സങ്ഘാദിസേസകണ്ഡോ

൧. ഉസ്സയവാദികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സങ്ഘാദിസേസേസു പഠമേ ഉസ്സയവാദികാതി മാനുസ്സയവസേന കോധുസ്സയവസേന അഡ്ഡകരണത്ഥായ വിനിച്ഛയമഹാമത്താനം സന്തികേ വിവദമാനാ. ഗഹപതിനാ വാതിആദീഹി ഠപേത്വാ പഞ്ച സഹധമ്മികേ അവസേസാ ഗഹട്ഠപബ്ബജിതാ സങ്ഗഹിതാ. അയം ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികന്തി ആദിമ്ഹി പഠമം ആപത്തി ഏതസ്സാതി പഠമാപത്തികോ, വീതിക്കമക്ഖണേയേവ ആപജ്ജിതബ്ബോതി അത്ഥോ, തം പഠമാപത്തികം. ആപന്നാതി അഡ്ഡപരിയോസാനേ ആപന്നാ. ഭിക്ഖുനിം സങ്ഘതോ നിസ്സാരേതീതി നിസ്സാരണീയോ, തം നിസ്സാരണീയം. സങ്ഘാദിസേസന്തി ഏവംനാമകം.

സാവത്ഥിയം ഥുല്ലനന്ദം ആരബ്ഭ ഉസ്സയവാദികവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാണത്തികം, ‘‘അഡ്ഡം കരിസ്സാമീ’’തി യംകിഞ്ചി ദുതിയികം വാ സക്ഖിം വാ സഹായം വാ പരിയേസന്തിയാ പരിയേസനേ ദുക്കടം, യത്ഥ ഠിതായ ‘‘അഡ്ഡം കാതും ഗച്ഛാമീ’’തി ചിത്തം ഉപ്പജ്ജതി, തതോ പട്ഠായ ഗച്ഛന്തിയാ പദേ പദേ ദുക്കടം, യത്ഥകത്ഥചി അന്തമസോ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ആഗതേപി വോഹാരികേ ദിസ്വാ അത്തനോ കഥം ആരോചേന്തിയാ ദുക്കടം. ഇതരേന അത്തനോ കഥായ ആരോചിതായ ഭിക്ഖുനിയാ ഥുല്ലച്ചയം, പഠമം ഇതരേന പച്ഛാ ഭിക്ഖുനിയാ ആരോചനേപി ഏസേവ നയോ. സചേ പന ഭിക്ഖുനീ തം വദതി ‘‘മമ ച തവ ച കഥം ത്വംയേവ ആരോചേഹീ’’തി, സോ അത്തനോ വാ കഥം പഠമം ആരോചേതു, തസ്സാ വാ, പഠമാരോചനേ ഭിക്ഖുനിയാ ദുക്കടം, ദുതിയേ ഥുല്ലച്ചയം, തേന ഏവം വുത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ ആരോചനേപി ഏസേവ നയോ. സചേ പന ഭിക്ഖുനീ അഞ്ഞേന കഥാപേതി, തത്രാപി ഏസേവ നയോ. യഥാ വാ തഥാ വാ ഹി ആരോചിയമാനേ പഠമാരോചനേ ഭിക്ഖുനിയാ ദുക്കടം, ദുതിയേ ഥുല്ലച്ചയം. ഉഭിന്നം പന കഥം സുത്വാ വോഹാരികേഹി വിനിച്ഛയേ കതേ അഡ്ഡപരിയോസാനം നാമ ഹോതി, തസ്മിം അഡ്ഡപരിയോസാനേ ഭിക്ഖുനിയാ ജയേപി പരാജയേപി സങ്ഘാദിസേസോ.

യാ പന പച്ചത്ഥികമനുസ്സേഹി ദൂതം വാ പഹിണിത്വാ, സയം വാ ആഗന്ത്വാ ‘‘ഏഹി, അയ്യേ’’തി ആകഡ്ഢിയമാനാ ഗച്ഛതി, യാ വാ ഉപസ്സയേ അഞ്ഞേഹി കതം അനാചാരം അനോദിസ്സ ആചിക്ഖന്തീ രക്ഖം യാചതി, യായ ച കിഞ്ചി അവുത്താ വോഹാരികാ അഞ്ഞതോ സുത്വാ സയമേവ അഡ്ഡം പരിയോസാപേന്തി, തസ്സാ, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അഞ്ഞേഹി അനാകഡ്ഢിതായ അഡ്ഡകരണം, അഡ്ഡപരിയോസാനന്തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമകഥിനസദിസാനി, ഇദം പന കിരിയമേവാതി.

ഉസ്സയവാദികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ചോരിവുട്ഠാപികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദുതിയേ യായ പഞ്ചമാസഗ്ഘനകതോ പട്ഠായ യംകിഞ്ചി പരസന്തകം അവഹരിതം, അയം ചോരീ നാമ, തം ചോരിം. വജ്ഝം വിദിതന്തി തേന കമ്മേന ‘‘വധാരഹാ അയ’’ന്തി ഏവം വിദിതം. അനപലോകേത്വാതി അനാപുച്ഛാ. ഗണന്തി മല്ലഗണഭടിപുത്തഗണാദികം. പൂഗന്തി ധമ്മഗണം. സേണിന്തി ഗന്ധികസേണിദുസ്സികസേണിആദികം. യത്ഥ യത്ഥ ഹി രാജാനോ ഗണാദീനം ഗാമനിഗമേ നിയ്യാതേന്തി ‘‘തുമ്ഹേവ ഏത്ഥ അനുസാസഥാ’’തി, തത്ഥ തത്ഥ തേയേവ ഇസ്സരാ ഹോന്തി, തസ്മാ തേ സന്ധായ ഇദം വുത്തം. ഏത്ഥ ച രാജാനം വാ ഗണാദികേ വാ അപലോകേത്വാപി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ അപലോകേതബ്ബോവ. അഞ്ഞത്ര കപ്പാതി തിത്ഥിയേസു വാ അഞ്ഞഭിക്ഖുനീസു വാ പബ്ബജിതപുബ്ബാ കപ്പാ നാമ, തം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം ഉപസമ്പാദേന്തിയാ ഗണആചരിനീ പത്തചീവരപരിയേസനേസു സീമാസമ്മുതിയാ ഞത്തിയാ ച ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയം, കമ്മവാചാപരിയോസാനേ സങ്ഘാദിസേസോ.

സാവത്ഥിയം ഥുല്ലനന്ദം ആരബ്ഭ ചോരിം വുട്ഠാപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ചോരിയാ വേമതികായ ദുക്കടം, തഥാ അചോരിയാ ചോരിസഞ്ഞായ ചേവ വേമതികായ ച. അചോരിസഞ്ഞായ, അജാനന്തിയാ, അപലോകേത്വാ വുട്ഠാപേന്തിയാ, കപ്പം വുട്ഠാപേന്തിയാ, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ചോരിതാ, ചോരിസഞ്ഞിതാ, അഞ്ഞത്ര അനുഞ്ഞാതകാരണാ വുട്ഠാപനന്തി, ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. ചോരിവുട്ഠാപനസമുട്ഠാനം, കിരിയാകിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ചോരിവുട്ഠാപികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. ഏകഗാമന്തരഗമനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തതിയേ ഗാമന്തരന്തിആദീസു സകഗാമതോ താവ നിക്ഖമന്തിയാ അനാപത്തി, നിക്ഖമിത്വാ പന അഞ്ഞം ഗാമം ഗച്ഛന്തിയാ പദേ പദേ ദുക്കടം, ഏകേന പാദേന ഇതരസ്സ ഗാമസ്സ പരിക്ഖേപേ വാ ഉപചാരേ വാ അതിക്കന്തേ ഥുല്ലച്ചയം, ദുതിയേന അതിക്കന്തമത്തേ സങ്ഘാദിസേസോ, തതോ നിക്ഖമിത്വാ പുന സകഗാമം പവിസന്തിയാപി ഏസേവ നയോ. സചേ പന ഖണ്ഡപാകാരേന വാ വതിച്ഛിദ്ദേന വാ ഭിക്ഖുനിവിഹാരഭൂമിംയേവ സക്കാ ഹോതി പവിസിതും, ഏവം പവിസമാനായ കപ്പിയഭൂമിയാ പവിട്ഠാ നാമ ഹോതി, തസ്മാ വട്ടതി. ബഹിഗാമേ ഠത്വാ യംകിഞ്ചി സകഗാമം വാ പരഗാമം വാ അകപ്പിയഭൂമിം പദസാ പവിസന്തിയാ ആപത്തീതി അയമേത്ഥ സങ്ഖേപോ.

നദിപാരഗമനേ വുത്തലക്ഖണായ നദിയാ ദുതിയികം വിനാ പരതീരം ഗച്ഛന്തിയാ വാ അന്തരാനദിയം ദുതിയികായ സദ്ധിം ഭണ്ഡിത്വാ പുന ഓരിമതീരമേവ പച്ചുത്തരന്തിയാ വാ പഠമപാദം ഉദ്ധരിത്വാ തീരേ ഠപിതക്ഖണേ ഥുല്ലച്ചയം, ദുതിയപാദുദ്ധാരേ സങ്ഘാദിസേസോ. ഇദ്ധിസേതുയാനനാവാഹി പന പരതീരം ഓതരിതും, നഹാനാദികാരണേന ച ഓതിണ്ണായ ഓരിമതീരം പദസാപി പച്ചുത്തരിതും വട്ടതി.

രത്തിവിപ്പവാസേ ‘‘പുരേഅരുണേയേവ ദുതിയികായ ഹത്ഥപാസം ഓക്കമിസ്സാമീ’’തി ആഭോഗം വിനാ ഏകഗബ്ഭേപി ദുതിയികായ ഹത്ഥപാസാതിക്കമേ ഠത്വാ അരുണം ഉട്ഠാപേന്തിയാ ആപത്തി.

ഏകാ വാ ഗണമ്ഹാതി ഏത്ഥ പന ഏകാ ഭിക്ഖുനീപി ഗണോയേവ. ഓഹീയേയ്യാതി അവഹീയേയ്യ, ദസ്സനൂപചാരം വാ സവനൂപചാരം വാ വിജഹേയ്യാതി അത്ഥോ. തസ്മാ ഇന്ദഖീലാതിക്കമതോ പട്ഠായ ബഹിഗാമേ രുക്ഖഥമ്ഭസാണിപാകാരാദിഅന്തരിതഭാവേനാപി ദുതിയികായ ദസ്സനൂപചാരേ വിജഹിതേ സചേപി സവനൂപചാരോ അത്ഥി, ആപത്തിയേവ. അജ്ഝോകാസേ പന ദൂരേപി ദസ്സനൂപചാരോ ഹോതി, തത്ഥ മഗ്ഗമൂള്ഹസദ്ദേന വിയ ധമ്മസ്സവനാരോചനസദ്ദേന വിയ ച ‘അയ്യേ’തി സദ്ദായന്തിയാ സദ്ദസ്സവനാതിക്കമേ ആപത്തിയേവ. സചേ പന മഗ്ഗം ഗച്ഛന്തീ ഓഹീയിത്വാ ‘‘ഇദാനി പാപുണിസ്സാമീ’’തി സഉസ്സാഹാ അനുബന്ധതി, വട്ടതി.

സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖുനിം ആരബ്ഭ ഗാമന്തരഗമനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘ഏകാ വാ നദിപാര’’ന്തിആദികാ ഏത്ഥ തിവിധാ അനുപഞ്ഞത്തി, പുരേ അരുണേ സകഗാമതോ നിക്ഖമിത്വാ അരുണുഗ്ഗമനകാലേ ഗാമന്തരപരിയാപന്നം നദിപാരം ഓക്കമനന്തിയാ പന ചതസ്സോപി ആപത്തിയോ ഏകക്ഖണേയേവ ഹോന്തി. വുത്തമ്പി ചേതം –

‘‘സിക്ഖാപദാ ബുദ്ധവരേന വണ്ണിതാ;

സങ്ഘാദിസേസാ ചതുരോ ഭവേയ്യും;

ആപജ്ജേയ്യ ഏകപയോഗേന സബ്ബാ;

പഞ്ഹാ മേസാ കുസലേഹി ചിന്തിതാ’’തി. (പരി. ൪൭൯);

ഏതേനുപായേന തിണ്ണം, ദ്വിന്നഞ്ച ഏകതോഭാവോ വേദിതബ്ബോ. ദുതിയികായ പന പക്കന്തായ വാ വിബ്ഭന്തായ വാ കാലങ്കതായ വാ പക്ഖസങ്കന്തായ വാ ആപദാസു വാ ഗാമന്തരഗമനാദീനി കരോന്തിയാ ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അന്തരായേന ഏകതോഭാവോ, ഗാമന്തരഗമനാദീസു അഞ്ഞതരതാപജ്ജനം, ആപദായ അഭാവോതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമപാരാജികസദിസാനി, ഇദം പന പണ്ണത്തിവജ്ജം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ഏകഗാമന്തരഗമനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. ഉക്ഖിത്തകഓസാരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ചതുത്ഥേ ഉക്ഖിത്തന്തി ആപത്തിയാ അദസ്സനാദീസു ഉക്ഖിത്തം. അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദന്തി തസ്സേവ കാരകസങ്ഘസ്സ ഛന്ദം അജാനിത്വാ. ഓസാരേയ്യാതി ഓസാരണകമ്മം കരേയ്യ. തസ്സാ ഏവം കരോന്തിയാ, ഗണപരിയേസനേ സീമാസമ്മുതിയാ ഞത്തിയാ ച ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയം, കമ്മവാചാപരിയോസാനേ സങ്ഘാദിസേസോ.

സാവത്ഥിയം ഥുല്ലനന്ദം ആരബ്ഭ ഏവം ഓസാരണവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, തികസങ്ഘാദിസേസം, അധമ്മകമ്മേ തികദുക്കടം, കാരകസങ്ഘം വാ ആപുച്ഛിത്വാ, ഗണസ്സ വാ ഛന്ദം ജാനിത്വാ, വത്തേ വാ വത്തന്തിം, അസന്തേ കാരകസങ്ഘേ ഓസാരേന്തിയാ, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ധമ്മകമ്മേന ഉക്ഖിത്തതാ, അഞ്ഞത്ര അനുഞ്ഞാതകാരണാ ഓസാരണന്തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി സങ്ഘഭേദസിക്ഖാപദേ വുത്തനയാനേവ, ഇദം പന കിരിയാകിരിയന്തി.

ഉക്ഖിത്തകഓസാരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. ഭോജനപ്പടിഗ്ഗഹണപഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പഞ്ചമേ അവസ്സുതാതി ഛന്ദരാഗേന തിന്താ. അവസ്സുതസ്സാതി താദിസസ്സേവ. ഖാദേയ്യ വാ ഭുഞ്ജേയ്യ വാതി ഏത്ഥ പടിഗ്ഗഹണേ ഥുല്ലച്ചയം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ സങ്ഘാദിസേസോ.

സാവത്ഥിയം സുന്ദരീനന്ദം ആരബ്ഭ അവസ്സുതായ അവസ്സുതസ്സ ഹത്ഥതോ ആമിസപ്പടിഗ്ഗഹണവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ഏകതോഅവസ്സുതേ പടിഗ്ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ഥുല്ലച്ചയം, യക്ഖപേതപണ്ഡകതിരച്ഛാനഗതമനുസ്സവിഗ്ഗഹാനം ഹത്ഥതോ ഉഭതോഅവസ്സുതേപി സതി ഏസേവ നയോ. തത്ഥ പന ഏകതോഅവസ്സുതേ സതി ദുക്കടം, സബ്ബത്ഥ ഉദകദന്തപോനഗ്ഗഹണേപി പരിഭോഗേപി ദുക്കടമേവ. ഉഭോസു അനവസ്സുതേസു, ‘‘അനവസ്സുതോ’’തി വാ ഞത്വാ ഗണ്ഹന്തിയാ, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഉദകദന്തപോനതോ അഞ്ഞം അജ്ഝോഹരണീയം, ഉഭതോഅവസ്സുതതാ, സഹത്ഥാ ഗഹണം, അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമപാരാജികസദിസാനീതി.

ഭോജനപ്പടിഗ്ഗഹണപഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. ഭോജനപ്പടിഗ്ഗഹണദുതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഛട്ഠേ യതോ ത്വന്തി യസ്മാ ത്വം. ഇങ്ഘാതി ഉയ്യോജനത്ഥേ നിപാതോ. അയമ്പീതി യാ ഏവം ഉയ്യോജേതി, സാ ഏവം ഉയ്യോജനേന ച തേന വചനേന ഇതരിസ്സാ പടിഗ്ഗഹണേന ച ദുക്കടാനി, അജ്ഝോഹാരഗണനായ ഥുല്ലച്ചയാനി ച ആപജ്ജിത്വാ ഭോജനപരിയോസാനേ സങ്ഘാദിസേസം ആപജ്ജതി.

സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖുനിം ആരബ്ഭ ഏവം ഉയ്യോജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാണത്തികമേവ, പുരിസസ്സ വാ യക്ഖാദീനം വാ ഹത്ഥതോ ഉദകദന്തപോനപ്പടിഗ്ഗഹണുയ്യോജനേ ച തേസം പരിഭോഗേ ച ദുക്കടം, ഏസ നയോ യക്ഖാദീനം ഹത്ഥതോ അവസേസഗ്ഗഹണത്ഥം ഉയ്യോജനേ, തേസം ഗഹണേ, അജ്ഝോഹാരേ ച. ഭോജനപരിയോസാനേ പന ഥുല്ലച്ചയം. ‘‘അനവസ്സുതോ’’തി ഞത്വാ വാ, ‘‘കുപിതാ ന പടിഗ്ഗണ്ഹതീ’’തി വാ, ‘‘കുലാനുദ്ദയതായ ന പടിഗ്ഗണ്ഹതീ’’തി വാ ഉയ്യോജേന്തിയാ, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. മനുസ്സപുരിസതാ, അഞ്ഞത്ര അനുഞ്ഞാതകാരണാ, ‘‘ഖാദനീയം ഭോജനീയം ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജാ’’തി ഉയ്യോജനാ, തേന വചനേന ഗഹേത്വാ ഇതരിസ്സാ ഭോജനപരിയോസാനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനീതി.

ഭോജനപ്പടിഗ്ഗഹണദുതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭-൮-൯. സഞ്ചരിത്താദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സത്തമഅട്ഠമനവമസിക്ഖാപദാനം സഞ്ചരിത്താദിത്തയേ വുത്തനയേനേവ വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ.

സഞ്ചരിത്താദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. സിക്ഖംപച്ചാചിക്ഖണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദസമേ കിംനുമാവ സമണിയോതി കിംനു ഇമാ ഏവ സമണിയോ. താസാഹന്തി താസം അഹം. യാവതതിയകപദത്ഥോ ഭിക്ഖുപാതിമോക്ഖവണ്ണനായം (കങ്ഖാ. അട്ഠ. നിഗമനവണ്ണനാ), അവസേസവിനിച്ഛയോ ച തത്ഥേവ സങ്ഘഭേദസിക്ഖാപദവണ്ണനായം വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ, ഇദം പന സാവത്ഥിയം ചണ്ഡകാളിഭിക്ഖുനിം (പാചി. ൭൦൯) ആരബ്ഭ ‘‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമീ’’തിആദിവചനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ഏവം വചനമേവ ചേത്ഥ ചതൂസു അങ്ഗേസു പഠമം അങ്ഗന്തി അയം വിസേസോ, സേസം താദിസമേവാതി.

സിക്ഖംപച്ചാചിക്ഖണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൧. അധികരണകുപിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഏകാദസമേ കിസ്മിഞ്ചിദേവ അധികരണേതി ചതുന്നം അഞ്ഞതരസ്മിം. പച്ചാകതാതി പരാജിതാ. ഇദമ്പി സാവത്ഥിയം ചണ്ഡകാളിം ആരബ്ഭ ‘‘ഛന്ദഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ’’തിആദിവചനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസം ദസമേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.

അധികരണകുപിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൨. പാപസമാചാരപഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദ്വാദസമേ സംസട്ഠാതി പബ്ബജിതാനം അനനുലോമേന ഗിഹീനം കോട്ടനപചനസാസനഹരണാദിനാ കായികവാചസികേന മിസ്സീഭൂതാ. പാപോ കായികവാചസികോ ആചാരോ ഏതാസന്തി പാപാചാരാ. പാപോ കിത്തിസദ്ദോ ഏതാസന്തി പാപസദ്ദാ. പാപോ ആജീവസങ്ഖാതോ സിലോകോ ഏതാസന്തി പാപസിലോകാ. ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ വിഹേസികാതി അഞ്ഞമഞ്ഞിസ്സാ കമ്മേ കരിയമാനേ പടിക്കോസനേന വിഹേസികാ. വജ്ജപ്പടിച്ഛാദികാതി ഖുദ്ദാനുഖുദ്ദകസ്സ വജ്ജസ്സ പടിച്ഛാദികാ.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖുനിയോ ആരബ്ഭ സംസട്ഠവിഹാരവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസമേത്ഥാപി ദസമേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബം, സമനുഭാസനകമ്മകാലേ പന ദ്വേതിസ്സോ ഏകതോ സമനുഭാസിതബ്ബാതി.

പാപസമാചാരപഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൩. പാപസമാചാരദുതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തേരസമേ ഏവം വദേയ്യാതി താ സമനുഭട്ഠാ ഭിക്ഖുനിയോ ഏവം വദേയ്യ. ഏവാചാരാതി ഏവംആചാരാ, യാദിസോ തുമ്ഹാകം ആചാരോ, താദിസോ ആചാരോതി അത്ഥോ, ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥ. ഉഞ്ഞായാതി അവഞ്ഞായ നീചം കത്വാ ജാനനായ. പരിഭവേനാതി ‘‘കിം ഇമാ കരിസ്സന്തീ’’തി ഏവം പരിഭവിത്വാ ജാനനേന. അക്ഖന്തിയാതി അസഹനതായ, കോധേനാതി അത്ഥോ. വേഭസ്സിയാതി ബലവന്തസ്സ ഭാവേന, അത്തനോ ബലപ്പകാസനേന സമുത്രാസേനാതി അത്ഥോ. ദുബ്ബല്യാതി തുമ്ഹാകം ദുബ്ബലഭാവേന, സബ്ബത്ഥ ഉഞ്ഞായ ച പരിഭവേന ചാതി ഏവം സമുച്ചയത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. വിവിച്ചഥാതി നാനാ ഹോഥ, അനനുലോമികം കായികവാചസികസംസഗ്ഗം പജഹഥാതി അത്ഥോ.

സാവത്ഥിയം ഥുല്ലനന്ദം ആരബ്ഭ ‘‘സംസട്ഠാവ, അയ്യേ, തുമ്ഹേ വിഹരഥ, മാ തുമ്ഹേ നാനാ വിഹരിത്ഥാ’’തി ഉയ്യോജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസമേത്ഥാപി ദസമേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.

പാപസമാചാരദുതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൪. സങ്ഘഭേദകാദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സങ്ഘഭേദാദീസു ചതൂസു വുത്തനയേനേവ വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ. കേവലഞ്ഹി ഭിക്ഖുനീ സങ്ഘം ന ഭിന്ദതി, ഭേദായ പന പരക്കമതി ചേവ അനുവത്തതി ച. ഉദ്ദിട്ഠാ ഖോ അയ്യായോ സത്തരസ സങ്ഘാദിസേസാ ധമ്മാതി ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ പഞ്ഞത്താ സാധാരണാ സത്ത, അസാധാരണാ ദസാതി ഏവം സത്തരസ. ഉഭതോസങ്ഘേ പക്ഖമാനത്തം ചരിതബ്ബന്തി ഭിക്ഖുനിയാ ഹി ആപത്തിം ഛാദേന്തിയാപി പരിവാസോ നാമ നത്ഥി, ഛാദനപച്ചയാപി ന ദുക്കടം ആപജ്ജതി, തസ്മാ ഛാദേത്വാപി അഛാദേത്വാപി ഏകം പക്ഖമാനത്തമേവ ചരിതബ്ബം. തം ഭിക്ഖുനീഹി അത്തനോ സീമം സോധേത്വാ വിഹാരസീമായ വാ, സോധേതും അസക്കോന്തീഹി ഖണ്ഡസീമായ വാ സബ്ബന്തിമേന പരിച്ഛേദേന ചതുവഗ്ഗം ഗണം സന്നിപാതാപേത്വാ ദാതബ്ബം. സചേ ഏകാ ആപത്തി ഹോതി, ഏകിസ്സാ വസേന, സചേ ദ്വേ വാ തിസ്സോ വാ സമ്ബഹുലാ വാ ഏകവത്ഥുകാ വാ നാനാവത്ഥുകാ വാ, താസം താസം വസേന ഭിക്ഖുപാതിമോക്ഖവണ്ണനായം വുത്തവത്ഥുഗോത്തനാമആപത്തിഭേദേസു യം യം ഇച്ഛതി, തം തം ആദായ യോജനാ കാതബ്ബാ.

തത്രിദം പഠമാപത്തിവസേന മുഖമത്തനിദസ്സനം – തായ ആപന്നായ ഭിക്ഖുനിയാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ വുഡ്ഢാനം ഭിക്ഖുനീനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സവചനീയോ ‘‘അഹം, അയ്യേ, ഏകം ആപത്തിം ആപജ്ജിം ഉസ്സയവാദം, സാഹം, അയ്യേ, സങ്ഘം ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ ഉസ്സയവാദായ പക്ഖമാനത്തം യാചാമീ’’തി, ഏവം തിക്ഖത്തും യാചാപേത്വാ ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ, അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ ഏകം ആപത്തിം ആപജ്ജിം ഉസ്സയവാദം, സാ സങ്ഘം ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ ഉസ്സയവാദായ പക്ഖമാനത്തം യാചതി, യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ ഉസ്സയവാദായ പക്ഖമാനത്തം ദദേയ്യ, ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ, അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ…പേ… ദുതിയമ്പി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി, സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ…പേ… സാ ഭാസേയ്യ. ദിന്നം സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ ഉസ്സയവാദായ പക്ഖമാനത്തം. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ‘‘വത്തം സമാദിയാമി, മാനത്തം സമാദിയാമീ’’തി സമാദിയിത്വാ സങ്ഘസ്സ ആരോചേത്വാ നിക്ഖിത്തവത്തേന താവ വസിതുകാമായ തത്ഥേവ സങ്ഘമജ്ഝേ വാ പക്കന്താസു ഭിക്ഖുനീസു ഏകഭിക്ഖുനിയാ വാ ദുതിയികായ വാ സന്തികേ ‘‘വത്തം നിക്ഖിപാമി, മാനത്തം നിക്ഖിപാമീ’’തി നിക്ഖിപിതബ്ബം. അഞ്ഞിസ്സാ പന ആഗന്തുകായ സന്തികേ ആരോചേത്വാ നിക്ഖിപിതബ്ബം, നിക്ഖിത്തകാലതോ പട്ഠായ പകതത്തട്ഠാനേ തിട്ഠതി, തതോ പുരേഅരുണേയേവ ചതൂഹി ഭിക്ഖുനീഹി തം ഭിക്ഖുനിം ഗഹേത്വാ ഗാമൂപചാരതോ ച ഭിക്ഖൂനം വിഹാരൂപചാരതോ ച ദ്വേ ലേഡ്ഡുപാതേ അതിക്കമിത്വാ മഹാമഗ്ഗാ ഓക്കമ്മ ഗുമ്ബവതിആദീഹി പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ നിസീദിതബ്ബം. ചതൂഹി ഭിക്ഖൂഹിപി തത്ഥ ഗന്തബ്ബം, ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം അവിദൂരേ വിസും നിസീദിതബ്ബം. അഥ തായ ഭിക്ഖുനിയാ വുത്തനയേനേവ വത്തം സമാദിയിത്വാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ താവ ഏവം ആരോചേതബ്ബം –

‘‘അഹം, അയ്യേ, ഏകം ആപത്തിം ആപജ്ജിം ഉസ്സയവാദം, സാഹം സങ്ഘം ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ ഉസ്സയവാദായ പക്ഖമാനത്തം യാചിം, തസ്സാ മേ സങ്ഘോ ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ ഉസ്സയവാദായ പക്ഖമാനത്തം അദാസി, സാഹം മാനത്തം ചരാമി, വേദയാമഹം, അയ്യേ, ‘വേദയതീ’തി മം സങ്ഘോ ധാരേതൂ’’തി.

തതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ ഏവം ആരോചേതബ്ബം ‘‘അഹം, അയ്യാ, ഏകം ആപത്തിം ആപജ്ജിം…പേ… വേദയാമഹം, അയ്യാ, ‘വേദയതീ’തി മം സങ്ഘോ ധാരേതൂ’’തി. ആരോചേത്വാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സേവ സന്തികേ നിസീദിതബ്ബം, തതോ പട്ഠായ ഭിക്ഖൂസു വാ, ദുതിയികം ഠപേത്വാ ഭിക്ഖുനീസു വാ പക്കന്താസുപി ഉഭതോസങ്ഘേ മാനത്തം ചിണ്ണമേവ ഹോതി. യാവ അരുണം ന ഉട്ഠഹതി, താവ യം പഠമം പസ്സതി ഭിക്ഖും വാ ഭിക്ഖുനിം വാ, തസ്സാ ആരോചേതബ്ബം. ഉട്ഠിതേ അരുണേ വത്തം നിക്ഖിപിത്വാ ഉപസ്സയം ഗന്തബ്ബം, ഏവം പഞ്ചദസ അരുണാ ഗഹേതബ്ബാ.

അനിക്ഖിത്തവത്തായ പന ആഗന്തുകേസു അസതി ചതുന്നം ഭിക്ഖൂനഞ്ച ഭിക്ഖുനീനഞ്ച ദേവസികം ആരോചേത്വാ, ആഗന്തുകേസു സതി സബ്ബേസമ്പി ആഗന്തുകാനം ആരോചേന്തിയാ പഞ്ചദസ ദിവസാനി പാരിവാസികക്ഖന്ധകേ (ചൂളവ. ൭൫ ആദയോ) വുത്തനയേനേവ സമ്മാ വത്തിതബ്ബന്തി അയമേത്ഥ സങ്ഖേപോ, വിത്ഥാരോ പന സമന്തപാസാദികായം (ചൂളവ. അട്ഠ. ൭൫ ആദയോ) വുത്തോ, ചിണ്ണമാനത്തായ ഭിക്ഖുനിയാതി യദാ ഏവം ചിണ്ണമാനത്താ ഭിക്ഖുനീ ഹോതി, അഥസ്സാ യത്ഥ സിയാ വീസതിഗണോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോതി വുത്തനയേനേവ അബ്ഭാനകമ്മം കാതബ്ബം, സേസം ഉത്താനമേവാതി.

കങ്ഖാവിതരണിയാ പാതിമോക്ഖവണ്ണനായ

ഭിക്ഖുനിപാതിമോക്ഖേ

സങ്ഘാദിസേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.