൩. ചീവരനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൩൦. ഏവം ഗരുകേ സിക്ഖിതബ്ബാകാരം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി ചീവരേസു ദസ്സേതും ‘‘ചീവര’’ന്തി ഉദ്ധടം. തത്ഥ ജാതിതോ ഛ ചീവരാനി (മഹാവ. ൩൩൯; പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൬൨-൪൬൩; കങ്ഖാ. അട്ഠ. കഥിനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ), താനി കാനീതി ചേ, തം ദസ്സേതും ‘‘ഖോമാ’’തിആദി ആരദ്ധം. തത്ഥ ഖോമം നാമ ഖോമവാകസുത്തേഹി കതം വത്ഥം. സാണം നാമ സാണവാകേഹി കതം വത്ഥം. ഭങ്ഗം നാമ ഖോമസുത്താദീഹി പഞ്ചഹി മിസ്സേത്വാ കതം വത്ഥം. പാടേക്കം വാകമയമേവ വാതി വദന്തി. കമ്ബലം നാമ മനുസ്സലോമം വാളലോമം ഠപേത്വാ ലോമേഹി വായിത്വാ കതം വത്ഥം. ഛളേതാനീതി ഛ ഏതാനി. സഹ അനുലോമേഹീതി സാനുലോമാനി. ജാതിതോ പന കപ്പിയാനി ഛ ചീവരാനീതി വുത്തം ഹോതി.

൩൧. ഇദാനി തേസം അനുലോമാനി ദസ്സേതും ‘‘ദുകൂല’’ന്തിആദി വുത്തം. തത്ഥ (മഹാവ. അട്ഠ. ൩൦൫) ദുകൂലം സാണസ്സ അനുലോമം വാകമയത്താ. പട്ടുണ്ണന്തി പട്ടുണ്ണദേസേ പാണകേഹി സഞ്ജാതവത്ഥം. സോമാരദേസേ, ചീനദേസേ ജാതം സോമാരചീനജം പടന്തി സമ്ബന്ധോ. ഇമാനി തീണിപി കോസേയ്യസ്സ അനുലോമാനി പാണകേഹി കതസുത്തമയത്താ. ഇദ്ധിജന്തി ഏഹിഭിക്ഖൂനം പുഞ്ഞിദ്ധിയാ നിബ്ബത്തചീവരം. തം പന ഖോമാദീനം അഞ്ഞതരം ഹോതി. കപ്പരുക്ഖേഹി നിബ്ബത്തം ജാലിനിയാ ദേവകഞ്ഞായ അനുരുദ്ധത്ഥേരസ്സ ദിന്നവത്ഥാദികം ദേവദിന്നം. തമ്പി ഖോമാദീഹി നിബ്ബത്തവത്ഥസദിസത്താ ഛന്നമ്പി അനുലോമം ഹോതിയേവ കപ്പാസികസ്സ വാ, ഇദ്ധിജമ്പി തഥേവ വേദിതബ്ബം. തസ്സ തസ്സാതി ഖോമാദികസ്സ. അനുലോമികന്തി അനുരൂപം.

൩൨-൩൩. ഏവം ജാതിതോ സാനുലോമാനി ഛ ചീവരാനി ദസ്സേത്വാ ഇദാനി തേസു അധിട്ഠാനാദികം വിധാനം ദസ്സേതും ‘‘തിചീവര’’ന്തിആദി വുത്തം. ഏത്ഥ (കങ്ഖാ. അട്ഠ. കഥിനസികഖാപദവണ്ണനാ; മഹാവ. ൩൫൮) ധിട്ഠാനതോ പുബ്ബേ തിചീവരം നാമ പാടേക്കം നത്ഥി സങ്ഘാടിആദിപ്പഹോനകസ്സ പച്ചത്ഥരണാദിവസേനാപി അധിട്ഠാതും അനുഞ്ഞാതത്താ. തസ്മാ ‘‘തിചീവരം അധിട്ഠേയ്യ ന വികപ്പേയ്യാ’’തി ഏത്ഥ ‘‘ഇമം സങ്ഘാടി’’ന്തി ഏവം നാമേ ഗഹിതേ ‘‘അധിട്ഠാന’’മിച്ചേവ വത്തബ്ബം, ‘‘വികപ്പേമീ’’തി പന ന വത്തബ്ബന്തി അധിപ്പായോ. ഏവം സേസേസുപി. മുഖപുഞ്ഛനഞ്ച നിസീദനഞ്ച മുഖപുഞ്ഛനനിസീദനം. കണ്ഡുച്ഛാദിന്തി കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദിം അധിട്ഠേയ്യ, ന വികപ്പേയ്യാതി സമ്ബന്ധോ. ഏത്ഥാതി ഇമേസു നവസു ചീവരേസു. തിചീവരന്തി തിചീവരാധിട്ഠാനനയേന അധിട്ഠിതതിചീവരം. വിനാ അലദ്ധസമ്മുതികോ ഭിക്ഖു അവിപ്പവാസസമ്മുതിഅലദ്ധട്ഠാനേ ഏകാഹമ്പി ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ ന വസേയ്യാതി അത്ഥോ. ‘‘ന ഭിക്ഖവേ ചാതുമാസം നിസീദനേന വിപ്പവസിതബ്ബം, യോ വിപ്പവസേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി ഖുദ്ദകക്ഖന്ധകേ (ചൂളവ. ൨൬൩) വുത്തത്താ ചാതുമാസം നിസീദനം വിനാ ന വസേയ്യാതി അത്ഥോ.

൩൪. ഇദാനി അധിട്ഠാനവിധിം ദസ്സേതും ‘‘ഇമം സങ്ഘാടി’’ന്തിആദി വുത്തം. തത്ഥ മിച്ചധിട്ഠയേതി ഇതി അധിട്ഠയേ, ‘‘ഇമം സങ്ഘാടിം അധിട്ഠാമീ’’തി ഏവം സങ്ഘാടിം അധിട്ഠയേതി അത്ഥോ. അഹത്ഥപാസമേതന്തി ദൂരേ ഠിതം പന ഠപിതോകാസം സല്ലക്ഖേത്വാ സചേ ഏകം, ‘‘ഏത’’ന്തി, ബഹൂനി ചേ, ‘‘ഏതാനീ’’തി വത്വാ അധിട്ഠയേതി അത്ഥസമ്ബന്ധോ. സേസേസുപി അയം നയോതി യഥാ ‘‘ഇമം സങ്ഘാടിം അധിട്ഠാമീ’’തി വുത്തം, ഏവം ‘‘ഇമം ഉത്തരാസങ്ഗം, ഇമം കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദിം അധിട്ഠാമീ’’തി ഏവം അത്തനോ നാമേനേവ വത്വാ സമ്മുഖാപി പരമ്മുഖാപി വുത്തനയേന അധിട്ഠാതബ്ബന്തി വുത്തം ഹോതി.

൩൫. ഇദാനി സചേ പുബ്ബേ അധിട്ഠിതം തിചീവരം നിസീദനം വസ്സികസാടികം കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദീതി ഇമേസു ഛസു ചീവരേസു അഞ്ഞതരം ചീവരം അത്ഥി, പുന തഥാവിധം ചീവരം അധിട്ഠഹിത്വാ പരിഹരിതും ഇച്ഛന്തേന ‘‘ദ്വേ പന ന വട്ടന്തീ’’തി (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൬൯; കങ്ഖാ. അട്ഠ. കഥിനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) വുത്തത്താ പുബ്ബേ അധിട്ഠിതം പച്ചുദ്ധരിത്വാ അധിട്ഠാതബ്ബന്തി ദസ്സേതും ‘‘അധിട്ഠഹന്തോ’’തിആദി വുത്തം, തം ഉത്താനമേവ. പത്താധിട്ഠഹനേ തഥാതി ‘‘ഇമം പത്തം, ഏതം പത്ത’’ന്തി ഏവം നാമമത്തമേവ വിസേസോ. സേസം താദിസമേവാതി അത്ഥോ.

൩൬. ഏതം ഇമം വ സങ്ഘാടിം സംസേതി ഏത്ഥ സചേ അന്തോഗബ്ഭേ വാ സാമന്തവിഹാരേ വാ ഹോതി, ഠപിതട്ഠാനം സല്ലക്ഖേത്വാ ‘‘ഏതം സങ്ഘാടിം അധിട്ഠാമീ’’തി വാചാ ഭിന്ദിതബ്ബാ, സചേ ഹത്ഥപാസേ ഹോതി, ‘‘ഇമം സങ്ഘാടി’’ന്തി തേസം തേസം നാമവസേന വാചാ ഭിന്ദിതബ്ബാതി അത്ഥോ. പച്ചുദ്ധാരേപി ഏസേവ നയോ. ഏത്ഥ പന ‘‘ദ്വേ ചീവരസ്സ അധിട്ഠാനാ കായേന വാ അധിട്ഠേതി, വാചായ വാ അധിട്ഠേതീ’’തി (പരി. ൩൨൨) വുത്തത്താ സങ്ഘാടിആദികം ഹത്ഥേന ഗഹേത്വാ ‘‘ഇമം സങ്ഘാടിം അധിട്ഠാമീ’’തിആദിനാ നയേന ചിത്തേന ആഭോഗം കത്വാ കായവികാരം കരോന്തേന കായേന അധിട്ഠാതബ്ബം, യേന കേനചി സരീരാവയവേന അഫുസന്തസ്സ ന വട്ടതി. വാചായ അധിട്ഠഹന്തേന വചീഭേദം കത്വാവ അധിട്ഠാതബ്ബം. തഥാ പത്തേപി. വിദൂതി പണ്ഡിതോ.

൩൭-൮. ഇദാനി തേസം പമാണപരിച്ഛേദം ദസ്സേതും ‘‘സങ്ഘാടി പച്ഛിമന്തേനാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ദീഘതോ മുട്ഠിപഞ്ചകതോ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൬൯; കങ്ഖാ. അട്ഠ. കഥിനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) പട്ഠായ ‘‘തത്രിദം സുഗതസ്സ സുഗതചീവരപ്പമാണം, ദീഘസോ നവ വിദത്ഥിയോ സുഗതവിദത്ഥിയാ, തിരിയം ഛ വിദത്ഥിയോ’’തി (പാചി. ൫൪൮) ഏവം വുത്തസുഗതചീവരൂനാപി വട്ടതി. തിരിയം പന മുട്ഠിത്തികം. ച-സദ്ദേന അതിരേകമ്പി വട്ടതീതി അത്ഥോ. ഉത്തരാസങ്ഗസ്സപി ഏതദേവ പമാണന്തി തം ദസ്സേതും ‘‘തഥാ ഏകംസികസ്സാപീ’’തി വുത്തം. അന്തരവാസകസ്സ പന ‘‘പാരുപനേനപി ഹി സക്കാ നാഭിം പടിച്ഛാദേതു’’ന്തി (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൬൯) അട്ഠകഥാവചനതോ ‘‘ദ്വിഹത്ഥോ വാ’’തി വുത്തം.

൩൯. നിസീദനസ്സ ദീഘേനാതി ഏത്ഥ (പാചി. ൫൩൧ ആദയോ; പാചി. അട്ഠ. ൫൩൧; കങ്ഖാ. അട്ഠ. നിസീദനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) നിസീദനന്തി സന്ഥതസദിസം സന്ഥരിത്വാ ഏകസ്മിം അന്തേ വുത്തപ്പമാണേന ദ്വീസു ഠാനേസു ഫാലേത്വാ കതാഹി തീഹി ദസാഹി യുത്തസ്സ പരിക്ഖാരസ്സേതം നാമം.

൪൦. കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദി (പാചി. ൫൩൮; മഹാവ. ൩൫൪; പാചി. അട്ഠ. ൫൩൭; കങ്ഖാ. അട്ഠ. കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) നാമ യസ്സ അധോനാഭിഉബ്ഭജാണുമണ്ഡലം കണ്ഡു വാ പിളകാ വാ അസ്സാവോ വാ ഥുല്ലകച്ഛു വാ ആബാധോ, തസ്സ പടിച്ഛാദനത്ഥായ അനുഞ്ഞാതം ചീവരം. ഗാഥായോ സുവിഞ്ഞേയ്യാവ.

൪൧. അഡ്ഢതേയ്യാവാതി (പാചി. ൫൪൪) ഏത്ഥ തതോ ഉദ്ധം ന വട്ടതീതി അത്ഥോ.

൪൨. ഏത്ഥാതി സങ്ഘാടിതോ പട്ഠായ യാവ വസ്സികസാടികാ, താവ ദസ്സിതചീവരേസൂതി അത്ഥോ. തദുത്തരിന്തി തതോ തേസം ചീവരാനം വുത്തപ്പമാണതോ ഉത്തരിം കരോന്തസ്സ ഛേദനപാചിത്തി ഹോതീതി പാഠസേസോ, തം അതിരേകം ഛിന്ദിത്വാ പുന പാചിത്തിയം ദേസേതബ്ബന്തി അത്ഥോ. പച്ചത്ഥരണമുഖചോളാതി ഏത്ഥ ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, യാവ മഹന്തം പച്ചത്ഥരണം ആകങ്ഖതി, താവ മഹന്തം പച്ചത്ഥരണം കാതു’’ന്തി (മഹാവ. ൩൫൩) വുത്തത്താ പച്ചത്ഥരണസ്സ പമാണപരിച്ഛേദോ നത്ഥി,. മുഖപുഞ്ഛനചോളസ്സ പന ഉക്കട്ഠവസേന വാ അന്തിമവസേന വാ പമാണപരിച്ഛേദോ ന വുത്തോ, തസ്മാ തമ്പി അപ്പമാണികം. തേന വുത്തം ‘‘ആകങ്ഖിതപ്പമാണികാ’’തി, ഇച്ഛിതപ്പമാണികാതി അത്ഥോ. യാവ ഏകം ധോവീയതി, താവ അഞ്ഞം പരിഭോഗത്ഥായ ഇച്ഛിതബ്ബന്തി ദ്വേപി വട്ടന്തി.

൪൩. ന ദീപിതന്തി കത്ഥ ന ദീപിതം? അട്ഠകഥാസു. കസ്മാതി ചേ? ‘‘തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂനം പരിപുണ്ണം ഹോതി തിചീവരം, അത്ഥോ ച ഹോതി പരിസ്സാവനേഹിപി ഥവികാഹിപി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പരിക്ഖാരചോളക’’ന്തി (മഹാവ. ൩൫൭) ബഹൂനം പത്തഥവികപരിസ്സാവനാദീനം സങ്ഗഹവസേന വുത്തത്താ പാടേക്കം നിധാനമുഖന്തി. യസ്മാ പന ഭഗവതാ ‘‘യം യം ലബ്ഭതി, തം തം ഇമിനാ വിധാനേന അധിട്ഠഹിത്വാ പുന യേന യേന പരിസ്സാവനാദിനാ അത്ഥോ ഹോതി, തം തം കത്വാ ഗണ്ഹന്തൂ’’തി അനുകമ്പായ അനുഞ്ഞാതം, തസ്മാ വികപ്പനുപഗപച്ഛിമചീവരപ്പമാണം ഥവികമ്പി പടപരിസ്സാവനമ്പി ബഹൂനിപി ഏകതോ കത്വാ ‘‘ഇമാനി ചീവരാനി പരിക്ഖാരചോളാനി അധിട്ഠാമീ’’തി വത്വാ അധിട്ഠാതുമ്പി വട്ടതിയേവ. തസ്മാ വുത്തം ‘‘തഥാ വത്വാ’’തി, ‘‘പരിക്ഖാരചോള’’ന്തി വത്വാതി അത്ഥോ. വികപ്പിയന്തി വികപ്പനുപഗം.

൪൪. അഹതകപ്പാനന്തി (മഹാവ. ൩൪൮) ഏകവാരം ധോവിതകാനം.

൪൫. ഉതുദ്ധടാനന്തി ഉതുതോ ദീഘകാലതോ ഉദ്ധടാനം, കതവത്ഥകിച്ചാനം പിലോതികാനന്തി വുത്തം ഹോതി. സേസാതി ഉത്തരാസങ്ഗഅന്തരവാസകാ. പംസു വിയ കുച്ഛിതഭാവം പടിക്കൂലഭാവം ഉലതി ഗച്ഛതീതി പംസുകൂലം, ചോളഖണ്ഡാനമേതം നാമം, തസ്മിം പംസുകൂലേ യഥാരുചീതി അത്ഥോ. കസ്മാതി ചേ? ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അഹതാനം ദുസ്സാനം അഹതകപ്പാനം ദിഗുണം സങ്ഘാടിം ഏകച്ചിയം ഉത്തരാസങ്ഗം ഏകച്ചിയം അന്തരവാസകം, ഉതുദ്ധടാനം ദുസ്സാനം ചതുഗ്ഗുണം സങ്ഘാടിം ദിഗുണം ഉത്തരാസങ്ഗം ദിഗുണം അന്തരവാസകം, പംസുകൂലേ യാവദത്ഥം, പാപണികേ ഉസ്സാഹോ കരണീയോ’’തി വുത്തത്താ, തസ്മാ സുസാനാദീസു പതിതപംസുകൂലേ ച അന്തരാപണേ പതിതപിലോതികചീവരേ ച പടപരിച്ഛേദോ നത്ഥി, പടസതമ്പി വട്ടതീതി സിദ്ധം.

൪൬. ഇദാനി ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഛിന്നകം സങ്ഘാടിം ഛിന്നകം ഉത്തരാസങ്ഗം ഛിന്നകം അന്തരവാസക’’ന്തി (മഹാവ. ൩൪൫) വത്വാ പുന ‘‘തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരസ്സ ഭിക്ഖുനോ തിചീവരേ കയിരമാനേ സബ്ബം ഛിന്നകം നപ്പഹോതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ ഛിന്നകാനി ഏകം അച്ഛിന്നകന്തി. ദ്വേ ഛിന്നകാനി ഏകം അച്ഛിന്നകം നപ്പഹോതി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ അച്ഛിന്നകാനി ഏകം ഛിന്നകന്തി. ഏകം ഛിന്നകം നപ്പഹോതി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അന്വാധികമ്പി ആരോപേതും. ന ച, ഭിക്ഖവേ, സബ്ബം അച്ഛിന്നകം ധാരേതബ്ബം, യോ ധാരേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി (മഹാവ. ൩൬൦) ഏവം വുത്തവിധാനം ദസ്സേതും ‘‘തീസൂ’’തിആദി ആരദ്ധം. തസ്സ അത്ഥോ – തീസു ചീവരേസു യം ഛിന്ദിത്വാ സിബ്ബിതും സബ്ബപച്ഛിമപ്പമാണം പഹോതി, തം ഛിന്ദിതബ്ബം. സബ്ബേസു പന അപ്പഹോന്തേസു അന്വാധികം ആദിയേയ്യാതി. തത്ഥ അന്വാധി നാമ അനുവാതം വിയ സംഹരിത്വാ ചീവരസ്സ ഉപരി സങ്ഘാടിആകാരേന ആരോപേതബ്ബം. ആഗന്തുകപത്തന്തിപി വദന്തി. ഇദം പന അപ്പഹോനകേ അനുഞ്ഞാതം. സചേ പഹോതി, ന വട്ടന്തി, ഛിന്ദിതബ്ബമേവ. അനാദിണ്ണന്തി അനാരോപിതം അന്വാധികം. ന ധാരേയ്യാതി തിചീവരാധിട്ഠാനവസേന അധിട്ഠഹിത്വാ ന ധാരേതബ്ബന്തി അധിപ്പായോ.

൪൭-൮. ഇദാനി ഉദോസിതസിക്ഖാപദനയം ദസ്സേതും ‘‘ഗാമേ’’തിആദി വുത്തം. ഏത്ഥ പന സചേ ഗാമോ (പാരാ. ൪൭൮; പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൭൭-൪൭൮; കങ്ഖാ. അട്ഠ. ഉദോസിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) ഏകസ്സ രഞ്ഞോ വാ ഭോജകസ്സ വാ വസേന ഏകകുലസ്സ ഹോതി, പാകാരാദിനാ പരിക്ഖിത്തത്താ ഏകൂപചാരോ ച, ഏവരൂപേ ഗാമേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ തസ്മിം ഗാമേ യഥാരുചിതട്ഠാനേ വസിതും ലബ്ഭതി. സചേ സോ ഗാമോ അപരിക്ഖിത്തോ, യസ്മിം ഘരേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി, തസ്മിം ഘരേ വസിതബ്ബം, തസ്സ വാ ഘരസ്സ സമന്തതോ ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

സചേ സോ ഗാമോ വേസാലികുസിനാരാദയോ വിയ നാനാരാജൂനം വാ ഭോജകാനം വാ ഹോതി, വുത്തപ്പകാരേന പരിക്ഖിത്തോ ച, ഏവരൂപേ ഗാമേ യസ്മിം ഘരേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം, തസ്മിം ഘരേ വാ വത്ഥബ്ബം. യസ്സാ വീഥിയാ തം ഘരം ഹോതി, തസ്സാ വീഥിയാ തസ്സ ഘരസ്സ സമ്മുഖാട്ഠാനേ സഭായേ വാ നഗരദ്വാരേ വാ വത്ഥബ്ബം, തേസം സഭായദ്വാരാനം ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. സചേ അപരിക്ഖിത്തോ, യസ്മിം ഘരേ നിക്ഖിത്തം, തത്ഥ വാ തസ്സ ഹത്ഥപാസേ വാ വത്ഥബ്ബം.

നിവേസനാദയോ ഹമ്മിയപരിയോസാനാ ഗാമപരിക്ഖേപതോ ബഹി സന്നിവിട്ഠാതി വേദിതബ്ബാ. ഇതരഥാ തേസം ഗാമഗ്ഗഹണേനേവ ഗഹിതത്താ ഗാമസ്സ ഏകകുലനാനാകുലഏകൂപചാരനാനൂപചാരതാവസേനേവ വിനിച്ഛയോ വത്തബ്ബോ സിയാ. നിവേസനാദീനം വസേനേവ പാളിയം (പാരാ. ൪൭൮ ആദയോ) അത്ഥോ വിഭത്തോ, ന ഗാമവസേന. ഉദോസിതവിനിച്ഛയേ അയം നയോ വുത്തോയേവ.

നിവേസനേതി ഏത്ഥ സചേ ഏകകുലസ്സ നിവേസനം ഹോതി പരിക്ഖിത്തഞ്ച, അന്തോനിവേസനേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോനിവേസനേ വത്ഥബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തഞ്ചേ ഹോതി, യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം, തസ്മിം വത്ഥബ്ബം, തസ്സ ഗബ്ഭസ്സ ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. സചേ നാനാകുലസ്സ ഹോതി പരിക്ഖിത്തഞ്ച, യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം, തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം, സബ്ബേസം സാധാരണദ്വാരമൂലേ വാ തേസം ഗബ്ഭദ്വാരമൂലേ വാ തേസം ഗബ്ഭദ്വാരമൂലാനം വാ ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തഞ്ചേ ഹോതി, യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം, തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

ഉദോസിതോതി യാനാദീനം ഭണ്ഡാനം സാലാ. പാസാദോതി ദീഘപാസാദോ. ഹമ്മിയന്തി മുണ്ഡച്ഛദനപാസാദോ. നാവാ പന ഥലം ആരോപേത്വാ നിക്ഖിത്താപി ഹോതി, സമുദ്ദേ ഠിതാപി. സചേ ഏകകുലസ്സ നാവാ ഹോതി, അന്തോനാവായ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോനാവായ വത്ഥബ്ബം. നാനാകുലസ്സ നാവാ ഹോതി നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ, യസ്മിം ഓവരകേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം, തസ്മിം വത്ഥബ്ബം, ചീവരസ്സ ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

അട്ടോതി പടിരാജാദീനം പടിബാഹനത്ഥം ഇട്ഠകാഹി കതോ ബഹലഭിത്തികോ ചതുപഞ്ചഭൂമികോ പതിസ്സയവിസേസോ. മാളോതി ഏകകൂടസങ്ഗഹിതോ ചതുരസ്സപാസാദോ. ഇമേസു പന ഉദോസിതാദീസു മാളപരിയോസാനേസു നിവേസനേ വുത്തനയേനേവ വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ. നിവേസനന്തി പന ഉദോസിതാദീനം വസേന അകതായ പതിസ്സയവികതിയാ അധിവചനം.

ആരാമോ നാമ പുപ്ഫാരാമഫലാരാമാദികോ. സചേ ഏകകുലസ്സ ആരാമോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച, അന്തോആരാമേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോആരാമേ വത്ഥബ്ബം. സചേ അപരിക്ഖിത്തോ, ചീവരസ്സ ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം. സചേ നാനാകുലസ്സ ആരാമോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച, ദ്വാരമൂലേ വാ വത്ഥബ്ബം, ദ്വാരമൂലസ്സ ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ചേ, ചീവരസ്സ ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

സത്ഥോ നാമ ജങ്ഘസത്ഥസകടസത്ഥാനമഞ്ഞതരോ. സചേ ഏകകുലസ്സ സത്ഥോ ഹോതി, സത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ പുരതോ വാ പച്ഛതോ വാ സത്തബ്ഭന്തരാ ന വിജഹിതബ്ബാ, പസ്സതോ അബ്ഭന്തരം ന വിജഹിതബ്ബം. അബ്ഭന്തരം നാമ അട്ഠവീസതിഹത്ഥം ഹോതി. സചേ ഗച്ഛന്തോ സത്ഥോ സകടേ വാ ഭഗ്ഗേ, ഗോണേ വാ നട്ഠേ അന്തരാ ഛിജ്ജതി, യസ്മിം കോട്ഠാസേ ചീവരം നിക്ഖിപിതബ്ബം, തത്ഥ വസിതബ്ബം. സചേ നാനാകുലസ്സ ഹോതി, സത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ ചീവരസ്സ ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

ഖേത്തഖലേസു ആരാമേ വുത്തസദിസോവ വിനിച്ഛയോ. ദുമേതി രുക്ഖമൂലേ. സചേ ഏകകുലസ്സ രുക്ഖമൂലം ഹോതി, യം മജ്ഝന്ഹികകാലേ സമന്താ ഛായാ ഫരതി, തസ്മിം ഠാനേ അവിരളേ പദേസേ തസ്സ ഛായായ ഫുട്ഠോകാസസ്സ അന്തോ ഏവ നിക്ഖിപിതബ്ബം. സചേ വിരളസാഖസ്സ പന രുക്ഖസ്സ ആതപേന ഫുട്ഠോകാസേ ഠപേതി, അരുണുഗ്ഗമനേ സചേ സോ ഭിക്ഖു തസ്സ ഹത്ഥപാസേ ന ഹോതി, അഞ്ഞസ്മിം വാ ഠാനേ തസ്സ ഛായായപി ഹോതി, നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതിയേവ. നാനാകുലസ്സ ചേ ഹോതി, ചീവരസ്സ ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

അജ്ഝോകാസേ പന വിഞ്ഝാടവീആദീസു അരഞ്ഞേസുപി സമുദ്ദമജ്ഝേ മച്ഛബന്ധാനം അഗമനപഥേസു ദീപകേസുപി ചീവരം ഠപേത്വാ തതോ സമന്താ സത്തബ്ഭന്തരേ പദേസേ യത്ഥ കത്ഥചി വസിതബ്ബം. സചേ സത്തബ്ഭന്തരതോ കേസഗ്ഗമത്തമ്പി അതിക്കമിത്വാ അരുണം ഉട്ഠപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി.

ഏത്ഥ പന പാളിയം ‘‘ഗാമോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ’’തിആദിനാ (പാരാ. ൪൭൭) അവിസേസേന മാതികം നിക്ഖിപിത്വാപി ഗാമനിവേസനഉദോസിതഖേത്തധഞ്ഞകരണആരാമവിഹാരാനം ഏകൂപചാരനാനൂപചാരതാ ‘‘ഗാമോ ഏകൂപചാരോ നാമ ഏകകുലസ്സ ഗാമോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച അപരിക്ഖിത്തോ ചാ’’തിആദിനാ (പാരാ. ൪൭൮) പരിക്ഖിത്താപരിക്ഖിത്തവസേന വിഭത്താ. അട്ടമാളപാസാദഹമ്മിയനാവാസത്ഥരുക്ഖമൂലഅജ്ഝോകാസാനമ്പി ഏവം അവത്വാ ‘‘ഏകകുലസ്സ അട്ടോ ഹോതി, നാനാകുലസ്സ അട്ടോ ഹോതീ’’തിആദിനാ (പാരാ. ൪൮൪) നയേന ഏകകുലനാനാകുലവസേന ച അന്തേ ‘‘അജ്ഝോകാസോ ഏകൂപചാരോ നാമ അഗാമകേ അരഞ്ഞേ സമന്താ സത്തബ്ഭന്തരാ ഏകൂപചാരോ, തതോ പരം നാനൂപചാരോ’’തി (പാരാ. ൪൯൪) ച ഏവം ഏകൂപചാരനാനൂപചാരതാ വിഭത്താ. തസ്മാ ഗാമാദീസു പരിക്ഖിത്തം ഏകൂപചാരം, അപരിക്ഖിത്തം നാനൂപചാരന്തി ച അട്ടാദീസു യം ഏകകുലസ്സ, തം ഏകൂപചാരം നാനാകുലസ്സ നാനൂപചാരന്തി ച ഗഹേതബ്ബം. അജ്ഝോകാസപദേ വുത്തനയേന ഗഹേതബ്ബം.

ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാഞ്ഞത്രാതി യം ഗിലാനസ്സ ഭിക്ഖുനോ ചീവരം ആദായ പക്കമിതും അസക്കോന്തസ്സ ഞത്തിദുതിയേന കമ്മേന അവിപ്പവാസസമ്മുതി ദീയതി, തം ഠപേത്വാതി അത്ഥോ. ലദ്ധസമ്മുതികസ്സ പന യാവ രോഗോ ന വൂപസമ്മതി, തസ്മിം വൂപസന്തേ അഞ്ഞോ വാ കുപ്പതി, അനാപത്തിയേവ.

൪൯. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദിം യാവ ആബാധാ അധിട്ഠാതും, തതോ പരം വികപ്പേതും. വസ്സികസാടികം വസ്സാനം ചാതുമാസം അധിട്ഠാതും, തതോ പരം വികപ്പേതു’’ന്തി (മഹാവ. ൩൫൮) വുത്തത്താ രോഗപരിയന്താ കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദി, വസ്സാനപരിയന്താ വസ്സികസാടികാതി അത്ഥോ. സേസാതി തിചീവരാദയോ കാലവസേന അപരിയന്തികാതി അത്ഥോ.

൫൦. പച്ചത്ഥരണാദിത്തയം സദസമ്പി അദസമ്പി രത്തമ്പി അരത്തമ്പി ആദിണ്ണകപ്പമ്പി അനാദിണ്ണകപ്പമ്പി ലബ്ഭതീതി അത്ഥോ. നിസീദനന്തി നിസീദനഞ്ച രത്തം അനാദിണ്ണകപ്പഞ്ച ലബ്ഭതീതി അധിപ്പായോ. പച്ചത്ഥരണപരിക്ഖാരമുഖപുഞ്ഛനചോളാനി പന നീലമ്പി പീതകമ്പി ലോഹിതകമ്പി പുപ്ഫദസാദികമ്പി വട്ടന്തി, തസ്മാ ‘‘സദസമ്പീ’’തിആദി വുത്തം. ഏവരൂപം പന നിവാസേതും വാ പാരുപിതും വാ ന വട്ടതി, കേവലം പച്ചത്ഥരണാദിവസേന അധിട്ഠാനമത്തം കാതും വട്ടതി.

൫൧. തിചീവരം കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദി വസ്സികസാടികാതി ഇദം പന സേസചീവരപഞ്ചകം അദസം രജിതംയേവ കപ്പതി, തഞ്ച ആദിണ്ണകപ്പമേവാതി അത്ഥോ. സദസംവ നിസീദനന്തി ഇദം പന പുബ്ബേ ‘‘സദസമ്പീ’’തി ഏത്ഥ വുത്തത്താ അദസമ്പി നിസീദനം വട്ടതീതി സമ്മോഹനിവാരണത്ഥം വുത്തന്തി വദന്തി.

൫൨. അനധിട്ഠിതന്തി തിചീവരാദിവസേന അനധിട്ഠിതം. അനിസ്സട്ഠം നാമ അഞ്ഞേസം അവിസ്സജ്ജിതം, തം പന വികപ്പേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി അത്ഥോ.

ഇദാനി വികപ്പനുപഗസ്സ പമാണം ഹേട്ഠിമപരിച്ഛേദേന ദസ്സേതും ‘‘ഹത്ഥദീഘ’’ന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ആയാമേന അട്ഠങ്ഗുലം സുഗതങ്ഗുലേന ചതുരങ്ഗുലവിത്ഥതം പച്ഛിമം ചീവരം വികപ്പേതു’’ന്തി (മഹാവ. ൩൫൮) വുത്തത്താ ദീഘതോ ഏകഹത്ഥം പുഥുലതോ ഉപഡ്ഢഹത്ഥം വികപ്പേതബ്ബന്തി അധിപ്പായോ.

൫൩. തിചീവരസ്സാതി വിനയതിചീവരസ്സ, ന ധുതങ്ഗതിചീവരസ്സ. തസ്സ പന ഇമേസു നവസു ചീവരത്തയമേവ ലബ്ഭതി, ന അഞ്ഞം ലബ്ഭതി. സബ്ബമേതന്തി സബ്ബം അധിട്ഠാനവിധാനഞ്ച പരിഹരണവിധാനഞ്ചാതി അത്ഥോ. പരിക്ഖാരചോളിയോ സബ്ബന്തി തിചീവരാദികം നവവിധമ്പി ചീവരം. തഥാ വത്വാതി ‘‘പരിക്ഖാരചോള’’ന്തി വത്വാ. അധിട്ഠതീതി അധിട്ഠാതി. കിം പന തിചീവരം പരിക്ഖാരചോളം അധിട്ഠാതും വട്ടതീതി? ആമ വട്ടതി, ‘‘പരിക്ഖാരചോളം നാമ പാടേക്കം നിധാനമുഖമേതന്തി തിചീവരം പരിക്ഖാരചോളം അധിട്ഠഹിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. ഉദോസിതസിക്ഖാപദേ പന തിചീവരം അധിട്ഠഹിത്വാ പരിഹരന്തസ്സ പരിഹാരോ വുത്തോ’’തി അട്ഠകഥായം (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൬൯) വുത്തം, തസ്മാ തിചീവരം പരിക്ഖാരചോളം അധിട്ഠഹന്തേന പച്ചുദ്ധരിത്വാ പുന അധിട്ഠാതബ്ബം.

൫൪. ഇദാനി ഏതേസം അധിട്ഠാനവിജഹനാകാരം ദസ്സേതും ‘‘അച്ഛേദവിസ്സജ്ജനഗാഹവിബ്ഭമാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ അച്ഛേദോതി ചോരാദീഹി അച്ഛിന്ദനം. വിസ്സജ്ജനന്തി അഞ്ഞേസം ദാനം. കഥം പന ദിന്നം, കഥം ഗഹിതം സുദിന്നം സുഗ്ഗഹിതഞ്ച ഹോതീതി? സചേ ‘‘ഇദം തുയ്ഹം ദേമി ദദാമി ദജ്ജാമി ഓണോജേമി പരിച്ചജാമി നിസ്സജ്ജാമി വിസ്സജ്ജാമീ’’തി വാ ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ ദേമി…പേ… വിസ്സജ്ജാമീ’’തി വാ വദതി, സമ്മുഖാപി പരമ്മുഖാപി ദിന്നംയേവ ഹോതി. ‘‘തുയ്ഹം ഗണ്ഹാഹീ’’തി വുത്തേ ‘‘മയ്ഹം ഗണ്ഹാമീ’’തി വദതി, സുദിന്നം സുഗ്ഗഹിതഞ്ച. ‘‘തവ സന്തകം കരോഹി, തവ സന്തകം ഹോതു, തവ സന്തകം കരിസ്സതീ’’തി വുത്തേ ‘‘മമസന്തകം കരോമി, മമ സന്തകം ഹോതു, മമ സന്തകം കരിസ്സാമീ’’തി വദതി, ദുദ്ദിന്നം ദുഗ്ഗഹിതഞ്ച. സചേ പന ‘‘തവ സന്തകം കരോഹീ’’തി വുത്തേ ‘‘സാധു, ഭന്തേ, മയ്ഹം ഗണ്ഹാമീ’’തി ഗണ്ഹാതി, സുഗ്ഗഹിതം.

ഗാഹോതി വിസ്സാസഗ്ഗാഹോ (പാരാ. അട്ഠ. ൧.൧൩൧). സോ പന ഏവം വേദിതബ്ബോ – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ വിസ്സാസം ഗഹേതും. സന്ദിട്ഠോ ച ഹോതി, സമ്ഭത്തോ ച, ആലപിതോ ച, ജീവതി ച, ജാനാതി ച ‘ഗഹിതേ മേ അത്തമനോ ഭവിസ്സതീ’’’തി (മഹാവ. ൩൫൬). തത്ഥ സന്ദിട്ഠോതി ദിട്ഠമത്തകമിത്തോ. സമ്ഭത്തോതി ദള്ഹമിത്തോ. ആലപിതോതി ‘‘മമ സന്തകം യം ഇച്ഛസി, തം ഗണ്ഹേയ്യാസി, ആപുച്ഛിത്വാ ഗഹണേ കാരണം നത്ഥീ’’തി വുത്തോ. ജീവതീതി അനുട്ഠാനസേയ്യായ സയിതോപി യാവ ജീവിതിന്ദ്രിയുപച്ഛേദം ന പാപുണാതി. ഗഹിതേ ച അത്തമനോതി ഗഹിതേ ച തുട്ഠചിത്തോ. ഏവരൂപസ്സ സന്തകം ‘‘ഗഹിതേ മേ അത്തമനോ ഭവിസ്സതീ’’തി ജാനന്തേന ഗഹേതും വട്ടതി. അനവസേസപരിയാദാനവസേന ചേതാനി പഞ്ച അങ്ഗാനി വുത്താനി, വിസ്സാസഗ്ഗാഹോ പന തീഹി അങ്ഗേഹി രുഹതി. കഥം? സന്ദിട്ഠോ ജീവതി ഗഹിതേ അത്തമനോ, സമ്ഭത്തോ ജീവതി ഗഹിതേ അത്തമനോ, ആലപിതോ ജീവതി ഗഹിതേ അത്തമനോതി ഏവം.

യോ പന ജീവതി, ന ച ഗഹിതേ അത്തമനോ ഹോതി, തസ്സ സന്തകം വിസ്സാസഭാവേന ഗഹിതമ്പി പുന ദാതബ്ബം. ദദന്തേന മതകധനം താവ യേ തസ്സ ധനേ ഇസ്സരാ ഗഹട്ഠാ വാ പബ്ബജിതാ വാ, തേസം ദാതബ്ബം. യോ പന പഠമംയേവ ‘‘സുട്ഠു കതം തയാ മമ സന്തകം ഗണ്ഹന്തേനാ’’തി വചീഭേദേന വാ ചിത്തുപ്പാദമത്തേന വാ അനുമോദിത്വാ പച്ഛാ കേനചി കാരണേന കുപിതോ, സോ പച്ചാഹരാപേതും ന ലഭതി. യോപി അദാതുകാമോ, ചിത്തേന പന അധിവാസേതി, ന കിഞ്ചി വദതി, സോപി പുന പച്ചാഹരാപേതും ന ലഭതി. യോ പന ‘‘മയാ തുമ്ഹാകം സന്തകം ഗഹിത’’ന്തി വാ ‘‘പരിഭുത്ത’’ന്തി വാ വുത്തേ നാധിവാസേതി, ‘‘പടിദേഹീ’’തി ഭണതി, സോ പച്ചാഹരാപേതും ലഭതി.

വിബ്ഭമാതി ഇമിനാ ഭിക്ഖുനിയായേവ അധിട്ഠാനവിജഹനം ഗഹിതം ഹോതി. സാ പന യദാ വിബ്ഭമതി, തദാ അസ്സമണീ ഹോതി. ഭിക്ഖു പന വിബ്ഭമന്തോപി യാവ സിക്ഖം ന പച്ചക്ഖാതി, താവ ഭിക്ഖുയേവാതി അധിട്ഠാനം ന വിജഹതീതി. ലിങ്ഗസിക്ഖാതി ലിങ്ഗപരിവത്തനഞ്ച സിക്ഖാപച്ചക്ഖാനഞ്ചാതി അത്ഥോ. സബ്ബേസൂതി നവസു ചീവരേസു. അധിട്ഠാനവിയോഗകാരണാതി അധിട്ഠാനവിജഹനകാരണാ, ഇമേസു അഞ്ഞതരേന അധിട്ഠാനം വിജഹതീതി അത്ഥോ.

കിഞ്ച ഭിയ്യോ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൬൯) – തിചീവരസ്സ പന വിനിബ്ബിദ്ധഛിദ്ദഞ്ച അധിട്ഠാനവിജഹനം കരോതീതി അത്ഥോ. തത്ഥ സങ്ഘാടിഉത്തരാസങ്ഗാനം ദീഘന്തതോ വിദത്ഥിപ്പമാണസ്സ തിരിയന്തതോ അട്ഠങ്ഗുലപ്പമാണസ്സ പദേസസ്സ ഓരതോ കനിട്ഠങ്ഗുലിനഖപിട്ഠിപ്പമാണകം ഛിദ്ദം അധിട്ഠാനം ഭിന്ദതി. അന്തരവാസകസ്സ ദീഘന്തതോ വിദത്ഥിപ്പമാണസ്സേവ തിരിയന്തതോ ചതുരങ്ഗുലപ്പമാണസ്സ പദേസസ്സ ഓരതോ ഛിദ്ദം അധിട്ഠാനം ഭിന്ദതി, പരതോ പന ന ഭിന്ദതി. തസ്മാ ഛിദ്ദേ ജാതേ തിചീവരം അതിരേകചീവരം ഹോതി, സൂചികമ്മം കത്വാ പുന അധിട്ഠാതബ്ബം. ഇതരേസം പന ഛിദ്ദേന വിജഹനം നാമ നത്ഥി. യോ പന തിചീവരേപി ദുബ്ബലട്ഠാനേ പഠമം അഗ്ഗളം ദത്വാ പച്ഛാ ദുബ്ബലട്ഠാനം ഛിന്ദിത്വാ അപനേതി, അധിട്ഠാനം ന ഭിജ്ജതി. മണ്ഡലപരിവത്തനേപി ഏസേവ നയോ. യോ പന ഉഭോ കോടിയോ മജ്ഝേ കരോന്തോ സചേ പഠമം ഛിന്ദിത്വാ പച്ഛാ ഘടേതി, അധിട്ഠാനം വിജഹതി, അഥ ഘടേത്വാ ഛിന്ദതി, ന വിജഹതി. രജകേഹി ധോവാപേത്വാ സേതകം കരോന്തസ്സാപി ന വിജഹതി ഏവ.

൫൫. ഇദാനി അകപ്പിയചീവരാനി ദസ്സേതും ‘‘കുസവാകഫലകാനീ’’തിആദി ആരദ്ധം. തത്ഥ കുസചീരം (മഹാവ. ൩൭൧; മഹാവ. അട്ഠ. ) നാമ കുസേ ഗന്ഥേത്വാ കതചീവരം. വാകചീരം നാമ താപസാനം വക്കലം. ഫലകചീരം നാമ ഫലകാനി സിബ്ബിത്വാ കതചീവരം. കേസകമ്ബലന്തി കേസേഹി തന്തം വായിത്വാ കതകമ്ബലം. വാലകമ്ബലന്തി ചമരവാലേഹി വായിത്വാ കതകമ്ബലം. ഉലൂകപക്ഖന്തി ഉലൂകസകുണസ്സ പക്ഖേഹി കതനിവാസനം. അജിനക്ഖിപന്തി സലോമം സഖുരം അജിനമിഗചമ്മം. ഇമേസു സത്തസു വത്ഥേസു യം കിഞ്ചി ധാരയതോ ഥുല്ലച്ചയന്തി അത്ഥോ. യഥാ ഇമേസു ഥുല്ലച്ചയം, തഥാ അക്കനാളം നിവാസേന്തസ്സ. അക്കനാളം നാമ അക്കദണ്ഡേ വാകാദീഹി ഗന്ഥേത്വാ കതചീവരം. ‘‘ന ഭിക്ഖവേ അക്കനാളം നിവാസേതബ്ബം, യോ നിവാസേയ്യ, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സാ’’തി (മഹാവ. ൩൭൧) ഹി വുത്തം.

൫൬. കദലേരകക്കദുസ്സേ പോത്ഥകേ ചാപീതി ഏത്ഥ കദലിഏരകഅക്കമകചിവാകേഹി കതാനി വത്ഥാനി ഏവം വുത്താനീതി വേദിതബ്ബാനി. ഏതേസു പോത്ഥകോയേവ പാളിയം ആഗതോ, ഇതരാനി തഗ്ഗതികത്താ അട്ഠകഥാസു പടിക്ഖിത്താനി. ഇമേസു ചതൂസുപി ദുക്കടമേവ. ‘‘ന ഭിക്ഖവേ നഗ്ഗിയം തിത്ഥിയസമാദാനം സമാദിയിതബ്ബം, യോ സമാദിയേയ്യ, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സാ’’തി (മഹാവ. ൩൭൦) വുത്തത്താ നഗ്ഗിയമ്പി ന കപ്പതി ഏവ. സബ്ബമേവ നീലകം സബ്ബനീലകം. ഏവം സേസേസുപി. ഏത്ഥ നീലം ഉമാപുപ്ഫവണ്ണം ഹോതി. മഞ്ജേട്ഠകം മഞ്ജേട്ഠകവണ്ണമേവ. പീതകം കണികാരപുപ്ഫവണ്ണം. ലോഹിതകം ജയസുമനപുപ്ഫവണ്ണം. കണ്ഹകം അദ്ദാരിട്ഠകവണ്ണം.

൫൭. മഹാരങ്ഗം നാമ സതപദിപിട്ഠിവണ്ണം. മഹാനാമം നാമ രത്തസമ്ഭിന്നവണ്ണം ഹോതി. പദുമപുപ്ഫവണ്ണന്തിപി വുത്തം, മന്ദരത്തന്തി അത്ഥോ. തിരീടകേതി രുക്ഖതചേ. അച്ഛിന്നദീഘദസകേതി സബ്ബസോ അച്ഛിന്നദസകേ ച മജ്ഝേ ഛിന്നദസകേ ചാതി അത്ഥോ. അഞ്ഞമഞ്ഞം സംസിബ്ബിത്വാ കതദസം ഫലദസം നാമ. കേതകപുപ്ഫാദിപുപ്ഫസദിസാഹി ദസാഹി യുത്തം പുപ്ഫദസം നാമ. ഏതേസുപി ‘‘പോത്ഥകേ ചാപീ’’തി ഏത്ഥ വുത്തഅപി-സദ്ദേന ദുക്കടന്തി വേദിതബ്ബം. തഥാതി യഥാ ഏതേസു കദലിദുസ്സാദീസു പുപ്ഫദസാവസാനേസു ദുക്കടം, തഥാ കഞ്ചുകവേഠനേസുപി യം കിഞ്ചി ധാരേന്തസ്സ ദുക്കടന്തി അത്ഥോ.

ഏതേസു പന അയം വിനിച്ഛയോ (മഹാവ. അട്ഠ. ൩൭൨) – സബ്ബനീലകാദീനി രജനാനി വമേത്വാ പുന രജിത്വാ ധാരേതബ്ബാനി, ന സക്കാ ചേ വമേതും, പച്ചത്ഥരണാദീനി വാ കാരേതബ്ബാനി, തിപട്ടചീവരസ്സ മജ്ഝേ വാ ദാതബ്ബാനി. അച്ഛിന്നദസകാദീനി ദസാ ഛിന്ദിത്വാ ധാരേതബ്ബാനി. കഞ്ചുകം വിജടേത്വാ രജിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം. വേഠനേപി ഏസേവ നയോ. തിരീടകം പാദപുഞ്ഛനം കാതബ്ബം. സബ്ബന്തി ഇമം വുത്തപ്പകാരം കുസചീരാദികം അകപ്പിയചീവരം അച്ഛിന്നചീവരോ ലഭതീതി അത്ഥോ. വുത്തമ്പി ചേതം പരിവാരേ.

‘‘അകപ്പകതം നാപി രജനായ രത്തം,

തേന നിവത്ഥോ യേന കാമം വജേയ്യ;

ന ചസ്സ ഹോതി ആപത്തി,

സോ ച ധമ്മോ സുഗതേന ദേസിതോ;

പഞ്ഹാ മേസാ കുസലേഹി ചിന്തിതാ’’തി. (പരി. ൪൮൧);

അയഞ്ഹി പഞ്ഹോ അച്ഛിന്നചീവരഭിക്ഖും സന്ധായ വുത്തോ, തസ്മാ ഹി യം കിഞ്ചി അകപ്പിയചീവരം നിവാസേത്വാ വാ പാരുപിത്വാ വാ അച്ഛിന്നചീവരകേന അഞ്ഞം പരിയേസിതബ്ബം. ഏത്ഥ പന ‘‘ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, മനുസ്സാ നിസ്സീമഗതാനം ഭിക്ഖൂനം ചീവരം ദേന്തി ‘ഇമം ചീവരം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ദേമാ’തി, അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സാദിതും, ന താവ തം ഗണനൂപഗം, യാവ ന ഹത്ഥം ഗച്ഛതീ’’തി (മഹാവ. ൨൫൯) വുത്തത്താ യാവ ആഹരിത്വാ തം ന ദിന്നം, ‘‘തുമ്ഹാകം, ഭന്തേ, ചീവരം ഉപ്പന്ന’’ന്തി പഹിണിത്വാ വാ നാരോചിതം, താവ ഗണനം ന ഉപേതി, അനധിട്ഠിതം വട്ടതി. പത്തേപി ഏസേവ നയോ. ആനേത്വാ ദിന്നേ വാ ആരോചിതേ വാ പരിഹാരോ നത്ഥി, ദസാഹം അധിട്ഠാതബ്ബം. ചീവരവിനിച്ഛയോ.

ചീവരനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.