സങ്ഘാദിസേസകണ്ഡം
൧. ഉസ്സയവാദികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
ഭിക്ഖുനീനം സങ്ഘാദിസേസം പത്വാ വുട്ഠാനവിധയോ സന്ദസ്സനത്ഥം ‘‘അയം ഭിക്ഖുനീ…പേ… ആപന്നാ’’തി പുഗ്ഗലനിയമം കത്വാ പാരാജികതോ അധിപ്പായന്തി ‘‘നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി ആപത്തിനാമഗ്ഗഹണഞ്ച കതം. ‘‘സമുട്ഠാനാദീനി പഠമകഥിനസദിസാനി, ഇദം പന കിരിയമേവാ’’തി പാഠോ.
ഉസ്സയവാദികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൨. ചോരിവുട്ഠാപികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
കത്ഥചി അഗന്ത്വാ നിസിന്നട്ഠാനേ ഏവ നിസീദിത്വാ കരോന്തിയാ വാചാചിത്തതോ, ഖണ്ഡസീമാദിഗതായ കായവാചാചിത്തതോ.
ചോരിവുട്ഠാപികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൩. ഏകഗാമന്തരഗമനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
‘‘ആഭോഗം വിനാ’’തി വുത്തത്താ ആഭോഗേ സതി അനാപത്തി, ഇമസ്മിം പന സിക്ഖാപദേ സമന്തപാസാദികായം ഉപചാരാതിക്കമേ ആപത്തി വുത്താ, ഇധ ഓക്കമേ. ദ്വീസുപി വുത്തം അത്ഥതോ ഏകമേവ ഗാമന്തരഗമനസങ്ഘാദിസേസം ഉപചാരസ്സ സന്ധായ വുത്തത്താ. ഗണമ്ഹാ ഓഹീയനസ്സ വിരോധോ. ‘‘അരഞ്ഞേ’’തി ഇദം അത്ഥവസേന വുത്തം, ഗാമന്തരേപി ഹോതി ഏവ.
സിക്ഖാപദാ ബുദ്ധവരേന വണ്ണിതാതി ഗാഥായ വസേന, അട്ഠകഥായമ്പി ഗാമന്തരപരിയാപന്നം നദിപാരന്തി വുത്തം.
ഏകഗാമന്തരഗമനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
‘‘ഛാദനപച്ചയാ പന ദുക്കടം ആപജ്ജതീ’’തി ഇദം –
‘‘ആപജ്ജതി ഗരുകം സാവസേസം;
ഛാദേതി അനാദരിയം പടിച്ച;
ന ഭിക്ഖുനീ നോ ച ഫുസേയ്യ വജ്ജം;
പഞ്ഹാമേസാ കുസലേഹി ചിന്തിതാ’’തി. (പരി. ൪൮൧) –
ഇമായ വിരുജ്ഝതി. തസ്മാ പമാദലേഖാ വിയ ദിസ്സതീതി ഗവേസിതബ്ബോ ഏത്ഥ അത്ഥോ. ഭിക്ഖൂനം മാനത്തകഥായം ‘‘പരിക്ഖിത്തസ്സ വിഹാരസ്സ പരിക്ഖേപതോ, അപരിക്ഖിത്തസ്സ പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനതോ ദ്വേ ലേഡ്ഡുപാതേ അതിക്കമിത്വാ’’തി (കങ്ഖാ. അട്ഠ. നിഗമനവണ്ണനാ) വുത്തം, ഇധ പന ‘‘ഗാമൂപചാരതോ ച ഭിക്ഖൂനം വിഹാരൂപചാരതോ ച ദ്വേ ലേഡ്ഡുപാതേ’’തിആദി വുത്തം. തത്ര ഭിക്ഖൂനം വുത്തപ്പകാരപ്പദേസം അതിക്കമിത്വാ ഗാമേപി തം കമ്മം കാതും വട്ടതി, ഭിക്ഖുനീനം പന ഗാമേ ന വട്ടതി. തസ്മാ ഏവം വുത്തന്തി ഏകേ. അപരേ പന ഭിക്ഖൂനമ്പി ഗാമേ ന വട്ടതി. ഭിക്ഖുവിഹാരോ നാമ പുബ്ബേ ഏവ ഗാമൂപചാരം അതിക്കമിത്വാ ഠിതോ, തസ്മാ ഗാമം അവത്വാ വിഹാരൂപചാരമേവ ഹേട്ഠാ വുത്തം. ഭിക്ഖുനീനം വിഹാരോ ഗാമേ ഏവ വട്ടതി, ന ബഹി, തസ്മാ ഗാമൂപചാരഞ്ച വിഹാരൂപചാരഞ്ച ഉഭയമേവേത്ഥ ദസ്സിതം. തസ്മാ ഉഭയത്ഥാപി അത്ഥതോ നാനാത്തം നത്ഥീതി വദന്തി. യം യുജ്ജതി, തം ഗഹേതബ്ബം.
സങ്ഘാദിസേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.