൯-൧൦. പഠമകഥാവത്ഥുസുത്താദിവണ്ണനാ

൬൯-൭൦. നവമേ (ദീ. നി. ടീ. ൧.൧൭; ദീ. നി. അഭി. ടീ. ൧.൧൭; സം. നി. ടീ. ൨.൫.൧൦൮൦) ദുഗ്ഗതിതോ സംസാരതോ ച നിയ്യാതി ഏതേനാതി നിയ്യാനം, സഗ്ഗമഗ്ഗോ, മോക്ഖമഗ്ഗോ ച. തം നിയ്യാനം അരഹതി, നിയ്യാനേ വാ നിയുത്താ, നിയ്യാനം വാ ഫലഭൂതം ഏതിസ്സാ അത്ഥീതി നിയ്യാനികാ. വചീദുച്ചരിതസംകിലേസതോ നിയ്യാതീതി വാ ഈകാരസ്സ രസ്സത്തം, യകാരസ്സ ച കകാരം കത്വാ നിയ്യാനികാ, ചേതനായ സദ്ധിം സമ്ഫപ്പലാപാ വേരമണി. തപ്പടിപക്ഖതോ അനിയ്യാനികാ, തസ്സാ ഭാവോ അനിയ്യാനികത്തം, തസ്മാ അനിയ്യാനികത്താ. തിരച്ഛാനഭൂതന്തി തിരോകരണഭൂതം. ഗേഹസ്സിതകഥാതി ഗേഹപ്പടിസംയുത്താ. കമ്മട്ഠാനഭാവേതി അനിച്ചതാപടിസംയുത്തചതുസച്ചകമ്മട്ഠാനഭാവേ.

സഹ അത്ഥേനാതി സാത്ഥകം, ഹിതപ്പടിസംയുത്തന്തി അത്ഥോ. ‘‘സുരാകഥാ’’തിപി പാഠോതി ആഹ ‘‘സുരാകഥന്തി പാളിയം പനാ’’തി. സാ പനേസാ കഥാ ‘‘ഏവരൂപാ നവസുരാ പീതാ രതിജനനീ ഹോതീ’’തി അസ്സാദവസേന ന വട്ടതി, ആദീനവവസേന പന ‘‘ഉമ്മത്തകസംവത്തനികാ’’തിആദിനാ നയേന വട്ടതി. തേനാഹ ‘‘അനേകവിധം…പേ… ആദീനവവസേന വട്ടതീ’’തി. വിസിഖാതി ഘരസന്നിവേസോ. വിസിഖാഗഹണേന ച തന്നിവാസിനോ ഗഹിതാ ‘‘ഗാമോ ആഗതോ’’തിആദീസു വിയ. തേനേവാഹ ‘‘സൂരാ സമത്ഥാ’’തി ച ‘‘സദ്ധാ പസന്നാ’’തി ച. കുമ്ഭട്ഠാനപ്പദേസേന കുമ്ഭദാസിയോ വുത്താതി ആഹ ‘‘കുമ്ഭദാസികഥാ വാ’’തി.

രാജകഥാദിപുരിമകഥായ, ലോകക്ഖായികാദിപച്ഛിമകഥായ വാ വിനിമുത്താ പുരിമപച്ഛിമകഥാ വിമുത്താ. ഉപ്പത്തിഠിതിസംഹാരാദിവസേന ലോകം അക്ഖായതീതി ലോകക്ഖായികാ. അസുകേന നാമാതി പജാപതിനാ ബ്രഹ്മുനാ, ഇസ്സരേന വാ. വിതണ്ഡസല്ലാപകഥാതി ‘‘അട്ഠീനം സേതത്താ സേതോതി ന വത്തബ്ബോ, പത്താനം കാളത്താ കാളോതി പന വത്തബ്ബോ’’തി ഏവമാദികാ. ആദി-സദ്ദേന ‘‘സേലപുപ്ഫലകാനി വിയ ജീവിദാവിരപാരയത്തിവിസാലാ നത്ഥി, യം യോ കോചി തിരിയാമാനാ കതത്താ’’തി ഏവമാദീനം സങ്ഗഹോ ദട്ഠബ്ബോ. സാഗരദേവേനാതി സാഗരപുത്തരാജൂഹി. ഖതോതി ഏതം ഏകവചനം തേഹി പച്ചേകം ഖതത്താ ‘‘സാഗരദേവേന ഖതത്താ’’തി വുത്തം. സഹമുദ്ദാ സമുദ്ദോതി വുത്തോ. ഭവതി വദ്ധതി ഏതേനാതി ഭവോ. ഭവാഭവാ ഹോന്തീതി ഇതിഭവാഭവകഥാ. ഏത്ഥ ച ഭവോതി സസ്സതം, അഭവോതി ഉച്ഛേദം. ഭവോതി വുദ്ധി, അഭവോതി ഹാനി. ഭവോതി കാമസുഖം, അഭവോതി അത്തകിലമഥോതി ഇതി ഇമായ ഛബ്ബിധായ ഇതിഭവാഭവകഥായ സദ്ധിം ബാത്തിംസ തിരച്ഛാനകഥാ നാമ ഹോന്തി. അഥ വാ പാളിയം സരൂപതോ അനാഗതാപി അരഞ്ഞപബ്ബതനദീദീപകഥാ ഇതിസദ്ദേന സങ്ഗണ്ഹിത്വാ ബാത്തിംസ തിരച്ഛാനകഥാ വുത്താ. ദസമേ നത്ഥി വത്തബ്ബം.

പഠമകഥാവത്ഥുസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

യമകവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.