൧൫. ഉപജ്ഝാചരിയവത്തനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൧൪൫. ഉപജ്ഝാചരിയേതി ഏത്ഥ (മഹാവ. ൬൪, ൬൭, ൭൪, ൭൮-൭൯; ചൂളവ. ൩൭൫, ൩൭൭; ൩൭൯-൩൮൨; മഹാവ. അട്ഠ. ൬൪, ൬൭, ൭൫, ൭൬, ൭൭) ആചരിയോ നാമ നിസ്സയാചരിയോ പബ്ബജ്ജാചരിയോ ഉപസമ്പദാചരിയോ ധമ്മാചരിയോതി ചതുബ്ബിധോ. ഏതേസു ഹി നിസ്സയന്തേവാസികേന യാവ ആചരിയം നിസ്സായ വസതി, താവ സബ്ബമാചരിയവത്തം കാതബ്ബം. പബ്ബജ്ജാഉപസമ്പദാധമ്മന്തേവാസികേഹി പന നിസ്സയമുത്തകേഹിപി ആദിതോ പട്ഠായ യാവ ചീവരരജനം, താവ വത്തം കാതബ്ബം. അനാപുച്ഛിത്വാ പത്തദാനാദിമ്ഹി പന ഏതേസം അനാപത്തി. ഏതേസു ച പബ്ബജ്ജന്തേവാസികോ ച ഉപസമ്പദന്തേവാസികോ ച ആചരിയസ്സ യാവജീവം ഭാരോ, നിസ്സയന്തേവാസികോ ച ധമ്മന്തേവാസികോ ച യാവ സമീപേ വസതി, താവദേവ. സുട്ഠു പിയസീലോ സുപേസലോ, സിക്ഖാകാമോതി അത്ഥോ. ദന്തകട്ഠം ദേന്തേന ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ മഹന്തം മജ്ഝിമം ഖുദ്ദകന്തി തീണി ദന്തകട്ഠാനി ഉപനേതബ്ബാനി. തേസു യം തീണി ദിവസാനി ഗണ്ഹാതി, തം സല്ലക്ഖേത്വാ ചതുത്ഥദിവസതോ പട്ഠായ താദിസംയേവ സമ്മാ ഉഭോഹി ഹത്ഥേഹി ദാതബ്ബം. സചേ യം വാ തം വാ ഗണ്ഹാതി, യഥാലദ്ധം ഉപനേതബ്ബം. തോയന്തി സീതഞ്ച ഉണ്ഹഞ്ച ഉദകം ഉപനേത്വാ യം തീണി ദിവസാനി വളഞ്ജേതി, ചതുത്ഥദിവസതോ പട്ഠായ താദിസം ഉപനേതബ്ബം. സചേ ദ്വേപി വളഞ്ജേതി, ദുവിധമ്പി ഉപനേതബ്ബം. സചേ യാഗു ഹോതി, ഭാജനം ധോവിത്വാ ഉപനേതബ്ബം.

൧൪൬. പത്തേ വത്തം ചരേതി ‘‘യാഗും പീതസ്സ ഉദകം ദത്വാ ഭാജനം പടിഗ്ഗഹേത്വാ നീചം കത്വാ സാധുകം അപരിഘംസന്തേന ധോവിത്വാ പടിസാമേതബ്ബ’’ന്തി (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) വുത്തം പത്തേ വത്തം ചരേതി അത്ഥോ. ഗാമപ്പവേസേ വത്തം ചരേതി ഏവം സബ്ബത്ഥ. ‘‘സചേ ഉപജ്ഝായോ വാ ആചരിയോ വാ ഗാമം പവിസിതുകാമോ ഹോതി, നിവാസനം ദാതബ്ബം, പടിനിവാസനം പടിഗ്ഗഹേതബ്ബം, കായബന്ധനം ദാതബ്ബം, സഗുണം കത്വാ സങ്ഘാടിയോ ദാതബ്ബാ, ധോവിത്വാ പത്തോ സോദകോ ദാതബ്ബോ’’തി (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) ഇദം ഗാമപ്പവേസനേ വത്തം നാമ. ‘‘സചേ ഉപജ്ഝായോ വാ ആചരിയോ വാ പച്ഛാസമണം ആകങ്ഖതി, തിമണ്ഡലം പടിച്ഛാദേന്തേന പരിമണ്ഡലം നിവാസേത്വാ കായബന്ധനം ബന്ധിത്വാ സഗുണം കത്വാ സങ്ഘാടിയോ പാരുപിത്വാ ഗണ്ഠികം പടിമുഞ്ചിത്വാ ധോവിത്വാ പത്തം ഗഹേത്വാ ഉപജ്ഝായസ്സ വാ ആചരിയസ്സ വാ പച്ഛാസമണേന ഹോതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) നയേന വുത്തം ഗമനേ വത്തം നാമ. ‘‘നിവത്തന്തേന പഠമതരം ആഗന്ത്വാ ആസനം പഞ്ഞാപേതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) നയേന വുത്തം ആഗമേ വത്തം നാമ. ‘‘ഉപജ്ഝായമ്ഹി വുട്ഠിതേ ആസനം ഉദ്ധരിതബ്ബം, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം പടിസാമേതബ്ബ’’ന്തി (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) ഏവം വുത്തം ആസനാദീസു വത്തം നാമ. ഉപാഹനായ വത്തം നാമ ‘‘ഉപാഹനാ പുഞ്ഛിതബ്ബാ, ഉപാഹനാ പുഞ്ഛന്തേന പഠമം സുക്ഖേന ചോളകേന പുഞ്ഛിതബ്ബാ, പച്ഛാ അല്ലേനാ’’തിആദിനാ (ചൂളവ. ൩൫൭, ൩൫൯) വുത്തം. ചീവരേ വത്തം നാമ ‘‘സചേ ചീവരം സിന്നം ഹോതി, മുഹുത്തം ഉണ്ഹേ ഓതാപേതബ്ബം, ന ച ഉണ്ഹേ ചീവരം നിദഹിതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) വുത്തം.

൧൪൭. പരിഭോജനീയപാനീയ-വച്ചപ്പസ്സാവഠാനിസൂതി ഏത്ഥ സചേ പാനീയം ന ഹോതി, പാനീയം ഉപട്ഠാപേതബ്ബം. സചേ പരിഭോജനീയം ന ഹോതി, പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപേതബ്ബം. സചേ വച്ചകുടി ഉക്ലാപാ ഹോതി, വച്ചകുടി സമ്മജ്ജിതബ്ബാ. തഥാ പസ്സാവട്ഠാനേ ഏവം വത്തം ചരിതബ്ബന്തി അത്ഥോ. ‘‘വിഹാരം സോധേന്തേന പഠമം പത്തചീവരം നീഹരിത്വാ ഏകമന്തം നിക്ഖിപിതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ നയേന വുത്തം വിഹാരസോധനേ വത്തം നാമ. ‘‘ഭൂമത്ഥരണം ഓതാപേത്വാ സോധേത്വാ പപ്ഫോടേത്വാ അതിഹരിത്വാ യഥാപഞ്ഞത്തം പഞ്ഞാപേതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) വുത്തം പുന പഞ്ഞാപനേ വത്തം നാമ.

൧൪൮. ഇദാനി വിഹാരം സോധേന്തേന ഏവം സോധേതബ്ബന്തി തം ദസ്സേതും ‘‘ന പപ്ഫോടേയ്യാ’’തിആദിമാഹ. തസ്സത്ഥോ – വിഹാരം സോധേന്തോ ഭിക്ഖു ഭൂമത്ഥരണാദിസയനാസനം പടിവാതേ വാ പങ്ഗണേ വാ പാനീയസാമന്താ വാ ന പപ്ഫോടേയ്യാതി. പങ്ഗണേതി ബഹൂനം സന്നിപാതേ ഠാനേ.

൧൪൯. ന്ഹാനേതി ‘‘സചേ ഉപജ്ഝായോ നഹായിതുകാമോ ഹോതി, നഹാനം പടിയാദേതബ്ബം. സചേ സീതേന അത്ഥോ ഹോതി, സീതം പടിയാദേതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ (മഹാവ. ൬൬; ചൂളവ. ൩൭൬) വുത്തം നഹാനേ വത്തം നാമ, ‘‘ഉപജ്ഝായസ്സ ഗത്തതോ ഉദകം സമ്മജ്ജിതബ്ബം, നിവാസനം ദാതബ്ബ’’ന്തിആദിനാ (മഹാവ. ൬൬; ചൂളവ. ൩൭൬) വുത്തം നഹാതസ്സ കാതബ്ബം നാമ. രങ്ഗപാകേതി ‘‘സചേ ഉപജ്ഝായസ്സ ആചരിയസ്സ രജനം പചിതബ്ബം ഹോതി, സദ്ധിവിഹാരികേന അന്തേവാസികേന പചിതബ്ബ’’ന്തി (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) വുത്തം. ധോവനേതി ‘‘സചേ ഉപജ്ഝായസ്സ ആചരിയസ്സ ചീവരം ധോവിതബ്ബം ഹോതി, സദ്ധിവിഹാരികേന അന്തേവാസികേന ധോവിതബ്ബം, ഉസ്സുക്കം വാ കാതബ്ബ’’ന്തി (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) വുത്തം. സിബ്ബനേതി ‘‘സചേ ഉപജ്ഝായേന ആചരിയേന ചീവരം കാതബ്ബം ഹോതി, സദ്ധിവിഹാരികേന അന്തേവാസികേന കാതബ്ബ’’ന്തി (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) വുത്തം. ചീവരേ ഥേവേ ഠിതേ രജന്തോ ന വജേ ന പക്കമേയ്യാതി അത്ഥോ. ‘‘ചീവരം രജന്തേന സാധുകം സമ്പരിവത്തകം സമ്പരിവത്തകം രജിതബ്ബം, ന ച അച്ഛിന്നേ ഥേവേ പക്കമിതബ്ബ’’ന്തി (മഹാവ. ൬൬, ൭൮; ചൂളവ. ൩൭൬, ൩൮൦) ഹി വുത്തം.

൧൫൦. ഏകച്ചസ്സാതി ആചരിയുപജ്ഝായാനം വിസഭാഗസ്സ അനത്ഥകാമസ്സ വേരിപുഗ്ഗലസ്സ. അനാപുച്ഛാതി ആചരിയുപജ്ഝായാനം അനാരോചേത്വാ. കിഞ്ചനന്തി യം കിഞ്ചി.

൧൫൧-൨. തസ്സാതി ഏകച്ചസ്സ. നിന്നേതുന്തി നീഹരിതും. കിച്ചയം പരികമ്മം വാതി വേയ്യാവച്ചം വാ പിട്ഠിപരികമ്മാദിപരികമ്മം വാ അത്തനാ തസ്സ കാതും വാ തേന അത്തനോ കാരാപേതും വാതി ഏവമത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

൧൫൩. സചേ ആചരിയുപജ്ഝായാ അഞ്ഞത്ഥ ഗതാ ഹോന്തി, പരിവേണം ഗന്ത്വാ അപസ്സന്തേഹി ഗാമം പവിസിതും വട്ടതി. ഗാമം പവിസന്തോ സചേ പസ്സതി, ആപുച്ഛിതബ്ബമേവാതി വദന്തി. ‘‘ഉപജ്ഝായം അനാപുച്ഛാ ന ദിസാ പക്കമിതബ്ബാ’’തി (മഹാവ. ൬൬, ചൂളവ. ൩൭൬) ഹി വുത്തം. അത്തനോ കിച്ചയം നാമ അന്തോവിഹാരേപി അത്തനോ പത്തപചനചീവരകമ്മകേസച്ഛേദനാദി.

൧൫൪. സങ്ഘായത്തകമ്മാനി നാമ പരിവാസമാനത്തഅബ്ഭാനതജ്ജനീയനിയസ്സപബ്ബാജനീയപടിസാരണീയഉക്ഖേപനാദയോ.

൧൫൫. വുട്ഠാനം നേസമാഗമേതി ‘‘സചേ ഉപജ്ഝായോ വാ ആചരിയോ വാ ഗിലാനോ ഹോതി, യാവജീവം ഉപട്ഠാതബ്ബോ, വുട്ഠാനമസ്സ ആഗമേതബ്ബ’’ന്തി (മഹാവ. ൬൬; ചൂളവ. ൩൭൬) ഹി വുത്തം. ഉപജ്ഝാചരിയവത്തവിനിച്ഛയോ.

ഉപജ്ഝാചരിയവത്തനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.