൧. പഠമആഹുനേയ്യസുത്തവണ്ണനാ

൧. ഛക്കനിപാതസ്സ പഠമേ ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാതി നിസ്സയവോഹാരേന വുത്തം. സസമ്ഭാരകനിദ്ദേസോയം യഥാ ‘‘ധനുനാ വിജ്ഝതീ’’തി, തസ്മാ നിസ്സയസീസേന നിസ്സിതസ്സ ഗഹണം ദട്ഠബ്ബം. തേനായമത്ഥോ ‘‘ചക്ഖുദ്വാരേ രൂപാരമ്മണേ ആപാഥഗതേ തം രൂപം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേന ദിസ്വാ’’തി. നേവ സുമനോ ഹോതീതി ജവനക്ഖണേ ഇട്ഠേ ആരമ്മണേ രാഗം അനുപ്പാദേന്തോ നേവ സുമനോ ഹോതി ഗേഹസ്സിതപേമവസേനപി മഗ്ഗേന സബ്ബസോ രാഗസ്സ സമുച്ഛിന്നത്താ. ന ദുമ്മനോതി അനിട്ഠേ അദുസ്സന്തോ ന ദുമ്മനോ. പസാദഞ്ഞഥത്തവസേനപി ഇട്ഠേപി അനിട്ഠേപി മജ്ഝത്തേപി ആരമ്മണേ ന സമം സമ്മാ അയോനിസോ ഗഹണം അസമപേക്ഖനം. അയഞ്ചസ്സ പടിപത്തി സതിവേപുല്ലപ്പത്തിയാ പഞ്ഞാവേപുല്ലപ്പത്തിയാ ചാതി ആഹ ‘‘സതോ സമ്പജാനോ ഹുത്വാ’’തി. സതിയാ യുത്തത്താ സതോ. സമ്പജഞ്ഞേന യുത്തത്താ സമ്പജാനോ. ഞാണുപ്പത്തിപച്ചയരഹിതകാലേപി പവത്തിഭേദനതോ ‘‘സതതവിഹാരോ കഥിതോ’’തി വുത്തം. സതതവിഹാരോതി ഖീണാസവസ്സ നിച്ചവിഹാരോ സബ്ബദാ പവത്തനകവിഹാരോ. ഠപേത്വാ ഹി സമാപത്തിവേലം ഭവങ്ഗവേലഞ്ച ഖീണാസവാ ഇമിനാവ ഛളങ്ഗുപേക്ഖാവിഹാരേന വിഹരന്തി.

ഏത്ഥ ച ‘‘ഛസു ദ്വാരേസുപി ഉപേക്ഖകോ വിഹരതീ’’തി ഇമിനാ ഛളങ്ഗുപേക്ഖാ കഥിതാ. ‘‘സമ്പജാനോ’’തി വചനതോ പന ചത്താരി ഞാണസമ്പയുത്തചിത്താനി ലബ്ഭന്തി തേഹി വിനാ സമ്പജാനതായ അസമ്ഭവതോ. സതതവിഹാരഭാവതോ അട്ഠ മഹാകിരിയചിത്താനി ലബ്ഭന്തി. ‘‘നേവ സുമനോ ന ദുമ്മനോ’’തി വചനതോ അട്ഠ മഹാകിരിയചിത്താനി, ഹസിതുപ്പാദോ, വോട്ഠബ്ബനഞ്ചാതി ദസ ചിത്താനി ലബ്ഭന്തി. രാഗദോസസഹജാതാനം സോമനസ്സദോമനസ്സാനം അഭാവോ തേസമ്പി സാധാരണോതി ഛളങ്ഗുപേക്ഖാവസേന ആഗതാനം ഇമേസം സതതവിഹാരാനം സോമനസ്സം കഥം ലബ്ഭതീതി ചേ? ആസേവനതോ. കിഞ്ചാപി ഖീണാസവോ ഇട്ഠാനിട്ഠേപി ആരമ്മണേ മജ്ഝത്തോ വിയ ബഹുലം ഉപേക്ഖകോ വിഹരതി അത്തനോ പരിസുദ്ധപകതിഭാവാവിജഹനതോ, കദാചി പന തഥാ ചേതോഭിസങ്ഖാരാഭാവേ യം തം സഭാവതോ ഇട്ഠം ആരമ്മണം, തസ്സ യാഥാവസഭാവഗ്ഗഹണവസേനപി അരഹതോ ചിത്തം പുബ്ബാസേവനവസേന സോമനസ്സസഹഗതം ഹുത്വാ പവത്തതേവ.

പഠമആഹുനേയ്യസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.