതബ്ബാ, പക്ഖദിവസേസു ധമ്മസ്സാവനത്ഥായ സുത്തന്തതോ ചത്താരോ ഭാണവാരാ, സമ്പത്താനം പരിസാനം പരികഥനത്ഥായ അന്ധകവിന്ദമഹാരാഹുലോവാദധമ്മക്ഖന്ധസദിസോ ഏകോ കഥാമഗ്ഗോ, സങ്ഘഭത്തമങ്ഗലാമങ്ഗലേസു അനുമോദനത്ഥായ തിസ്സോ അനുമോദനാ, ഉപോസഥപ്പവാരണാദിവിജാനനത്ഥം കമ്മാകമ്മവിനിച്ഛയോ, സമണധമ്മകരണത്ഥം സമാധിവസേന വാ വിപസ്സനാവസേന വാ അരഹത്തപരിയോസാനം ഏകം കമ്മട്ഠാനം ഏത്തകം ഉഗ്ഗഹേതബ്ബം. ഏത്താവതാ ബ്യത്തോ നാമ ഹോതി ചാതുദിസോ, ഇതരഥാ അബ്യത്തോ.

൨൩൧. ഇദാനി നിസ്സയഗ്ഗഹണാകാരം ദസ്സേതും ‘‘ഏകംസ’’ന്തിആദി വുത്തം. ഏത്ഥ (മഹാവ. ൧൦൩) ആയസ്മതോതി ആയസ്മന്തം.

൨൩൨. ഇദാനി പടിപ്പസ്സദ്ധിവിധാനം ദസ്സേതും ‘‘പക്കന്തേ’’തിആദി വുത്തം, ‘‘പഞ്ചിമാ, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സയപ്പടിപ്പസ്സദ്ധിയോ ഉപജ്ഝായമ്ഹാ. ഉപജ്ഝായോ പക്കന്തോ വാ ഹോതി വിബ്ഭന്തോ വാ കാലകതോ വാ പക്ഖസങ്കന്തോ വാ ആണത്തിയേവ പഞ്ചമീ’’തി (മഹാവ. ൮൩), ‘‘ഛയിമാ, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സയപ്പടിപ്പസ്സദ്ധിയോ ആചരിയമ്ഹാ. ആചരിയോ പക്കന്തോ വാ ഹോതി വിബ്ഭന്തോ വാ കാലകതോ വാ പക്ഖസങ്കന്തോ വാ ആണത്തിയേവ പഞ്ചമീ, ഉപജ്ഝായേന വാ സമോധാനഗതോ ഹോതീ’’തി ഇദം പന ഉഭയം ഇധ ദസ്സിതം. സചേ ആചരിയുപജ്ഝായാ സാമന്തവിഹാരേസുപി അപരിക്ഖിത്തേസു ലേഡ്ഡുപാതദ്വയബ്ഭന്തരേ വസന്തി, നിസ്സയോ ന പടിപ്പസ്സമ്ഭതി. പരിക്ഖിത്തേസുപി ന പടിപ്പസ്സമ്ഭതീതി ഏകേ. ആചരിയാ പന ന ഇച്ഛന്തി. കസ്മാതി ചേ? നിസ്സയഗ്ഗഹണപ്പടിപ്പസ്സദ്ധീനം ഉപചാരസീമായ പരിച്ഛിന്നത്താ. ലേഡ്ഡുപാതേന ഉപചാരസീമാപരിച്ഛേദോ പന അപരിക്ഖിത്തേസു ഏവ ലബ്ഭതി, ന പരിക്ഖിത്തേസു. തസ്മാ ആചരിയാനം വിനിച്ഛയേവ ഠാതബ്ബം.

പക്കന്തേതി ഏത്ഥ (മഹാവ. അട്ഠ. ൮൩) സചേ ആചരിയോ അന്തേവാസികം അനാമന്തേത്വാവ ഉപചാരസീമം അതിക്കമതി, നിസ്സയോ പടിപ്പസ്സമ്ഭതി. സചേ ഉപചാരസീമം അനതിക്കമിത്വാവ നിവത്തതി, ന പടിപ്പസ്സമ്ഭതി. ആചരിയം അനാമന്തേത്വാ അന്തേവാസികസ്സ ഗമനേപി ഏസേവ നയോ. സചേ ആചരിയോ കത്ഥചി ഗന്തുകാമോ അന്തേവാസികം ആപുച്ഛതി, അന്തേവാസികോപി ‘‘സാധു സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛതി, തങ്ഖണേ ഏവ പടിപ്പസ്സമ്ഭതി. ഏവം ആചരിയം ആപുച്ഛിത്വാ അന്തേവാസികസ്സ ഗമനേപി. ദ്വീസുപി അന്തോവിഹാരേയേവ ഠിതേസു ആചരിയോ വാ അന്തേവാസികം, അന്തേവാസികോ വാ ആചരിയം അനാപുച്ഛിത്വാവ സചേ ദ്വേ ലേഡ്ഡുപാതേ അതിക്കമതി, പടിപ്പസ്സമ്ഭതി. പക്ഖസങ്കന്തേ വാ വിബ്ഭന്തേ വാ കാലകതേ വാ തങ്ഖണേയേവ പടിപ്പസ്സമ്ഭതി. ആണത്തി നാമ നിസ്സയപ്പണാമനാ. ദസ്സനസവനവസേന ദുവിധം സമോധാനം.

൨൩൩. അലജ്ജിന്തി ഏത്ഥ –

‘‘സഞ്ചിച്ച ആപത്തിം ആപജ്ജതി;

ആപത്തിം പരിഗൂഹതി;

അഗതിഗമനഞ്ച ഗച്ഛതി;

ഏദിസോ വുച്ചതി അലജ്ജിപുഗ്ഗലോ’’തി. (പരി. ൩൫൯) –

ഏവം വുത്തം. ‘‘ന ഭിക്ഖവേ അലജ്ജിനം നിസ്സായ വത്ഥബ്ബം. യോ വസേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി (മഹാവ. ൧൨൦) ഹി വുത്തം.

൨൩൪. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നേന ഭിക്ഖുനാ നിസ്സയം അലഭമാനേന അനിസ്സിതേന വത്ഥു’’ന്തി (മഹാവ. ൧൨൧) വുത്തത്താ ‘‘അദ്ധികസ്സാ’’തി വുത്തം. ഗിലാനുപട്ഠാകസ്സ ച യാചിതസ്സാതി സമ്ബന്ധോ. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനുപട്ഠാകേന ഭിക്ഖുനാ നിസ്സയം അലഭമാനേന യാചിയമാനേന അനിസ്സിതേന വത്ഥു’’ന്തി (മഹാവ. ൧൨൧) ഹി വുത്തം. സല്ലക്ഖേന്തേന ഫാസുകന്തി ഫാസുവിഹാരം സല്ലക്ഖേന്തേന. ഇദം പന പരിഹാരം (മഹാവ. അട്ഠ. ൧൨൧) സോതാപന്നാദിഅരിയസാവകോ വാ ഥാമഗതസമഥവിപസ്സനാലാഭീ വാ ബാലപുഥുജ്ജനോ വാ ന ലഭതി. യസ്സ ഖോ പന സമഥവിപസ്സനാ തരുണാ ഹോതി, ന ഥാമഗതാ, അയം ലഭതി. അസന്തേ നിസ്സയദായകേ ‘‘യദാ പടിരൂപോ നിസ്സയദായകോ ആഗച്ഛിസ്സതി, തദാ തസ്സ നിസ്സായ വസിസ്സാമീ’’തി ആഭോഗം കത്വാ യാവ ആസാള്ഹീപുണ്ണമാ, താവ വസിതും ലഭതി. സചേ പന ആസാള്ഹീമാസേ നിസ്സയദായകം ന ലഭതി, യത്ഥ അത്ഥി, തത്ഥ ഗന്തബ്ബം. അന്തോവസ്സേ പന അനിസ്സിതേന വത്ഥും ന വട്ടതി. സഭാഗേ ദായകേ അസന്തേ വസിതും ലബ്ഭതീതി സബ്ബപദേസു യോജനാ കാതബ്ബാ. നിസ്സയവിനിച്ഛയോ.

നിസ്സയനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.