൫-൧൦. അയോനിസോസുത്താദിവണ്ണനാ

൫-൧൦. പഞ്ചമേ കതി നു ഖോ അനുസ്സതിട്ഠാനാനീതിആദി ഛക്കേ ആവി ഭവിസ്സതീതി. ഏവം ചിന്തിതന്തി അയോനിസോ ചിന്തിതം. അപഞ്ഹമേവ പഞ്ഹന്തി കഥേസീതി അപഞ്ഹമേവ പഞ്ഹോ അയന്തി മഞ്ഞമാനോ വിസ്സജ്ജേസി. ദസവിധം ബ്യഞ്ജനബുദ്ധിം അപരിഹാപേത്വാതി –

‘‘സിഥിലം ധനിതഞ്ച ദീഘരസ്സം, ഗരുകം ലഹുകഞ്ച നിഗ്ഗഹീതം;

സമ്ബന്ധം വവത്ഥിതം വിമുത്തം, ദസധാ ബ്യഞ്ജനബുദ്ധിയാ പഭേദോ’’തി. (ദീ. നി. അട്ഠ. ൧.൧൯൦; മ. നി. അട്ഠ. ൨.൨൯൧; പരി. അട്ഠ. ൪൮൫; വി. സങ്ഗ. അട്ഠ. ൨൫൨) –

ഏവം വുത്തം ദസവിധം ബ്യഞ്ജനബുദ്ധിം അപരിഹാപേത്വാ.

തത്ഥ ഠാനകരണാനി സിഥിലാനി കത്വാ ഉച്ചാരേതബ്ബം അക്ഖരം സിഥിലം, താനിയേവ ധനിതാനി അസിഥിലാനി കത്വാ ഉച്ചാരേതബ്ബം അക്ഖരം ധനിതം. ദ്വിമത്തകാലം ദീഘം, ഏകമത്തകാലം രസ്സം. ഗരുകന്തി ദീഘമേവ, യം വാ ‘‘ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതത്ഥേരസ്സാ’’തി സംയോഗപരം കത്വാ വുച്ചതി, ലഹുകന്തി രസ്സമേവ, യം വാ ‘‘ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതഥേരസ്സാ’’തി ഏവം വിസംയോഗപരം കത്വാ വുച്ചതി. നിഗ്ഗഹീതന്തി യം കരണാനി നിഗ്ഗഹേത്വാ അവിസ്സജ്ജേത്വാ അവിവടേന മുഖേന സാനുനാസികം കത്വാ വത്തബ്ബം. സമ്ബന്ധന്തി യം പരപദേന സമ്ബന്ധിത്വാ ‘‘തുണ്ഹസ്സാ’’തി വുച്ചതി. വവത്ഥിതന്തി യം പരപദേന അസമ്ബന്ധം കത്വാ വിച്ഛിന്ദിത്വാ ‘‘തുണ്ഹീ അസ്സാ’’തി വുച്ചതി. വിമുത്തന്തി യം കരണാനി അനിഗ്ഗഹേത്വാ വിസ്സജ്ജേത്വാ വിവടേന മുഖേന സാനുനാസികം അകത്വാ വുച്ചതി. ദസധാ ബ്യഞ്ജനബുദ്ധിയാ പഭേദോതി ഏവം സിഥിലാദിവസേന ബ്യഞ്ജനബുദ്ധിയാ അക്ഖരുപ്പാദകചിത്തസ്സ ദസപ്പകാരേന പഭേദോ. സബ്ബാനി ഹി അക്ഖരാനി ചിത്തസമുട്ഠാനാനി യഥാധിപ്പേതത്ഥബ്യഞ്ജനതോ ബ്യഞ്ജനാനി ച.

‘‘അട്ഠാനം ഖോ ഏതം, ആവുസോ സാരിപുത്താ’’തിആദി പഞ്ചകേ ആവി ഭവിസ്സതി. ‘‘കതി നു ഖോ, ആനന്ദ, അനുസ്സതിട്ഠാനാനീ’’തിആദി പന ഛക്കേ ആവി ഭവിസ്സതി. ഛട്ഠാദീസു നത്ഥി വത്തബ്ബം.

അയോനിസോസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ബാലവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.