(൧൬) ൬. അചേലകവഗ്ഗവണ്ണനാ

൧൫൭-൧൬൩. ഇതോ പരേസു പന സുത്തപദേസു ‘‘ഗാള്ഹാ’’തി വുത്തമത്ഥം വിവരന്തോ ‘‘കക്ഖളാ’’തി ആഹ. കക്ഖളചാരോ ചസ്സാ ന ലൂഖസഭാവോ. അഥ ഖോ തണ്ഹാവസേന ഥിരഗ്ഗഹണന്തി ആഹ ‘‘ലോഭവസേന ഥിരഗ്ഗഹണാ’’തി. അഗാള്ഹാ പടിപദാതി വാ കാമാനം ഓഗാഹനം പടിപത്തി, കാമസുഖാനുയോഗോതി അത്ഥോ. നിജ്ഝാമാ പടിപദാതി കായസ്സ നിജ്ഝാപനവസേന ഖേപനവസേന പവത്താ പടിപത്തി, അത്തകിലമഥാനുയോഗോതി അത്ഥോ. നിച്ചേലോതി നിസ്സട്ഠചേലോ സബ്ബേന സബ്ബം പടിക്ഖിത്തചേലോ. നഗ്ഗിയവതസമാദാനേന നഗ്ഗോ. ഠിതകോവ ഉച്ചാരം കരോതീതിആദി നിദസ്സനമത്തം വമിത്വാ മുഖവിക്ഖാലനാദിആചാരസ്സപി തേന വിസ്സട്ഠത്താ. ജിവ്ഹായ ഹത്ഥം അപലേഖതി അവലേഖതി ഉദകേന അധോവനതോ. ദുതിയവികപ്പേപി ഏസേവ നയോ. ‘‘ഏഹി, ഭദന്തേ’’തി വുത്തേ ഉപഗമനസങ്ഖാതോ വിധി ഏഹിഭദന്തോ, തം ചരതീതി ഏഹിഭദന്തികോ, തപ്പടിക്ഖേപേന ന ഏഹിഭദന്തികോ. ന കരോതി ‘‘സമണേന നാമ പരസ്സ വചനകരേന ന ഭവിതബ്ബ’’ന്തി അധിപ്പായേന.

പുരേതരന്തി തം ഠാനം അത്തനോ ഉപഗമനതോ പുരേതരം. തം കിര സോ ‘‘ഭിക്ഖുനാ നാമ യദിച്ഛകാ ഏവ ഭിക്ഖാ ഗഹേതബ്ബാ’’തി അധിപ്പായേന ന ഗണ്ഹാതി. ഉദ്ദിസ്സ കതം മമ നിമിത്തഭാവേന ബഹൂ ഖുദ്ദകാ പാണാ സങ്ഘാതം ആപാദിതാതി ന ഗണ്ഹാതി. നിമന്തനം ന സാദിയതി ഏവം തേസം വചനം കതം ഭവിസ്സതീതി. കുമ്ഭി ആദീസുപി സോ സത്തസഞ്ഞീതി ആഹ ‘‘കുമ്ഭി-കളോപിയോ’’തിആദി. കബളന്തരായോ ഹോതീതി ഉട്ഠിതസ്സ ദ്വിന്നമ്പി കബളന്തരായോ ഹോതി. ഗാമസഭാഗാദിവസേന സങ്ഗമ്മ കിത്തേന്തി ഏതിസ്സാതി സങ്കിത്തി, യഥാസംഹതതണ്ഡുലാദിസഞ്ചയോ. മാനുസകാനീതി വേയ്യാവച്ചകരാ മനുസ്സാ.

സുരാപാനമേവാതി മജ്ജലക്ഖണപ്പത്തായ സുരായ പാനമേവ. സുരാഗഹണേനേവേത്ഥ മേരയമ്പി സങ്ഗഹിതം. ഏകാഗാരമേവ ഉഞ്ഛതീതി ഏകാഗാരികോ. ഏകാലോപേനേവ വത്തതീതി ഏകാലോപികോ. ദീയതി ഏതായാതി ദത്തി, ദ്വത്തിആലോപമത്തഗ്ഗാഹി ഖുദ്ദകം ഭിക്ഖാദാനഭാജനം. തേനാഹ ‘‘ഖുദ്ദകപാതീ’’തി. അഭുഞ്ജനവസേന ഏകോ അഹോ ഏതസ്സ അത്ഥീതി ഏകാഹികോ, ആഹാരോ, തം ഏകാഹികം. സോ പന അത്ഥതോ ഏകദിവസം ലങ്ഘകോ ഹോതീതി ആഹ ‘‘ഏകാദിവസന്തരിക’’ന്തി. ദ്വാഹികന്തിആദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഏകാഹം അഭുഞ്ജിത്വാ ഏകാഹം ഭുഞ്ജനം ഏകാഹവാരോ, തം ഏകാഹികമേവ അത്ഥതോ. ദ്വീഹം അഭുഞ്ജിത്വാ ദ്വീഹം ഭുഞ്ജനം ദ്വീഹവാരോ. സേസപദദ്വയേപി ഏസേവ നയോ. ഉക്കട്ഠോ പന പരിയായഭത്തഭോജനികോ ദ്വീഹം അഭുഞ്ജിത്വാ ഏകാഹമേവ ഭുഞ്ജതി. സേസദ്വയേപി ഏസേവ നയോ.

മിച്ഛാവായാമവസേനേവ ഉക്കുടികവതാനുയോഗോതി ആഹ ‘‘ഉക്കുടികവീരിയമനുയുത്തോ’’തി. അത്തകിലമഥാനുയോഗന്തി അത്തനോ കിലമഥാനുയോഗം, സരീരദുക്ഖകാരണന്തി അത്ഥോ. സരീരപരിയായോ ഹി ഇധ അത്തസദ്ദോ ‘‘അത്തന്തപോ’’തിആദീസു (മ. നി. ൨.൪൧൩) വിയ. ദ്വേ അന്തേതി ഉഭോ കോടിയോ, ഉഭോ ലാമകപടിപത്തിയോതി അത്ഥോ. ലാമകമ്പി ഹി അന്തോതി വുച്ചതി ‘‘അന്തമിദം, ഭിക്ഖവേ, ജീവികാനം (സം. നി. ൩.൮൦; ഇതിവു. ൬൧), കോട്ഠകോ അന്തോ’’തി ഏവമാദീസു. മജ്ഝിമപടിപദായ ഉപ്പഥഭാവേന അമനീയാ ഗന്തബ്ബാ ഞാതബ്ബാതി അന്താ. തതോ ഏവ ലാമകാ.

അചേലകവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പേയ്യാലവഗ്ഗവണ്ണനാ

൧൬൪-൧൮൪. സമനുഞ്ഞോതി സമ്മദേവ കതാനുഞ്ഞോ. തേനാഹ ‘‘സമാനജ്ഝാസയോ’’തി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

ഇതി മനോരഥപൂരണിയാ അങ്ഗുത്തരനികായ-അട്ഠകഥായ

തികനിപാതവണ്ണനായ അനുത്താനത്ഥദീപനാ സമത്താ.