൪. ഉപ്പാദാസുത്തവണ്ണനാ

൧൩൭. ചതുത്ഥേ ഉപ്പാദാ വാ തഥാഗതാനന്തി തഥാഗതാനം ഉപ്പാദേപി വേനേയ്യപുഗ്ഗലാനം മഗ്ഗഫലുപ്പത്തി വിയ സങ്ഖാരാനം അനിച്ചാദിസഭാവോ ന തഥാഗതുപ്പാദായത്തോ, അഥ ഖോ തഥാഗതാനം ഉപ്പാദേപി അനുപ്പാദേപി ഹോതിമേവാതി വുത്തം ഹോതി. ഠിതാവ സാ ധാതൂതി ഠിതോ ഏവ സോ അനിച്ചസഭാവോ ബ്യഭിചാരാഭാവതോ ന കദാചി സങ്ഖാരാ അനിച്ചാ ന ഹോതി. കാമം അസങ്ഖതാ വിയ ധാതു ന നിച്ചോ സോ സഭാവോ, തഥാപി സബ്ബകാലികോയേവാതി അധിപ്പായോ.

അപരോ നയോ – ഠിതാവ സാ ധാതൂതി ‘‘സബ്ബേ സങ്ഖാരാ അനിച്ചാ’’തി ഏസാ ധാതു ഏസ സഭാവോ തഥാഗതാനം ഉപ്പാദതോ പുബ്ബേ ഉദ്ധഞ്ച അപ്പടിവിജ്ഝിയമാനോ ന തഥാഗതേഹി ഉപ്പാദിതോ, അഥ ഖോ സബ്ബകാലം സബ്ബേ സങ്ഖാരാ അനിച്ചാ, ഠിതാവ സാ ധാതു, കേവലം പന സയമ്ഭുഞാണേന അഭിസമ്ബുജ്ഝനതോ ‘‘അയം ധമ്മോ തഥാഗതേന അഭിസമ്ബുദ്ധോ’’തി പവേദനതോ ച തഥാഗതോ ധമ്മസ്സാമീതി വുച്ചതി അപുബ്ബസ്സ തസ്സ ഉപ്പാദനതോ. തേന വുത്തം ‘‘ഠിതാവ സാ ധാതൂ’’തി.

അഭിസമ്ബുജ്ഝതീതി ഞാണേന അഭിസമ്ബുജ്ഝതി. അഭിസമേതീതി ഞാണേന അഭിസമാഗച്ഛതി. ആചിക്ഖതീതി കഥേതി. ദേസേതീതി ദസ്സേതി. പഞ്ഞാപേതീതി ജാനാപേതി. പട്ഠപേതീതി ഞാണമുഖേ ഠപേതി. വിവരതീതി വിവരിത്വാ ദസ്സേതി. വിഭജതീതി വിഭാഗതോ ദസ്സേതി. ഉത്താനീകരോതീതി പാകടം കരോതി.

അഥ വാ അഭിസമ്ബുജ്ഝതീതി പച്ചക്ഖകരണേന അഭിമുഖം ബുജ്ഝതി, യാഥാവതോ പടിവിജ്ഝതി. തതോ ഏവ അഭിസമേതി അഭിമുഖം സമാഗച്ഛതി. ആദിതോ കഥേന്തോ ആചിക്ഖതി, ഉദ്ദിസതീതി അത്ഥോ. തമേവ ഉദ്ദേസം പരിയോസാപേന്തോ ദേസേതി. യഥാഉദ്ദിട്ഠമത്ഥം നിദസ്സനവസേന പകാരേഹി ഞാപേന്തോ പഞ്ഞാപേതി. പകാരേഹി ഏതമത്ഥം പതിട്ഠപേന്തോ പട്ഠപേതി. യഥാഉദ്ദിട്ഠം പടിനിദസ്സനവസേന വിവരതി വിഭജതി. വിവടം വിഭത്തഞ്ച അത്ഥം ഹേതൂദാഹരണദസ്സനേഹി പാകടം കരോന്തോ ഉത്താനീകരോതി.

ഉപ്പാദാസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.