൯. സുഖുമാലസുത്തവണ്ണനാ

൩൯. നവമേ നിദ്ദുക്ഖോതി കായികചേതസികദുക്ഖവിരഹിതോ. സദുക്ഖേ ഹി സവിഘാതേ സുഖുമാലത്താ അനവസരാ, തസ്മാ സുഖിതോ നിദ്ദുക്ഖതായ സുഖുമാലോ നാമ. യാവസ്സ സുഖുമാലത്താ പരമുക്കംസഗതാതി ആഹ ‘‘പരമസുഖുമാലോ’’തി. അതിവിയ സുഖുമാലോതി അത്ഥോ. അന്തമതീതം അച്ചന്തം. സബ്ബദാ സുഖുമാലോതി ആഹ ‘‘സതതനിദ്ദുക്ഖോ’’തി. ചരിയകാലേതി ബോധിചരിയായ ചരണകാലേ. തേനാതി ബോധിസത്തേന. അഞ്ഞത്ഥ പന പദുമന്തി രത്തം കമലം. പുണ്ഡരീകന്തി സേതം വുച്ചതി. ഇതരാതി ഇതരപോക്ഖരണിയോ. ‘‘ബോധിസത്തസ്സ കിരാ’’തിആദികം പോക്ഖരണീനം ഉപ്പത്തിദസ്സനം. കുദ്ദാലകമ്മകാരേതി ഖണകേ. പോക്ഖരണിട്ഠാനാനീതി പോക്ഖരണിഖണനയോഗ്ഗട്ഠാനാനി. ഗണ്ഹാപേസീതി ഖണാപേസി. പോക്ഖരണിസദ്ദോ ചേത്ഥ താദിസേ ജലാസയേ നിരുള്ഹോ ദട്ഠബ്ബോ പങ്കജാദിസദ്ദാ വിയ. സോപാനബാഹുകാനം മത്ഥകട്ഠാനം ഉണ്ഹീസന്തി അധിപ്പേതം. ഉദകസേചനനാളികാതി ഉദകച്ഛടാവിസ്സജ്ജനനാളിയന്താനി. പഞ്ചവിധാതി വണ്ണവസേന ജാതിവസേന ച.

ഖോ പനസ്സാതി നിപാതമത്തം. കാസിക-സദ്ദോ അതിവിയ സണ്ഹേ സുഖുമേ മഹഗ്ഘവത്ഥേ നിരുള്ഹോ, അഞ്ഞസ്മിമ്പി തഥാജാതികേ രുള്ഹിവസേന പവത്തതീതി ദട്ഠബ്ബം. തേനാഹ ‘‘അകാസികം ചന്ദന’’ന്തി. ഹേമന്തേ വാസോ ഹേമന്തം, ഹേമന്തം അരഹതീതി ഹേമന്തികോ, പാസാദോ. ‘‘ഇതരേസുപി ഏസേവ നയോ’’തി വത്വാ തദേവ നേസം അരഹതം ദസ്സേതും ‘‘തത്ഥ ഹേമന്തികോ’’തിആദി വുത്തം. സജാലാനീതി സജാലവാതപാനാനി, ഉദകയന്താനീതി ഉദകധാരാവിസ്സന്ദനകയന്താനി. പാസാദമത്ഥകേതി പാസാദസ്സ ഉപരിആകാസതലേ. ബന്ധിത്വാതി പയോജിതയന്തേ സുക്ഖമഹിംസചമ്മം ബന്ധിത്വാ. യന്തം പരിവത്തേത്വാതി യഥാപയോജിതം യന്തം പാസാണാരോപനത്ഥഞ്ചേവ പുന തേസം വിസ്സജ്ജനത്ഥഞ്ച പരിവത്തേത്വാ. തസ്മിം വിസ്സജ്ജേന്തീതി ഛദനപിട്ഠേ ബദ്ധസുക്ഖമഹിംസചമ്മേ വിസ്സജ്ജേന്തി.

സഹസ്സഥാമന്തി പുരിസസഹസ്സബലം, പുരിസസഹസ്സേന വഹിതബ്ബഭാരവഹം. പല്ലങ്കേ നിസിന്നോവാതി രതനമയപല്ലങ്കേ യഥാനിസിന്നോ ഏവ. ഉപ്പതനാകാരപത്തന്തി ഉപ്പതിത്വാ ഠിതം വിയ. ജിയം പോഥേന്തസ്സാതി ജിയാഘാതം കരോന്തസ്സ. ജിയപ്പഹാരസദ്ദോതി ജിയാഘാതസദ്ദോ. യന്തേ ബദ്ധന്തി യന്തബദ്ധം കത്വാ ഠപിതം. സദ്ദന്തരേതി ഥാമമജ്ഝിമസ്സ പുരിസസ്സ സദ്ദസവനട്ഠാനേ. ഗാവുതസ്സ ചതുത്ഥോ ഭാഗോ കോസോതിപി വുച്ചതി ദ്വിസഹസ്സദണ്ഡപ്പമാണട്ഠാനം.

സബ്ബട്ഠാനാനീതി മഹാപുരിസസ്സ താനി താനി സബ്ബാനി വസനട്ഠാനാനി. സിഖാബദ്ധോതി പുരിസസഭാവസ്സേവ വിസേസതോ ദസ്സനമേതം. ന ഉപ്പിലാവിതഭാവത്ഥന്തി ഉപ്പിലാവിതഭാവസങ്ഖാതം അത്ഥം ന കഥേസീതി അത്ഥോ. തസ്സ ഹി ബോധിമൂലേയേവ സേതുഘാതോ. തേനേവാതി അപ്പമാദലക്ഖണസ്സ ദീപനതോ ഏവ. അത്താനം അതിക്കമിത്വാതി അത്തനോ ജരാപത്തിം അചിന്തേത്വാ അട്ടീയതി. ന പനേസ മഗ്ഗേന പഹീനോ തദാ മഗ്ഗസ്സ അനധിഗതത്താ. സിക്ഖം പടിക്ഖിപിത്വാതി യഥാസമാദിന്നസിക്ഖം പഹായ.

അവിപരീതബ്യാധിആദിസഭാവാവാതി ഏകന്തേന ബ്യാധിആദിസഭാവാ ഏവ. ഏവം ജിഗുച്ഛാവിഹാരേനാതി ഏവം സകലസ്സേവ വട്ടദുക്ഖസ്സ ജിഗുച്ഛനവിഹാരേന വിഹരന്തസ്സ. ഏവം ജിഗുച്ഛനന്തി ഏവം പരസ്സ ജിഗുച്ഛനം. പരം അജിഗുച്ഛമാനോതി കരുണായനേന ഏവം പരം അജിഗുച്ഛന്തോ. അഭിഭോസ്മീതി അഭിഭവിതാ അസ്മി. ഉസ്സാഹോ അഹൂതി ചതുരങ്ഗസമന്നാഗതം വീരിയമേവ ചതുബ്ബിധസമ്മപ്പധാനവീരിയഞ്ച അഹോസി, യേന മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയപരായണോ ജാതോ.

സുഖുമാലസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.