൩. ഏകഗാമന്തരഗമനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തതിയേ ഗാമന്തരന്തിആദീസു സകഗാമതോ താവ നിക്ഖമന്തിയാ അനാപത്തി, നിക്ഖമിത്വാ പന അഞ്ഞം ഗാമം ഗച്ഛന്തിയാ പദേ പദേ ദുക്കടം, ഏകേന പാദേന ഇതരസ്സ ഗാമസ്സ പരിക്ഖേപേ വാ ഉപചാരേ വാ അതിക്കന്തേ ഥുല്ലച്ചയം, ദുതിയേന അതിക്കന്തമത്തേ സങ്ഘാദിസേസോ, തതോ നിക്ഖമിത്വാ പുന സകഗാമം പവിസന്തിയാപി ഏസേവ നയോ. സചേ പന ഖണ്ഡപാകാരേന വാ വതിച്ഛിദ്ദേന വാ ഭിക്ഖുനിവിഹാരഭൂമിംയേവ സക്കാ ഹോതി പവിസിതും, ഏവം പവിസമാനായ കപ്പിയഭൂമിയാ പവിട്ഠാ നാമ ഹോതി, തസ്മാ വട്ടതി. ബഹിഗാമേ ഠത്വാ യംകിഞ്ചി സകഗാമം വാ പരഗാമം വാ അകപ്പിയഭൂമിം പദസാ പവിസന്തിയാ ആപത്തീതി അയമേത്ഥ സങ്ഖേപോ.

നദിപാരഗമനേ വുത്തലക്ഖണായ നദിയാ ദുതിയികം വിനാ പരതീരം ഗച്ഛന്തിയാ വാ അന്തരാനദിയം ദുതിയികായ സദ്ധിം ഭണ്ഡിത്വാ പുന ഓരിമതീരമേവ പച്ചുത്തരന്തിയാ വാ പഠമപാദം ഉദ്ധരിത്വാ തീരേ ഠപിതക്ഖണേ ഥുല്ലച്ചയം, ദുതിയപാദുദ്ധാരേ സങ്ഘാദിസേസോ. ഇദ്ധിസേതുയാനനാവാഹി പന പരതീരം ഓതരിതും, നഹാനാദികാരണേന ച ഓതിണ്ണായ ഓരിമതീരം പദസാപി പച്ചുത്തരിതും വട്ടതി.

രത്തിവിപ്പവാസേ ‘‘പുരേഅരുണേയേവ ദുതിയികായ ഹത്ഥപാസം ഓക്കമിസ്സാമീ’’തി ആഭോഗം വിനാ ഏകഗബ്ഭേപി ദുതിയികായ ഹത്ഥപാസാതിക്കമേ ഠത്വാ അരുണം ഉട്ഠാപേന്തിയാ ആപത്തി.

ഏകാ വാ ഗണമ്ഹാതി ഏത്ഥ പന ഏകാ ഭിക്ഖുനീപി ഗണോയേവ. ഓഹീയേയ്യാതി അവഹീയേയ്യ, ദസ്സനൂപചാരം വാ സവനൂപചാരം വാ വിജഹേയ്യാതി അത്ഥോ. തസ്മാ ഇന്ദഖീലാതിക്കമതോ പട്ഠായ ബഹിഗാമേ രുക്ഖഥമ്ഭസാണിപാകാരാദിഅന്തരിതഭാവേനാപി ദുതിയികായ ദസ്സനൂപചാരേ വിജഹിതേ സചേപി സവനൂപചാരോ അത്ഥി, ആപത്തിയേവ. അജ്ഝോകാസേ പന ദൂരേപി ദസ്സനൂപചാരോ ഹോതി, തത്ഥ മഗ്ഗമൂള്ഹസദ്ദേന വിയ ധമ്മസ്സവനാരോചനസദ്ദേന വിയ ച ‘അയ്യേ’തി സദ്ദായന്തിയാ സദ്ദസ്സവനാതിക്കമേ ആപത്തിയേവ. സചേ പന മഗ്ഗം ഗച്ഛന്തീ ഓഹീയിത്വാ ‘‘ഇദാനി പാപുണിസ്സാമീ’’തി സഉസ്സാഹാ അനുബന്ധതി, വട്ടതി.

സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖുനിം ആരബ്ഭ ഗാമന്തരഗമനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘ഏകാ വാ നദിപാര’’ന്തിആദികാ ഏത്ഥ തിവിധാ അനുപഞ്ഞത്തി, പുരേ അരുണേ സകഗാമതോ നിക്ഖമിത്വാ അരുണുഗ്ഗമനകാലേ ഗാമന്തരപരിയാപന്നം നദിപാരം ഓക്കമനന്തിയാ പന ചതസ്സോപി ആപത്തിയോ ഏകക്ഖണേയേവ ഹോന്തി. വുത്തമ്പി ചേതം –

‘‘സിക്ഖാപദാ ബുദ്ധവരേന വണ്ണിതാ;

സങ്ഘാദിസേസാ ചതുരോ ഭവേയ്യും;

ആപജ്ജേയ്യ ഏകപയോഗേന സബ്ബാ;

പഞ്ഹാ മേസാ കുസലേഹി ചിന്തിതാ’’തി. (പരി. ൪൭൯);

ഏതേനുപായേന തിണ്ണം, ദ്വിന്നഞ്ച ഏകതോഭാവോ വേദിതബ്ബോ. ദുതിയികായ പന പക്കന്തായ വാ വിബ്ഭന്തായ വാ കാലങ്കതായ വാ പക്ഖസങ്കന്തായ വാ ആപദാസു വാ ഗാമന്തരഗമനാദീനി കരോന്തിയാ ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അന്തരായേന ഏകതോഭാവോ, ഗാമന്തരഗമനാദീസു അഞ്ഞതരതാപജ്ജനം, ആപദായ അഭാവോതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമപാരാജികസദിസാനി, ഇദം പന പണ്ണത്തിവജ്ജം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ഏകഗാമന്തരഗമനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.