൭. ജാലിയസുത്തവണ്ണനാ

ദ്വേപബ്ബജിതവത്ഥുവണ്ണനാ

൩൭൮. ‘‘ഘോസിതേന സേട്ഠിനാ കതേ ആരാമേ’’തി വത്വാ തത്ഥ കോയം ഘോസിതസേട്ഠി നാമ, കഥഞ്ചാനേന ആരാമോ കാരിതോ, കഥം വാ തത്ഥ ഭഗവാ വിഹാസീതി തം സബ്ബം സമുദാഗമതോ പട്ഠായ സങ്ഖേപതോവ ദസ്സേതും ‘‘പുബ്ബേ കിരാ’’തിആദി വുത്തം. തതോതി അല്ലകപ്പരട്ഠതോ. തദാതി തേസം തം ഗാമം പവിട്ഠദിവസേ. ബലവപായാസന്തി ഗരുതരം ബഹുപായാസം. അസന്നിഹിതേതി ഗേഹതോ ബഹി ഗതേ. ഭുസ്സതീതി രവതി. ഘോസകദേവപുത്തോത്വേവ നാമം അഹോസി സരഘോസസമ്പത്തിയാ. വേയ്യത്തിയേനാതി പഞ്ഞാവേയ്യത്തിയേന. ഘോസിതസേട്ഠി നാമ ജാതോ തായ ഏവ ചസ്സ സരസമ്പത്തിയാ ഘോസിതനാമതാ.

സരീരസന്തപ്പനത്ഥന്തി ഹിമവന്തേ ഫലമൂലാഹാരതായ കിലന്തസരീരാ ലോണമ്ബിലസേവനേന തസ്സ സന്തപ്പനത്ഥം പീനനത്ഥം. തസിതാതി പിപാസിതാ. കിലന്താതി പരിസ്സന്തകായാ. തേ കിര തം വടരുക്ഖം പത്വാ തസ്സ സോഭാസമ്പത്തിം ദിസ്വാ മഹാനുഭാവാ മഞ്ഞേ ഏത്ഥ അധിവത്ഥാ ദേവതാ, ‘‘സാധു വതായം ദേവതാ അമ്ഹാകം അദ്ധാനപരിസ്സമം വിനോദേയ്യാ’’തി ചിന്തേസും, തേന വുത്തം ‘‘തത്ഥ അധിവത്ഥാ…പേ… നിസീദിംസൂ’’തി. സോതി അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി. ഭതകാനന്തി ഭതിയാ വേയ്യാവച്ചം കരോന്താനം ദാസപേസകമ്മകരാനം. പകതിഭത്തവേതനന്തി പകതിയാ ദാതബ്ബഭത്തവേതനം, തദാ ഉപോസഥികത്താ കമ്മം അകരോന്താനമ്പി കമ്മകരണദിവസേന ദാതബ്ബഭത്തവേതനമേവാതി അത്ഥോ. കഞ്ചീതി കഞ്ചിപി ഭതകം.

ഉപേച്ച പരസ്സ വാചായ ആരമ്ഭനം ബാധനം ഉപാരമ്ഭോ, ദോസദസ്സനവസേന ഘട്ടനന്തി അത്ഥോ, തേനാഹ ‘‘ഉപാരമ്ഭാധിപ്പായേന വാദം ആരോപേതുകാമാ ഹുത്വാ’’തി. വദന്തി നിന്ദനവസേന കഥേന്തി ഏതേനാതി ഹി വാദോ, ദോസോ. തം ആരോപേതുകാമാ, പതിട്ഠാപേതുകാമാ ഹുത്വാതി അത്ഥോ. ‘‘തം ജീവം തം സരീര’’ന്തി, ഇധ യം വത്ഥും ജീവസഞ്ഞിതം, തദേവ സരീരസഞ്ഞിതന്തി ‘‘രൂപം അത്തതോ സമനുപസ്സതീ’’തി വാദം ഗഹേത്വാ വദന്തി. രൂപഞ്ച അത്താനഞ്ച അദ്വയം കത്വാ സമനുപസ്സനവസേന ‘‘സത്തോ’’തി വാ ബാഹിരകപരികപ്പിതം അത്താനം സന്ധായ വദന്തി. ഭിജ്ജതീതി നിരുദയവിനാസവസേന വിനസ്സതി. തേന ജീവസരീരാനം അനഞ്ഞത്താനുജാനനതോ, സരീരസ്സ ച ഭേദദസ്സനതോ. ന ഹേത്ഥ യഥാ ഭേദവതാ സരീരതോ അനഞ്ഞത്താ അദിട്ഠോപി ജീവസ്സ ഭേദോ വുത്തോ, ഏവം അദിട്ഠഭേദതോ അനഞ്ഞത്താ സരീരസ്സാപി അഭേദോതി സക്കാ വിഞ്ഞാതും തസ്സ ഭേദസ്സ പച്ചക്ഖസിദ്ധത്താ, ഭൂതുപാദായരൂപവിനിമുത്തസ്സ ച സരീരസ്സ അഭാവതോതി ആഹ ‘‘ഉച്ഛേദവാദോ ഹോതീ’’തി.

‘‘അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീര’’ന്തി അഞ്ഞദേവ വത്ഥും ജീവസഞ്ഞിതം, അഞ്ഞം വത്ഥും സരീരസഞ്ഞിതന്തി ‘‘രൂപവന്തം അത്താനം സമനുപസ്സതീ’’തിആദിനയപ്പവത്തം വാദം ഗഹേത്വാ വദന്തി. രൂപേ ഭേദസ്സ ദിട്ഠത്താ, അത്തനി ച തദഭാവതോ അത്താ നിച്ചോതി ആപന്നമേവാതി ആഹ ‘‘തുമ്ഹാകം…പേ… ആപജ്ജതീ’’തി.

൩൭൯-൩൮൦. തയിദം നേസം വഞ്ഝാസുതസ്സ ദീഘരസ്സതാപരികപ്പനസദിസന്തി കത്വാ ഠപനീയോയം പഞ്ഹോതി തത്ഥ രാജനിമീലനം കത്വാ സത്ഥാ ഉപരി നേസം ‘‘തേന ഹാവുസോ സുണാഥാ’’തിആദിനാ ധമ്മദേസനം ആരഭീതി ആഹ ‘‘അഥ ഭഗവാ’’തിആദി. തസ്സാ യേവാതി മജ്ഝിമായ പടിപദായ.

സദ്ധാപബ്ബജിതസ്സാതി സദ്ധായ പബ്ബജിതസ്സ ‘‘ഏവമഹം ഇതോ വട്ടദുക്ഖതോ നിസ്സരിസ്സാമീ’’തി ഏവം പബ്ബജ്ജം ഉപഗതസ്സ തദനുരൂപഞ്ച സീലം പൂരേത്വാ പഠമജ്ഝാനേന സമാഹിതചിത്തസ്സ. ഏതം വത്തുന്തി ഏതം കിലേസവട്ടപരിബുദ്ധിദീപനം ‘‘തം ജീവം തം സരീര’’ന്തിആദികം ദിട്ഠിസംകിലേസനിസ്സിതം വചനം വത്തുന്തി അത്ഥോ. നിബ്ബിചികിച്ഛോ ന ഹോതീതി ധമ്മേസു തിണ്ണവിചികിച്ഛോ ന ഹോതി, തത്ഥ തത്ഥ ആസപ്പനപരിസപ്പനവസേന പവത്തതീതി അത്ഥോ.

ഏതമേവം ജാനാമീതി യേന സോ ഭിക്ഖു പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, ഏതം സസമ്പയുത്തധമ്മം ചിത്തന്തി ഏവം ജാനാമി. നോ ച ഏവം വദാമീതി യഥാ ദിട്ഠിഗതികാ തം ധമ്മജാതം സനിസ്സയം അഭേദതോ ഗണ്ഹന്താ ‘‘തം ജീവം തം സരീര’’ന്തി വാ തദുഭയം ഭേദതോ ഗണ്ഹന്താ ‘‘അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീര’’ന്തി വാ അത്തനോ മിച്ഛാഗാഹം പവേദേന്തി, അഹം പന ന ഏവം വദാമി തസ്സ ധമ്മസ്സ സുപരിഞ്ഞാതത്താ, തേനാഹ ‘‘അഥ ഖോ’’തിആദി. ബാഹിരകാ യേഭുയ്യേന കസിണജ്ഝാനാനി ഏവ നിബ്ബത്തേന്തീതി ആഹ ‘‘കസിണപരികമ്മം ഭാവന്തേസ്സാ’’തി. യസ്മാ ഭാവനാനുഭാവേന ഝാനാധിഗമോ, ഭാവനാ ച പഥവീകസിണാദിസഞ്ജാനനമുഖേന ഹോതീതി സഞ്ഞാസീസേന നിദ്ദിസീയതി, തസ്മാ ആഹ ‘‘സഞ്ഞാബലേന ഉപ്പന്ന’’ന്തി. തേനാഹ – ‘‘പഥവീകസിണമേകോ സഞ്ജാനാതീ’’തിആദി. ‘‘ന കല്ലം തസ്സേത’’ന്തി ഇദം യസ്മാ ഭഗവതാ തത്ഥ തത്ഥ ‘‘അഥ ച പനാഹം ന വദാമീ’’തി വുത്തം, തസ്മാ ന വത്തബ്ബം കിരേതം കേവലിനാ ഉത്തമപുരിസേനാതി അധിപ്പായേനാഹ, തേന വുത്തം ‘‘മഞ്ഞമാനാ വദന്തീ’’തി. സേസം സബ്ബത്ഥ സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ജാലിയസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ.