൨. പഞ്ഹപുച്ഛകവണ്ണനാ

൨൨൩. ഇധ അനാഭട്ഠന്തി ഏകന്താനാരമ്മണത്തേന ഭാസിതം. ‘‘രൂപമിസ്സകത്താ അനാരമ്മണേസു രൂപധമ്മേസു സങ്ഗഹിത’’ന്തി കസ്മാ വുത്തം, നനു മിസ്സകത്താ ഏവ ജീവിതിന്ദ്രിയം അനാരമ്മണേസു അസങ്ഗഹിതം. ന ഹി അട്ഠിന്ദ്രിയാ അനാരമ്മണാതി വുത്താതി? സച്ചമേതം, ജീവിതിന്ദ്രിയഏകദേസസ്സ പന അനാരമ്മണേസു രൂപധമ്മേസു സങ്ഗഹിതതം സന്ധായേതം വുത്തം, അരൂപകോട്ഠാസേന പരിത്താരമ്മണാദിതാ അത്ഥീതി സിയാപക്ഖേ സങ്ഗഹിതന്തി അധിപ്പായോ. അരൂപകോട്ഠാസേന പന പരിത്താരമ്മണാദിതാ, രൂപകോട്ഠാസേന ച നവത്തബ്ബതാ അത്ഥീതി മിസ്സകസ്സ സമുദായസ്സേവ വസേന സിയാപക്ഖേ സങ്ഗഹിതം, ന ഏകദേസവസേനാതി ദട്ഠബ്ബം. ന ഹി അനാരമ്മണം പരിത്താരമ്മണാദിഭാവേന നവത്തബ്ബം ന ഹോതീതി. ‘‘രൂപഞ്ച നിബ്ബാനഞ്ച അനാരമ്മണാ, സത്തിന്ദ്രിയാ അനാരമ്മണാ’’തിആദിവചനഞ്ച അവിജ്ജമാനാരമ്മണാനാരമ്മണേസു നവത്തബ്ബേസു അനാരമ്മണത്താ നവത്തബ്ബതം ദസ്സേതി, ന സാരമ്മണസ്സേവ നവത്തബ്ബതം, നവത്തബ്ബസ്സ വാ സാരമ്മണതം. ന ഹി നവത്തബ്ബ-സദ്ദോ സാരമ്മണേ നിരുള്ഹോ. യദിപി സിയാ, ‘‘തിസ്സോ ച വേദനാ രൂപഞ്ച നിബ്ബാനഞ്ച ഇമേ ധമ്മാ നവത്തബ്ബാ സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ’’തിആദി ന വുച്ചേയ്യ, അഥാപി പരിത്താരമ്മണാദിസമ്ബന്ധോ നവത്തബ്ബ-സദ്ദോ സാരമ്മണേസ്വേവ വത്തതി, ‘‘ദ്വായതനാ സിയാ പരിത്താരമ്മണാ’’തിആദിം അവത്വാ ‘‘മനായതനം സിയാ പരിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പമാണാരമ്മണ’’ന്തിപി, ‘‘ധമ്മായതനം സിയാ പരിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പമാണാരമ്മണ’’ന്തിപി, ‘‘സിയാ അനാരമ്മണ’’ന്തിപി വത്തബ്ബം സിയാ. ന ഹി പഞ്ഹപുച്ഛകേ സാവസേസാ ദേസനാ അത്ഥീതി. ‘‘അട്ഠിന്ദ്രിയാ സിയാ അജ്ഝത്താരമ്മണാ’’തി ഏത്ഥ ച ജീവിതിന്ദ്രിയസ്സ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനകാലേ അരൂപസ്സ രൂപസ്സ ച അനാരമ്മണത്താ നവത്തബ്ബതാ വേദിതബ്ബാ.

പഞ്ഹപുച്ഛകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇന്ദ്രിയവിഭങ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.