൧. പരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സേഖിയേസു പഠമേ പരിമണ്ഡലന്തി സമന്തതോ മണ്ഡലം. സിക്ഖാ കരണീയാതി ‘‘ഏവം നിവാസേസ്സാമീ’’തി ആരാമേപി അന്തരഘരേപി സബ്ബത്ഥ സിക്ഖാ കാതബ്ബാ, ഏത്ഥ ച യസ്മാ വത്തക്ഖന്ധകേ വുത്തവത്താനിപി സിക്ഖിതബ്ബത്താ സേഖിയാനേവ ഹോന്തി, തസ്മാ പാരാജികാദീസു വിയ പരിച്ഛേദോ ന കതോ. ചാരിത്തവിനയദസ്സനത്ഥഞ്ച ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓലമ്ബേന്തോ നിവാസേയ്യ, ദുക്കട’’ന്തി ഏവം ആപത്തിനാമേന അവത്വാ ‘‘സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി ഏവം സബ്ബസിക്ഖാപദേസു പാളി ആരോപിതാ, പദഭാജനേ (പാചി. ൫൭൬) പന ‘‘ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി വുത്തത്താ സബ്ബത്ഥ അനാദരിയകരണേ ദുക്കടം വേദിതബ്ബം.

ഇദാനി പരിമണ്ഡലന്തി ഏത്ഥ നാഭിമണ്ഡലം പടിച്ഛാദേത്വാ ജാണുമണ്ഡലസ്സ ഹേട്ഠാ ജങ്ഘട്ഠികതോ പട്ഠായ അട്ഠങ്ഗുലമത്തം നിവാസനം ഓതാരേത്വാ നിവാസേന്തേന പരിമണ്ഡലം നിവത്ഥം നാമ ഹോതി, ഏവം അനിവാസേത്വാ അനാദരിയേന പുരതോ വാ പച്ഛതോ വാ ഓലമ്ബേത്വാ നിവാസേന്തസ്സ ദുക്കടം. ന കേവലഞ്ച തസ്സേവ, യേ ചഞ്ഞേ ‘‘തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഗിഹിനിവത്ഥം നിവാസേന്തി, ഹത്ഥിസോണ്ഡകം മച്ഛവാലകം ചതുക്കണ്ണകം താലവണ്ടകം സതവലികം നിവാസേന്തി, സംവല്ലിയം നിവാസേന്തീ’’തി ഖന്ധകേ (ചൂളവ. ൨൮൦) നിവാസനദോസാ വുത്താ, തഥാ നിവാസേന്തസ്സപി ദുക്കടമേവ.

തത്ഥ ഹത്ഥിസോണ്ഡകം നാമ നാഭിമൂലതോ ഹത്ഥിസോണ്ഡസണ്ഠാനം ഓലമ്ബകം കത്വാ നിവത്ഥം ചോളികഇത്ഥീനം നിവാസനം വിയ. മച്ഛവാലകം നാമ ഏകതോദസന്തം ഏകതോ പാസന്തം ഓലമ്ബേത്വാ നിവത്ഥം. ചതുക്കണ്ണകം നാമ ഉപരി ദ്വേ, ഹേട്ഠതോ ദ്വേതി ഏവം ചത്താരോ കണ്ണേ ദസ്സേത്വാ നിവത്ഥം. താലവണ്ടകം നാമ താലവണ്ടാകാരേന സാടകം ഓലമ്ബേത്വാ നിവത്ഥം. സതവലികം നാമ ദീഘസാടകം അനേകക്ഖത്തും ഓഭുജിത്വാ ഓവട്ടികം കരോന്തേന നിവത്ഥം, വാമദക്ഖിണപസ്സേസു വാ നിരന്തരം വലിയോ ദസ്സേത്വാ നിവത്ഥം. സചേ പന ജാണുതോ പട്ഠായ ഏകാ വാ ദ്വേ വാ വലിയോ പഞ്ഞായന്തി, വട്ടതി. സംവല്ലിയന്തി മല്ലകമ്മകാരാദീഹി വിയ കച്ഛം ബന്ധിത്വാ നിവത്ഥം. ഏവം നിവാസേതും ഗിലാനസ്സാപി മഗ്ഗപ്പടിപന്നസ്സാപി ന വട്ടതി. യമ്പി മഗ്ഗം ഗച്ഛന്താ ഏകം വാ ദ്വേ വാ കണ്ണേ ഉക്ഖിപിത്വാ അന്തരവാസകസ്സ ഉപരി ലഗ്ഗന്തി, അന്തോ വാ ഏകം കാസാവം തഥാ നിവാസേത്വാ ബഹി അപരം നിവാസേന്തി, സബ്ബം ന വട്ടതി.

ഗിലാനോ പന അന്തോകാസാവസ്സ ഓവട്ടികം ദസ്സേത്വാ അപരം ഉപരി നിവാസേതും ലഭതി, അഗിലാനേന ദ്വേ നിവാസേന്തേന സഗുണം കത്വാ നിവാസേതബ്ബാനി. ഇതി ഇമം ഖന്ധകേ പടിക്ഖിത്തഞ്ച ഓലമ്ബകഞ്ച സബ്ബം വിവജ്ജേത്വാ വുത്തലക്ഖണസമ്പന്നം നിബ്ബികാരം പരിമണ്ഡലം നിവാസേതബ്ബം, തഥാ അനിവാസേത്വാ യംകിഞ്ചി വികാരം കരോന്തസ്സ ദുക്കടം.

‘‘നിദാനം പുഗ്ഗലം വത്ഥു’’ന്തിആദികേ (കങ്ഖാ. അട്ഠ. പഠമപാരാജികവണ്ണനാ ) പന വിനിച്ഛയേ സുരുസുരുകാരകം കോസമ്ബിയം പഞ്ഞത്തം, സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകസസിത്ഥകപത്തധോവനപടിസംയുത്തദ്വയം ഭഗ്ഗേസു സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ, സേസാനി സബ്ബാനേവ സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ആരബ്ഭ ഓലമ്ബേത്വാ നിവാസനാദിവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്താനി. സൂപോദനവിഞ്ഞത്തിയം ധമ്മദേസനാദീസു ച ഗിലാനവസേന ഏകാ അനുപഞ്ഞത്തി, സബ്ബാനി സാധാരണപഞ്ഞത്തിയോ, അനാണത്തികാനി, സബ്ബേസു ദുക്കടമേവ, അഞ്ഞോ ആപത്തിഭേദോ നത്ഥി, വിപത്തിവിചാരണാ വുത്തായേവ, സമുട്ഠാനാദീനി സബ്ബേസം അവസാനേ ദസ്സയിസ്സാമ. അനാപത്തിമത്തം പന അങ്ഗഞ്ച സബ്ബത്ഥ വത്തബ്ബം, തയിദം വുച്ചതി. ഇമസ്മിം താവ സിക്ഖാപദേ അസഞ്ചിച്ച, അസ്സതിയാ, അജാനന്തസ്സ, ഗിലാനസ്സ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി.

തത്ഥ അസഞ്ചിച്ചാതി ‘‘അപരിമണ്ഡലം നിവാസേസ്സാമീ’’തി ഏവം അസഞ്ചിച്ച, അഥ ഖോ ‘‘പരിമണ്ഡലംയേവ നിവാസേസ്സാമീ’’തി വിരജ്ഝിത്വാ അപരിമണ്ഡലം നിവാസേന്തസ്സ അനാപത്തി. അസ്സതിയാതി അഞ്ഞാവിഹിതസ്സാപി തഥാ നിവാസേന്തസ്സ അനാപത്തി. അജാനന്തസ്സാതി പരിമണ്ഡലം നിവാസേതും അജാനന്തസ്സ അനാപത്തി, അപിച നിവാസനവത്തം ഉഗ്ഗഹേതബ്ബം. യോ പന സുക്ഖജങ്ഘോ വാ ഹോതി മഹാപിണ്ഡികമംസോ വാ, തസ്സ സാരുപ്പത്ഥായ അട്ഠങ്ഗുലാധികമ്പി ഓതാരേത്വാ നിവാസേതും വട്ടതി. ഗിലാനസ്സാതി യസ്സ ജങ്ഘായ വാ പാദേ വാ വണോ ഹോതി, തസ്സ ഉക്ഖിപിത്വാ വാ ഓതാരേത്വാ വാ നിവാസേതും വട്ടതി. ആപദാസൂതി വാളാ വാ ചോരാ വാ അനുബന്ധന്തി, ഏവരൂപാസു ആപദാസു അനാപത്തി. ഉമ്മത്തകാദയോ വുത്തനയാ ഏവ. അനാദരിയം, അനാപത്തികാരണാഭാവോ, അപരിമണ്ഡലനിവാസനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. യഥാ ചേത്ഥ, ഏവം സബ്ബത്ഥ പുരിമാനി ദ്വേ തത്ഥ തത്ഥ വുത്തപ്പടിപക്ഖകരണഞ്ചാതി തീണിയേവ ഹോന്തി, തസ്മാ ഇതോ പരം താനിപി അവത്വാ അനാപത്തിമത്തമേവ വക്ഖാമാതി.