൭. തതുത്തരിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പകതിയാ സന്തരുത്തരേന ചരതി കഥിനപലിബോധവസേന വാ സാസങ്കസിക്ഖാപദവസേന വാ. ഏത്ഥ സിയാ – ‘‘ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സന്തി, ദുസ്സവാണിജ്ജം വാ’’തിആദിനാ (പാരാ. ൫൨൨) ഉജ്ഝായന്താനം സുത്വാ ഭഗവാപി ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ മോഘപുരിസാ ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സഥാ’’തി (പാരാ. ൫൨൨) വത്വാ സിക്ഖാപദസ്സ പഞ്ഞത്തത്താ ച ഇമിസ്സം കങ്ഖാവിതരണിയം ‘‘ബഹുചീവരവിഞ്ഞാപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്ത’’ന്തി വുത്തത്താ, സമന്തപാസാദികായം ‘‘ന ഹി അനച്ഛിന്നചീവരാ അത്തനോ അത്ഥായ സാഖാപലാസം ഭഞ്ജിതും ലഭന്തി, അച്ഛിന്നചീവരാനം പന അത്ഥായ ലഭന്തീ’’തി വുത്തത്താ ച അഞ്ഞസ്സത്ഥായ പമാണം വിഞ്ഞാപേതും വട്ടതീതി ചേ? ന, കസ്മാ? അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദസ്സ അട്ഠുപ്പത്തിയാ ഏവ അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തി വാരിതാ. തസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ അനാപത്തി. പാളിയം (പാരാ. ൫൨൧) ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി ഇമിസ്സാ അനാപത്തിപാളിയാ അഞ്ഞസ്സത്ഥായ വിഞ്ഞാപേന്തോ തസ്സ ഞാതകപ്പവാരിതേ ഏവ വിഞ്ഞാപേതി, ന അഞ്ഞേതി വചനതോ ച വാരിതാ. തസ്മാ ഭഗവാപി ‘‘ബഹും ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സഥാ’’തി (പാരാ. ൫൨൨) വിഗരഹിത്വാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞാപേന്തോ ‘‘അഭിഹട്ഠും പവാരേയ്യാ’’തി വുത്തനയേനേവ പമാണതോ ഗഹണം അനുജാനി, ന അഞ്ഞസ്സത്ഥായ പമാണതോ വിഞ്ഞാപനം. യസ്മാ പനിമം സിക്ഖാപദം അഞ്ഞസ്സത്ഥായ വിഞ്ഞാപനവത്ഥുസ്മിംയേവ പഞ്ഞത്തം, തസ്മാ ഇധ ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി ന വുത്തം, ന ന ലബ്ഭതീതി കത്വാ.

അട്ഠകഥാസു ‘‘അഞ്ഞാതകപ്പവാരിതട്ഠാനേ പകതിയാ ബഹുമ്പി വട്ടതി, അച്ഛിന്നകാരണാ പമാണമേവ വട്ടതീ’’തി വുത്തം. തം ‘‘അനാപത്തി ഞാതകാനം പവാരിതാന’’ന്തി (പാരാ. ൫൨൬) വുത്തഅനാപത്തിപാളിയാ ന സമേതീതി സമന്തപാസാദികായം (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൫൨൬) വുത്തത്താ ഇധാപി വുത്തനയേനേവ ഞാതകപ്പവാരിതേ വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ അത്തനോ ധനേന ഗണ്ഹന്തസ്സ അനാപത്തീതി ലിഖിതം. ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി നിദാനവിരോധതോ ന വുത്തം, തഥാപി അനന്തരേ വുത്തനയേനേവ ലബ്ഭതി ഏവാതി വദന്തി.

തതുത്തരിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.