൩. പഞ്ഹപുച്ഛകവണ്ണനാ

നനു ച ചത്താരോപി അധിപതയോ ഏകക്ഖണേ ലബ്ഭന്തി, അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ പന അധിപതയോ ന ഭവന്തി ‘‘ചത്താരോ ഇദ്ധിപാദാ ന മഗ്ഗാധിപതിനോ’’തി വുത്തത്താ. രാജപുത്തോപമാപി ഹി ഏതമത്ഥം ദീപേതീതി? ന, ഏകക്ഖണേ ദുതിയസ്സ അധിപതിനോ അഭാവതോ ഏവ, ‘‘ന മഗ്ഗാധിപതിനോ’’തി വുത്തത്താ രാജപുത്തോപമാ അധിപതിം ന കരോന്തീതി ഇമമേവത്ഥം ദീപേതി, ന അധിപതീനം സഹഭാവം. തം കഥം ജാനിതബ്ബന്തി? പടിക്ഖിത്തത്താ. അധിപതിപച്ചയനിദ്ദേസേ ഹി അട്ഠകഥായം (പട്ഠാ. അട്ഠ. ൧.൩) വുത്താ ‘‘കസ്മാ പന യഥാ ഹേതുപച്ചയനിദ്ദേസേ ‘ഹേതൂ ഹേതുസമ്പയുത്തകാന’ന്തി വുത്തം, ഏവമിധ ‘അധിപതീ അധിപതിസമ്പയുത്തകാന’ന്തി അവത്വാ ‘ഛന്ദാധിപതി ഛന്ദസമ്പയുത്തകാന’ന്തിആദിനാ നയേന ദേസനാ കതാതി? ഏകക്ഖണേ അഭാവതോ’’തി. സതി ച ചതുന്നം അധിപതീനം സഹഭാവേ ‘‘അരിയമഗ്ഗസമങ്ഗിസ്സ വീമംസാധിപതേയ്യം മഗ്ഗം ഭാവേന്തസ്സാ’’തി വിസേസനം ന കത്തബ്ബം സിയാ അവീമംസാധിപതികസ്സ മഗ്ഗസ്സ അഭാവാ. ഛന്ദാദീനം അഞ്ഞമഞ്ഞാധിപതികരണഭാവേ ച ‘‘വീമംസം ഠപേത്വാ തംസമ്പയുത്തോ’’തിആദിനാ ഛന്ദാദീനം വീമംസാധിപതികത്തവചനം ന വത്തബ്ബം സിയാ. തഥാ ‘‘ചത്താരോ അരിയമഗ്ഗാ സിയാ മഗ്ഗാധിപതിനോ, സിയാ ന വത്തബ്ബാ മഗ്ഗാധിപതിനോ’’തി (ധ. സ. ൧൪൨൯) ഏവമാദീഹിപി അധിപതീനം സഹഭാവോ പടിക്ഖിത്തോ ഏവാതി.

പഞ്ഹപുച്ഛകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇദ്ധിപാദവിഭങ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.