൪. ഭരണ്ഡുകാലാമസുത്തവണ്ണനാ

൧൨൭. ചതുത്ഥേ ആളാരകാലാമകാലേതി ആളാരകാലാമാനം ധരമാനകാലേ. പരിഞ്ഞന്തി പഹാനപരിഞ്ഞം. സാ ഹി സമതിക്കമോ, ന ഇതരാ. തേനാഹ ‘‘പരിഞ്ഞാ നാമ സമതിക്കമോ’’തി. ഏത്ഥ ച പഠമോ സത്ഥാ രൂപാവചരസമാപത്തിലാഭീ ദട്ഠബ്ബോ, ദുതിയോ അരൂപാവചരസമാപത്തിലാഭീ, തതിയോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ദട്ഠബ്ബോ. വുത്തഞ്ഹേതം പുഗ്ഗലപഞ്ഞത്തിയം (പു. പ. ൧൩൦) –

‘‘യ്വായം സത്ഥാ കാമാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, ന രൂപാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, ന വേദനാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, രൂപാവചരസമാപത്തിയാ ലാഭീ സത്ഥാ തേന ദട്ഠബ്ബോ. യ്വായം സത്ഥാ കാമാനഞ്ച പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, രൂപാനഞ്ച പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, ന വേദനാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, അരൂപാവചരസമാപത്തിയാ ലാഭീ സത്ഥാ തേന ദട്ഠബ്ബോ. യ്വായം സത്ഥാ കാമാനഞ്ച പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, രൂപാനഞ്ച പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, വേദനാനഞ്ച പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേതി, സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ സത്ഥാ തേന ദട്ഠബ്ബോ’’തി.

തത്ഥ തിത്ഥിയാ സമയം ജാനന്താ കാമാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേയ്യും പഠമജ്ഝാനം വദമാനാ. രൂപാനം പരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേയ്യും അരൂപരാഗം വദമാനാ. വേദനാപരിഞ്ഞം പഞ്ഞാപേയ്യും അസഞ്ഞാരാഗം വദമാനാ. തേ പന ‘‘ഇദം നാമ പഠമജ്ഝാനം, അയം രൂപഭവോ, അയം അസഞ്ഞാഭവോ’’തിപി ന ജാനന്തി. തേ പഞ്ഞാപേതും അസക്കോന്താപി കേവലം ‘‘പഞ്ഞാപേമാ’’തി വദന്തി. തഥാഗതോ പന കാമാനം പരിഞ്ഞം അനാഗാമിമഗ്ഗേന പഞ്ഞാപേതി, രൂപവേദനാനം അരഹത്തമഗ്ഗേന. ഏവമേത്ഥ ദ്വേ ജനാ ബാഹിരകാ, ഏകോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോതി ഇമസ്മിം ലോകേ തയോ സത്ഥാരോ നാമ.

ഭരണ്ഡുകാലാമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.