൮. ഗൂഥഭാണീസുത്തവണ്ണനാ

൨൮. അട്ഠമേ ഗൂഥഭാണീതി ഗൂഥസദിസവചനത്താ ഗൂഥഭാണീ. യഥാ ഹി ഗൂഥം നാമ മഹാജനസ്സ അനിട്ഠം ഹോതി, ഏവമേവ ഇമസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വചനം ദേവമനുസ്സാനം അനിട്ഠം ഹോതി. ദുഗ്ഗന്ധകഥന്തി കിലേസാസുചിസംകിലിട്ഠതായ ഗൂഥം വിയ ദുഗ്ഗന്ധവായനകഥം. പുപ്ഫഭാണീതി സുപുപ്ഫസദിസവചനത്താ പുപ്ഫഭാണീ. യഥാ ഹി ഫുല്ലാനി വസ്സികാനി വാ അധിമുത്തികാനി വാ മഹാജനസ്സ ഇട്ഠാനി കന്താനി ഹോന്തി, ഏവമേവ ഇമസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വചനം ദേവമനുസ്സാനം ഇട്ഠം ഹോതി കന്തം. പുപ്ഫാനി വിയാതി ചമ്പകസുമനാദിസുഗന്ധപുപ്ഫാനി വിയ. സുഗന്ധകഥന്തി സുചിഗന്ധവായനകഥം കിലേസദുഗ്ഗന്ധാഭാവതോ. മധുഭാണീതി ഏത്ഥ ‘‘മുദുഭാണീ’’തിപി പഠന്തി. ഉഭയത്ഥാപി ഹി മധുരവചനോതി അത്ഥോ. യഥാ ഹി ചതുമധുരം നാമ മധുരം പണീതം, ഏവമേവ ഇമസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വചനം ദേവമനുസ്സാനം മധുരം ഹോതി. മധുരകഥന്തി കണ്ണസുഖതായ പേമനീയതായ ച സദ്ദതോ അത്ഥതോ ച മധുരസഭാവകഥം. അത്തഹേതു വാതി അത്തനോ വാ ഹത്ഥപാദാദിച്ഛേദനഹരണഹേതു. പരഹേതു വാതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. തേനാഹ ‘‘അത്തനോ വാ’’തിആദി.

‘‘നേലങ്ഗോതി ഖോ, ഭന്തേ, സീലാനമേതം അധിവചന’’ന്തി സുത്തേ (സം. നി. ൪.൩൪൭) ആഗതത്താ വുത്തം ‘‘ഏത്ഥ വുത്തസീലം വിയാ’’തി. പൂരേതി ഗുണാനം പാരിപൂരിയം. സുകുമാരാതി അഫരുസതായ മുദുകാ കോമലാ. പുരസ്സാതി ഏത്ഥ പുര-സദ്ദോ തന്നിവാസിവാചകോ ദട്ഠബ്ബോ ‘‘ഗാമോ ആഗതോ’’തിആദീസു വിയ. തേനാഹ ‘‘നഗരവാസീന’’ന്തി. മനം അപ്പായതി വഡ്ഢേതീതി മനാപാ. തേനാഹ ‘‘ചിത്തവുദ്ധികരാ’’തി.

ഗൂഥഭാണീസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.