൬. കുടികാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

കിം ഭന്തേതി ഏത്തകേപി വുത്തേ. പുച്ഛിതോ യദത്ഥായ പവിട്ഠോ, തം കഥേതും ലഭതി പുച്ഛിതപഞ്ഞത്താ ഭിക്ഖാചാരവത്തേതി ലിഖിതം. ഹത്ഥകമ്മം യാചിതോ ‘‘ഉപകരണം, മൂലം വാ ദസ്സതീ’’തി യാചതി, വട്ടതി, ന വട്ടതീതി? വട്ടതി സേനാസനേ ഓഭാസപരികഥാദീനം ലദ്ധത്താതി ഏകേ. തിഹത്ഥാ വാതി ഏത്ഥ വഡ്ഢകിഹത്ഥേന തിഹത്ഥാ. ‘‘പമാണയുത്തോ മഞ്ചോതി പകതിവിദത്ഥിയാ നവവിദത്ഥിപ്പമാണമഞ്ചോ, സോ തത്ഥ ഇതോ ച ന സഞ്ചരതി, തസ്മാ ചതുഹത്ഥവിത്ഥാരാ ന ഹോതീ’’തിആദി ലിഖിതം. അകുടിയാ പന വത്ഥുദേസനാകിച്ചം നത്ഥി ഉല്ലിത്താവലിത്തം കാതും വുത്തത്താ. ‘‘ഉല്ലിത്താദിഭാവോ…പേ… ‘ഛദനമേവ സന്ധായ വുത്തോ’തി യുത്തമിദം. കസ്മാതി ചേ? യസ്മാ മത്തികാമയഭിത്തിം ഉട്ഠാപേത്വാ ഉപരി ഉല്ലിത്തം വാ അവലിത്തം വാ ഉഭയം വാ ഭിത്തിയാ ഘടിതം കരോന്തസ്സ ആപത്തി ഏവ വിനാപി ഭിത്തിലേപേനാ’’തി ലിഖിതം. ഏവമേത്ഥ ഥമ്ഭതുലാപിട്ഠസങ്ഘാടാദി നിരത്ഥകം സിയാ. തസ്മാ വിചാരേത്വാവ ഗഹേതബ്ബം. ‘‘ഉപോസഥാഗാരമ്പി ഭവിസ്സതി, അഹമ്പി വസിസ്സാമീ’’തി വാ ‘‘ഭിക്ഖൂഹി വാ സാമണേരേഹി വാ ഏകതോ വസിസ്സാമീ’’തി വാ കരോന്തസ്സ വട്ടതി ഏവ. കസ്മാ? ‘‘അത്തുദ്ദേസ’’ന്തി വുത്തത്താതി ലിഖിതം.

ഇദം പന സിക്ഖാപദം ചതുത്ഥപാരാജികം വിയ നിദാനാപേക്ഖം. ന ഹി വഗ്ഗുമുദാതീരിയാ ഭിക്ഖൂ സയമേവ അത്തനോ അസന്തം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം മുസാവാദലക്ഖണം പാപേത്വാ ഭാസിംസു. അഞ്ഞമഞ്ഞഞ്ഹി തേ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മവണ്ണം ഭാസിംസു. ന ച താവതാ പാരാജികവത്ഥു ഹോതി, തത്തകേന പന ലേസേന ഭഗവാ തം വത്ഥും നിദാനം കത്വാ പാരാജികം പഞ്ഞപേസി, തഥാ ഇധാപി. ന ഹി നിദാനേ ‘‘അദേസിതവത്ഥുകായോ സാരമ്ഭായോ അപരിക്കമനായോ’’തി വുത്തം. ‘‘അപ്പമാണികായോ’’തി പന വുത്തത്താ പമാണമതിക്കമന്തസ്സ സങ്ഘാദിസേസോവ നിദാനാപേക്ഖോ. തത്ഥ സാരമ്ഭേ അപരിക്കമനേ സങ്ഘാദിസേസപ്പസങ്ഗം വിയ ദിസ്സമാനം ‘‘വിഭങ്ഗോ തംനിയമകോ’’തി വുത്തത്താ വിഭങ്ഗേ ന നിവാരേതി. തഥാ മഹല്ലകേ.

ഏത്ഥാഹ – കിമത്ഥം മാതികായം ദുക്കടവത്ഥു വുത്തം, നനു വിഭങ്ഗേ ഏവ വത്തബ്ബം സിയാതി? ഏവമേതം. കിം നു ഭിക്ഖൂ അഭിനേതബ്ബാ വത്ഥുദേസനായ, തേഹി ഭിക്ഖൂഹി വത്ഥു ദേസേതബ്ബം, കീദിസം? അനാരമ്ഭം സപരിക്കമനന്തി. ഇതരഞ്ഹി ‘‘സാരമ്ഭേ ചേ ഭിക്ഖു വത്ഥുസ്മിം അപരിക്കമനേ’’തി ഏവം അനുപ്പസങ്ഗവസേന ആഗതത്താ വുത്തം. യസ്മാ വത്ഥു നാമ അത്ഥി സാരമ്ഭം അപരിക്കമനം, അത്ഥി അനാരമ്ഭം സപരിക്കമനം, അത്ഥി സാരമ്ഭം സപരിക്കമനം, അത്ഥി അനാരമ്ഭം അപരിക്കമനന്തി ബഹുവിധം, തസ്മാ ബഹുവിധത്താ വത്ഥു ദേസേതബ്ബം അനാരമ്ഭം സപരിക്കമനം, നേതരന്തി വുത്തം ഹോതി. കിമത്ഥികാ പനേത്ഥ വത്ഥുദേസനാതി ചേ? ഗരുകാപത്തിപഞ്ഞാപനഹേതുപരിവജ്ജനുപായത്താ. വത്ഥുഅദേസനാ ഹി ഗരുകാപത്തിപഞ്ഞാപനഹേതുഭൂതാ. ഗരുകാപത്തിപഞ്ഞാപനം അകതവിഞ്ഞത്തിഗിഹിപീളാജനനം, അത്തദുക്ഖപരദുക്ഖഹേതുഭൂതോ ച സാരമ്ഭഭാവോതി ഏതേ വത്ഥുദേസനാപദേസേന ഉപായേന പരിവജ്ജിതാ ഹോന്തി. ന ഹി ഭിക്ഖൂ അകപ്പിയകുടികരണത്ഥം ഗിഹീനം വാ പീളാനിമിത്തം, സാരമ്ഭവത്ഥുകുടികരണത്ഥം വാ വത്ഥും ദേസേന്തീതി. ഹോന്തി ചേത്ഥ –

‘‘ദുക്കടസ്സ ഹി വത്ഥൂനം, മാതികായ പകാസനാ;

ഗരുകാപത്തിഹേതൂനം, തേസം ഏവം പകാസിതാ.

‘‘വത്ഥുസ്സ ദേസനുപായേന, ഗരുകാപത്തിഹേതുയോ;

വജ്ജിതാ ഹോന്തി യം തസ്മാ, സാരമ്ഭാദി ജഹാപിത’’ന്തി.

കുടികാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.