൨൨. ഉപാഹനനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൧൭൫. ഗുണങ്ഗുണൂപാഹനാതി (മഹാവ. അട്ഠ. ൨൪൫) ചതുപടലതോ പട്ഠായ വുച്ചതി, ന ഏകദ്വിതിപടലതോ പട്ഠായ ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏകപലാസികം ഉപാഹനം, ന ഭിക്ഖവേ ദിഗുണാ ഉപാഹനാ ധാരേതബ്ബാ, ന തിഗുണാ ഉപാഹനാ ധാരേതബ്ബാ, ന ഗുണങ്ഗുണൂപാഹനാ ധാരേതബ്ബാ, യോ ധാരേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി (മഹാവ. ൨൪൫) വുത്തത്താ. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഓമുക്കം ഗുണങ്ഗുണൂപാഹനം, ന ഭിക്ഖവേ നവാ ഗുണങ്ഗുണൂപാഹനാ ധാരേതബ്ബാ, യോ ധാരേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി (മഹാവ. ൨൪൭) വുത്തത്താ ‘‘നവാ’’തി വുത്തം. സബ്ബത്ഥാപി മജ്ഝിമദേസേ ഗിലാനോപി നവം ഗുണങ്ഗുണൂപാഹനം ന ലഭതി, ഏകവാരമ്പി അഞ്ഞേഹി പരിഭുത്തം ഓമുക്കഉപാഹനസങ്ഖാതം ലഭതി, പച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു ഗിലാനോ നവമ്പി ലഭതീതി വേദിതബ്ബം ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സബ്ബപച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു ഗുണങ്ഗുണൂപാഹന’’ന്തി (മഹാവ. ൨൫൯) അവിസേസേന വുത്തത്താ.

സബ്ബസ്സാതി ഗിലാനസ്സാപി അഗിലാനസ്സാപീതി അത്ഥോ. മജ്ഝിമദേസേപി പച്ചന്തിമദേസേപി ആരാമേ ആരാമൂപചാരേ ഗിലാനസ്സാപി അഗിലാനസ്സാപി ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അജ്ഝാരാമേ ഉപാഹനം ധാരേതു’’ന്തി (മഹാവ. ൨൪൯) വുത്തത്താ കപ്പിയന്തി അത്ഥോ. സബ്ബത്ഥാതി ആരാമേപി ഗാമേപി. അകല്ലകസ്സാതി ഗിലാനസ്സ. ഏത്ഥ പന മജ്ഝിമദേസേ ഗിലാനസ്സ ഗുണങ്ഗുണൂപാഹനാ പരിഭുത്താവ ആരാമേപി ഗാമേപി വട്ടതി, പച്ചന്തിമദേസേ അപരിഭുത്താപി. മജ്ഝിമദേസേപി പച്ചന്തിമദേസേപി ഭഗവതാ ഗിലാനസ്സേവ ഉപാഹനാ അനുഞ്ഞാതാ ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, യസ്സ പാദാ വാ ദുക്ഖാ, പാദാ വാ ഫലിതാ, പാദഖിലോ വാ ആബാധോ, ഉപാഹനം ധാരേതു’’ന്തി (മഹാവ. ൨൪൯) ച ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനേന ഭിക്ഖുനാ സഉപാഹനേന ഗാമം പവിസിതു’’ന്തി (മഹാവ. ൨൫൬) വുത്തത്താ ച. മജ്ഝിമദേസേ ച ഗിലാനോ നവം ഗുണങ്ഗുണൂപാഹനം ധാരേതും യദി ലഭതി, കഥം പദേസപഞ്ഞത്തി ഹോതീതി? സബ്ബത്ഥ പന ഭഗവതാ ഗിലാനസ്സേവ ഉപാഹനാ അനുഞ്ഞാതാ, തസ്മാ മജ്ഝിമദേസേ ഗിലാനോ നവം ഗുണങ്ഗുണൂപാഹനം ലഭതീതി ഗഹേതബ്ബന്തി വദന്തി.

൧൭൬-൯. സബ്ബാവ നീലകാ (മഹാവ. ൨൪൬; മഹാവ. അട്ഠ. ൨൪൬) സബ്ബനീലകാ. ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥ ഓദാതകാദീസുപി. ഓദാതം പന നേവ പാളിയം, ന അട്ഠകഥായം പടിക്ഖിത്തം, അനുലോമവസേന പന ഇധ പടിക്ഖിത്തന്തി വേദിതബ്ബം. മഹാരങ്ഗരത്താ സതപദിപിട്ഠിവണ്ണാ. മഹാനാമരങ്ഗരത്താ മന്ദരത്താ. മഞ്ജേട്ഠികാ കണവേരപുപ്ഫവണ്ണാ. പുപ്ഫലതാദീഹി വിചിത്താ ചിത്രാ. നീലപീതാദിവദ്ധികാതി ഏത്ഥ ആദി-സദ്ദേന ഓദാതലോഹിതമഞ്ജേട്ഠികമഹാരങ്ഗമഹാനാമരങ്ഗരത്താദിവസേന വദ്ധികാ ഗഹിതാ. സീഹബ്യഗ്ഘുദ്ദാജിനദീപീനം ചമ്മേഹി ചാതി സമ്ബന്ധോ. കോചീതി ഗിലാനോപി അഗിലാനോപി.

൧൮൦. സകലം വാ ഏകദേസകം വാ രജനം ചോളേന (മഹാവ. അട്ഠ. ൨൪൬) പുഞ്ഛിത്വാ വളഞ്ജേയ്യാതി അത്ഥോ. ഖല്ലകാദികം പന സബ്ബം ഹാരിത്വാ വളഞ്ജേതബ്ബം. ഉപാഹനവിനിച്ഛയോ.

ഉപാഹനനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.