൬. സുരാപാനവഗ്ഗോ

൧. സുരാപാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘സുരാ’’തി വാ ‘‘ന വട്ടതീ’’തി വാ ജാനിത്വാ പിവനേ അകുസലമേവാതി ലിഖിതം. അകുസലചിത്തന്തി യേഭുയ്യേന തം സന്ധായ കിര വുത്തം. അഥ കസ്മാ വിനയട്ഠകഥായം ‘‘അകുസലേനേവ പാതബ്ബതായാ’’തി (പാചി. അട്ഠ. ൩൨൯) വുത്തന്തി ചേ? സചിത്തകപക്ഖേ അകുസലേനേവ പാതബ്ബതായാതി.

സുരാപാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. അങ്ഗുലിപതോദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

കായസംസഗ്ഗസങ്ഘാദിസേസാപത്തിഭാവേ സമാനേപി ഭിക്ഖുനിയാപി അനുപസമ്പന്നേപി ദുക്കടം, ഉപസമ്പന്നേ ഏവ പാചിത്തിയന്തി ഏവം പുഗ്ഗലാപേക്ഖം ദസ്സേതും ‘‘അങ്ഗുലിപതോദകേ പാചിത്തിയ’’ന്തി വുത്തം. സതി കരണീയേതി ഏത്ഥ പുരിസം സതി കരണീയേ ആമസതോതി അധിപ്പായോ, ന ഇത്ഥിം.

അങ്ഗുലിപതോദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. ഹസധമ്മസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘ചിക്ഖല്ലം വാ’’തി വചനതോ സക്ഖരമ്പി ഖിപനകീളായ കീളതോ ദുക്കടമേവ. ഉപരിഗോപ്ഫകേ പാചിത്തിയം, അഞ്ഞത്ഥ ദുക്കടന്തി പാചിത്തിയവത്ഥുഅത്ഥവസേന ‘‘ഉദകേ ഹസധമ്മേ പാചിത്തിയ’’ന്തി വുത്തം.

ഇദം സഞ്ഞാവിമോക്ഖം ചേ, തികപാചിത്തിയം കഥം;

കീളിതംവ അകീളാതി, മിച്ഛാഗാഹേന തം സിയാ.

ഏത്താവതാ കഥം കീളാ, ഇതി കീളായം ഏവായം;

അകീളാസഞ്ഞീ ഹോതേത്ഥ, വിനയത്ഥം സമാദയേ.

ഏകന്താകുസലോ യസ്മാ, കീളായാഭിരതമനോ;

തസ്മാ അകുസലം ചിത്തം, ഏകമേവേത്ഥ ലബ്ഭതീതി. (വജിര. ടീ. പാചിത്തിയ ൩൩൬);

ഹസധമ്മസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. അനാദരിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തസ്സ വചനന്തി ‘‘അയം ഉക്ഖിത്തകോ വാ വമ്ഭിതോ വാ ഗരഹിതോ വാ ഇമസ്സ വചനം അകതം ഭവിസ്സതീ’’തി അനാദരിയം കരോതി. ധമ്മന്തി കഥായം ധമ്മോ നസ്സേയ്യ വാ വിനസ്സേയ്യ വാ അന്തരധായേയ്യ വാ, തം വാ അസിക്ഖിതുകാമോ അനാദരിയം കരോതി. ‘‘ലോകവജ്ജം അതിക്കമിത്വാ ‘ഇദം അമ്ഹാകം ആചരിയുഗ്ഗഹോ’തി വദന്തസ്സ ന വട്ടതീ’’തി (വജിര. ടീ. പാചിത്തിയ ൩൪൪) ലിഖിതം.

അനാദരിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. ജോതിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘വിസിബ്ബനാപേക്ഖോ’’തി വുത്തത്താ അഞ്ഞസ്സ വട്ടതി, അഞ്ഞേസഞ്ച.

ജോതിനേകമനേകേ വാ, ജാലേന്തി മുനയോ സഹ;

ഏകോ സോപേതി നാനേകോ, അധിപ്പായവിസേസതോ.

ജോതിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. ദുബ്ബണ്ണകരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

മോരക്ഖിമണ്ഡലമങ്ഗുലപിട്ഠീനന്തി ന ഏകന്തതോ, അധികം, ഓരഞ്ചാതി വദന്തി. ഏകകോണേപി വട്ടതി, ഏവം യത്ഥ കത്ഥചി ഏകബിന്ദുപി വട്ടതീതി.

ദുബ്ബണ്ണകരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. വികപ്പനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘സമുട്ഠാനാദീനി പഠമകഥിനസദിസാനി, ഇദം പന കിരിയാകിരിയ’’ന്തി പാഠോ. ഏത്ഥ പരിഭോഗേന കായകമ്മം. അപച്ചുദ്ധരണേന വചീകമ്മം.

വികപ്പനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. അപനിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സസൂചികേ സൂചിഘരേ സൂചിഗണനായ ആപത്തിയോതി പോരാണാ.

അപനിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സുരാപാനവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.