൩. നയമുഖമാതികാവണ്ണനാ

൩. നയാനം പവത്തിദ്വാരഭൂതാ സങ്ഗഹാസങ്ഗഹവിയോഗീസഹയോഗീധമ്മാ നയമുഖാനീതി തേസം ഉദ്ദേസോ നയമുഖമാതികാ. ചുദ്ദസപി ഹി സങ്ഗഹാസങ്ഗഹസമ്പയോഗവിപ്പയോഗാനം വോമിസ്സകതാവസേന പവത്താതി യേഹി തേ ചത്താരോപി ഹോന്തി, തേ ധമ്മാ ചുദ്ദസന്നമ്പി നയാനം മുഖാനി ഹോന്തീതി. തത്ഥ സങ്ഗഹിതേനഅസങ്ഗഹിതപദാദീസു സച്ചാദീഹിപി യഥാസമ്ഭവം സങ്ഗഹാസങ്ഗഹോ യദിപി വുത്തോ, സോ പന സങ്ഗാഹകഭൂതേഹി തേഹി വുത്തോ, ന സങ്ഗഹഭൂതേഹി, സോപി ‘‘ചക്ഖായതനേന യേ ധമ്മാ ഖന്ധസങ്ഗഹേന സങ്ഗഹിതാ ആയതനസങ്ഗഹേന അസങ്ഗഹിതാ’’തിആദിനാ പുച്ഛിതബ്ബവിസ്സജ്ജിതബ്ബധമ്മുദ്ധാരേ തത്ഥാപി ഖന്ധാദീഹേവ സങ്ഗഹേഹി നിയമേത്വാ വുത്തോ, തസ്മാ ‘‘തീഹി സങ്ഗഹോ, തീഹി അസങ്ഗഹോ’’തി വുത്തം. പുച്ഛിതബ്ബവിസ്സജ്ജിതബ്ബധമ്മുദ്ധാരേപി പന പുച്ഛാവിസ്സജ്ജനേസു ച രൂപക്ഖന്ധാദീനം അരണന്താനം യഥാസമ്ഭവം സമ്പയോഗവിപ്പയോഗാ ചതൂഹേവ ഖന്ധേഹി ഹോന്തീതി ‘‘ചതൂഹി സമ്പയോഗോ,ചതൂഹി വിപ്പയോഗോ’’തി വുത്തം.

നനു ച വിപ്പയോഗോ രൂപനിബ്ബാനേഹിപി ഹോതി, കസ്മാ ‘‘ചതൂഹി വിപ്പയോഗോ’’തി വുത്തന്തി? രൂപനിബ്ബാനേഹി ഭവന്തസ്സപി ചതൂഹേവ ഭാവതോ. ന ഹി രൂപം രൂപേന നിബ്ബാനേന വാ വിപ്പയുത്തം ഹോതി, നിബ്ബാനം വാ രൂപേന, ചതൂഹേവ പന ഖന്ധേഹി ഹോതീതി ചതുന്നം ഖന്ധാനം രൂപനിബ്ബാനേഹി വിപ്പയോഗോപി വിപ്പയുജ്ജമാനേഹി ചതൂഹി ഖന്ധേഹി നിയമിതോ തേഹി വിനാ വിപ്പയോഗാഭാവതോ. സോ ചായം വിപ്പയോഗോ അനാരമ്മണസ്സ, അനാരമ്മണഅനാരമ്മണമിസ്സകേഹി മിസ്സകസ്സ ച ന ഹോതി, അനാരമ്മണസ്സ പന മിസ്സകസ്സ ച സാരമ്മണേന, സാരമ്മണസ്സ സാരമ്മണേന അനാരമ്മണേന മിസ്സകേന ച ഹോതീതി വേദിതബ്ബോ.