൨. നാഥവഗ്ഗോ

൧-൪. സേനാസനസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൧-൧൪. ദുതിയസ്സ പഠമേ നാതിദൂരന്തി ഗോചരട്ഠാനതോ അഡ്ഢഗാവുതതോ ഓരഭാഗതായ നാതിദൂരം. നാച്ചാസന്നന്തി പച്ഛിമേന പമാണേന ഗോചരട്ഠാനതോ പഞ്ചധനുസതികതായ ന അതിആസന്നം. തായ ച പന നാതിദൂരനാച്ചാസന്നതായ ഗോചരട്ഠാനപടിപരിസ്സയാദിരഹിതമഗ്ഗതായ ച ഗമനസ്സ ച ആഗമനസ്സ ച യുത്തരൂപത്താ ഗമനാഗമനസമ്പന്നം. ദിവസഭാഗേ മഹാജനസംകിണ്ണതാഭാവേന ദിവാ അപ്പാകിണ്ണം. അഭാവത്ഥോ ഹി അയം അപ്പ-സദ്ദോ ‘‘അപ്പിച്ഛോ’’തിആദീസു വിയ. രത്തിയം മനുസ്സസദ്ദാഭാവേന രത്തിം അപ്പസദ്ദം. സബ്ബദാപി ജനസന്നിപാതനിഗ്ഘോസാഭാവേന അപ്പനിഗ്ഘോസം.

അപ്പകസിരേനാതി അകസിരേന സുഖേനേവ. സീലാദിഗുണാനം ഥിരഭാവപ്പത്തിയാ ഥേരാ. സുത്തഗേയ്യാദി ബഹു സുതം ഏതേസന്തി ബഹുസ്സുതാ. തമുഗ്ഗഹധാരണേന സമ്മദേവ ഗരൂനം സന്തികേ ആഗമിതഭാവേന ച ആഗതോ പരിയത്തിധമ്മസങ്ഖാതോ ആഗമോ ഏതേസന്തി ആഗതാഗമാ. സുത്താഭിധമ്മസങ്ഖാതസ്സ ധമ്മസ്സ ധാരണേന ധമ്മധരാ. വിനയസ്സ ധാരണേന വിനയധരാ. തേസം ധമ്മവിനയാനം മാതികായ ധാരണേന മാതികാധരാ. തത്ഥ തത്ഥ ധമ്മപരിപുച്ഛായ പരിപുച്ഛതി. അത്ഥപരിപുച്ഛായ പരിപഞ്ഹതി വീമംസതി വിചാരേതി. ഇദം, ഭന്തേ, കഥം, ഇമസ്സ കോ അത്ഥോതി പരിപുച്ഛാപരിപഞ്ഹാകാരദസ്സനം. അവിവടഞ്ചേവ പാളിയാ അത്ഥം പദേസന്തരപാളിദസ്സനേന ആഗമതോ വിവരന്തി. അനുത്താനീകതഞ്ച യുത്തിവിഭാവനേന ഉത്താനിം കരോന്തി. കങ്ഖാഠാനിയേസു ധമ്മേസു സംസയുപ്പത്തിയാ ഹേതുതായ ഗണ്ഠിട്ഠാനഭൂതേസു പാളിപ്പദേസേസു യാഥാവതോ വിനിച്ഛയപ്പദാനേന കങ്ഖം പടിവിനോദേന്തി.

ഏത്ഥ ച നാതിദൂരം നാച്ചാസന്നം ഗമനാഗമനസമ്പന്നന്തി ഏകം അങ്ഗം, ദിവാ അപ്പാകിണ്ണം, രത്തിം അപ്പസദ്ദം, അപ്പനിഗ്ഘോസന്തി ഏകം, അപ്പഡംസമകസവാതാതപസരീസപസമ്ഫസ്സന്തി ഏകം, തസ്മിം ഖോ പന സേനാസനേ വിഹരന്തസ്സ…പേ… പരിക്ഖാരാതി ഏകം, തസ്മിം ഖോ പന സേനാസനേ ഥേരാ…പേ… കങ്ഖം പടിവിനോദേന്തീതി ഏകം. ഏവം പഞ്ച അങ്ഗാനി വേദിതബ്ബാനി. ദുതിയാദീനി ഉത്താനത്ഥാനി.

സേനാസനസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫-൬. അപ്പമാദസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൫-൧൬. പഞ്ചമേ കാരാപകഅപ്പമാദോ നാമ ‘‘ഇമേ അകുസലാ ധമ്മാ പഹാതബ്ബാ, ഇമേ കുസലാ ധമ്മാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ’’തി തംതംപരിവജ്ജേതബ്ബവജ്ജനസമ്പാദേതബ്ബസമ്പാദനവസേന പവത്തോ അപ്പമാദോ. ഏസാതി അപ്പമാദോ. ലോകിയോവ ന ലോകുത്തരോ. അയഞ്ചാതി ച ഏസാതി ച അപ്പമാദമേവ വദതി. തേസന്തി ചാതുഭൂമകധമ്മാനം. പടിലാഭകത്തേനാതി പടിലാഭാപനകത്തേന.

ജങ്ഗലാനന്തി ജങ്ഗലചാരീനം. ജങ്ഗല-സദ്ദോ ചേത്ഥ ഖരഭാവസാമഞ്ഞേന പഥവീപരിയായോ, ന അനുപട്ഠാനവിദൂരദേസവാചീ. തേനാഹ ‘‘പഥവീതലചാരീന’’ന്തി. പദാനം വുച്ചമാനത്താ ‘‘സപാദകപാണാന’’ന്തി വിസേസേത്വാ വുത്തം. സമോധാനന്തി അന്തോഗധഭാവം. തേനാഹ ‘‘ഓധാനം പക്ഖേപ’’ന്തി. ‘‘ഉപക്ഖേപ’’ന്തിപി പഠന്തി, ഉപനേത്വാ പക്ഖിപിതബ്ബന്തി അത്ഥോ. വസ്സികായ പുപ്ഫം വസ്സികം യഥാ ‘‘ആമലകിയാ ഫലം ആമലക’’ന്തി. മഹാതലസ്മിന്തി ഉപരിപാസാദേ. ഛട്ഠം ഉത്താനമേവ.

അപ്പമാദസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭-൮. പഠമനാഥസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൭-൧൮. സത്തമേ യേഹി സീലാദീഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ധമ്മസരണതായ ധമ്മേനേവ നാഥതി ആസീസതി അഭിഭവതീതി നാഥോ വുച്ചതി, തേ തസ്സ നാഥഭാവകരാ ധമ്മാ നാഥകരണാതി വുത്താതി ആഹ ‘‘അത്തനോ സനാഥഭാവകരാ പതിട്ഠകരാതി അത്ഥോ’’തി. തത്ഥ അത്തനോ പതിട്ഠകരാതി യസ്സ നാഥഭാവകരാ, തസ്സ അത്തനോ പതിട്ഠാവിധായിനോ. അപ്പതിട്ഠോ അനാഥോ, സപ്പതിട്ഠോ സനാഥോതി പതിട്ഠത്ഥോ നാഥ-സദ്ദോ. കല്യാണഗുണയോഗതോ കല്യാണാതി ദസ്സേന്തോ ‘‘സീലാദിഗുണസമ്പന്നാ’’തി ആഹ. മിജ്ജനലക്ഖണാ മേത്താ ഏതസ്സ അത്ഥീതി മിത്തോ. സോ വുത്തനയേന കല്യാണോ അസ്സ അത്ഥീതി തസ്സ അത്ഥിതാമത്തം കല്യാണമിത്തപദേന വുത്തം. അസ്സ തേന സബ്ബകാലം അവിജഹിതവാസോതി തം ദസ്സേതും ‘‘കല്യാണസഹായോ’’തി വുത്തന്തി ആഹ ‘‘തേവസ്സാ’’തി. തേ ഏവ കല്യാണമിത്താ അസ്സ ഭിക്ഖുനോ. സഹ അയനതോതി സഹ പവത്തനതോ. അസമോധാനേ ചിത്തേന, സമോധാനേ പന ചിത്തേന ചേവ കായേന ച സമ്പവങ്കോ. സുഖം വചോ ഏതസ്മിം അനുകൂലഗാഹിമ്ഹി ആദരഗാരവവതി പുഗ്ഗലേതി സുവചോ. തേനാഹ ‘‘സുഖേന വത്തബ്ബോ’’തിആദി. ഖമോതി ഖന്തോ. തമേവസ്സ ഖമഭാവം ദസ്സേതും ‘‘ഗാള്ഹേനാ’’തിആദി വുത്തം. വാമതോതി മിച്ഛാ, അയോനിസോ വാ ഗണ്ഹാതി. പടിപ്ഫരതീതി പടാണികഭാവേന തിട്ഠതി. പദക്ഖിണം ഗണ്ഹാതീതി സമ്മാ, യോനിസോ വാ ഗണ്ഹാതി.

ഉച്ചാവചാനീതി വിപുലഖുദ്ദകാനി. തത്രുപഗമനിയായാതി തത്ര തത്ര മഹന്തേ ഖുദ്ദകേ ച കമ്മേ സാധനവസേന ഉപായേന ഉപഗച്ഛന്തിയാ, തസ്സ തസ്സ കമ്മസ്സ നിപ്ഫാദനേ സമത്ഥായാതി അത്ഥോ. തത്രുപായായാതി വാ തത്ര തത്ര കമ്മേ സാധേതബ്ബേ ഉപായഭൂതായ.

ധമ്മേ അസ്സ കാമോതി ധമ്മകാമോതി ബ്യധികരണാനമ്പി ബാഹിരത്ഥോ സമാസോ ഹോതീതി കത്വാ വുത്തം. കാമേതബ്ബതോ വാ പിയായിതബ്ബതോ കാമോ, ധമ്മോ. ധമ്മോ കാമോ അസ്സാതി ധമ്മകാമോ. ധമ്മോതി പരിയത്തിധമ്മോ അധിപ്പേതോതി ആഹ ‘‘തേപിടകം ബുദ്ധവചനം പിയായതീതി അത്ഥോ’’തി. സമുദാഹരണം കഥനം സമുദാഹാരോ, പിയോ സമുദാഹാരോ ഏതസ്സാതി പിയസമുദാഹാരോ. സയഞ്ചാതി ഏത്ഥ ച-സദ്ദേന ‘‘സക്കച്ച’’ന്തി പദം അനുകഡ്ഢതി. തേന സയഞ്ച സക്കച്ചം ദേസേതുകാമോ ഹോതീതി യോജനാ. അഭിധമ്മോ സത്ത പകരണാനി ‘‘അധികോ അഭിവിസിട്ഠോ ച പരിയത്തിധമ്മോ’’തി കത്വാ. വിനയോ ഉഭതോവിഭങ്ഗാ വിനയനതോ കായവാചാനം. അഭിവിനയോ ഖന്ധകപരിവാരാ വിസേസതോ ആഭിസമാചാരികധമ്മകിത്തനതോ. ആഭിസമാചാരികധമ്മപാരിപൂരിവസേനേവ ഹി ആദിബ്രഹ്മചരിയകധമ്മപാരിപൂരീ. ധമ്മോ ഏവ പിടകദ്വയസ്സപി പരിയത്തിധമ്മഭാവതോ. മഗ്ഗഫലാനി അഭിധമ്മോ ‘‘നിബ്ബാനധമ്മസ്സ അഭിമുഖോ’’തി കത്വാ. കിലേസവൂപസമകരണം പുബ്ബഭാഗിയാ തിസ്സോ സിക്ഖാ സങ്ഖേപതോ വിവട്ടനിസ്സിതോ സമഥോ വിപസ്സനാ ച. ഉളാരപാമോജ്ജോതി ബലവപാമോജ്ജോ. കാരണത്ഥേതി നിമിത്തത്ഥേ. കുസലധമ്മനിമിത്തം ഹിസ്സ വീരിയാരമ്ഭോ. തേനാഹ ‘‘തേസം അധിഗമത്ഥായാ’’തി. കുസലേസു ധമ്മേസൂതി വാ നിപ്ഫാദേതബ്ബേ ഭുമ്മം യഥാ ‘‘ചേതസോ അവൂപസമേ അയോനിസോമനസികാരപദട്ഠാന’’ന്തി. അട്ഠമേ നത്ഥി വത്തബ്ബം.

പഠമനാഥസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. പഠമഅരിയാവാസസുത്തവണ്ണനാ

൧൯. നവമേ അരിയാനം ഏവ ആവാസാതി അരിയാവാസാ അനരിയാനം താദിസാനം അസമ്ഭവതോ. അരിയാതി ചേത്ഥ ഉക്കട്ഠനിദ്ദേസേന ഖീണാസവാ ഗഹിതാ. തേ ച യസ്മാ തേഹി സബ്ബകാലം അവിജഹിതവാസാ ഏവ, തസ്മാ വുത്തം ‘‘തേ ആവസിംസു ആവസന്തി ആവസിസ്സന്തീ’’തി. തത്ഥ ആവസിംസൂതി നിസ്സായ ആവസിംസു. പഞ്ചങ്ഗവിപ്പഹീനതാദയോ ഹി അരിയാനം അപസ്സയാ. തേസു പഞ്ചങ്ഗവിപ്പഹാനപച്ചേകസച്ചപനോദനഏസനാഓസട്ഠാനി, ‘‘സങ്ഖായേകം പടിസേവതി, അധിവാസേതി പരിവജ്ജേതി വിനോദേതീ’’തി (ദീ. നി. ൩.൩൦൮; മ. നി. ൨.൧൬൮; അ. നി. ൧൦.൨൦) വുത്തേസു അപസ്സേനേസു വിനോദനഞ്ച മഗ്ഗകിച്ചാനേവ, ഇതരേ മഗ്ഗേന ച സമിജ്ഝന്തീതി.

പഠമഅരിയാവാസസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. ദുതിയഅരിയാവാസസുത്തവണ്ണനാ

൨൦. ദസമേ കസ്മാ പന ഭഗവാ കുരുസു വിഹരന്തോ ഇമം സുത്തം അഭാസീതി ആഹ ‘‘യസ്മാ’’തിആദി. കുരുരട്ഠം കിര തദാ തന്നിവാസിസത്താനം യോനിസോമനസികാരവന്തതാദിനാ യേഭുയ്യേന സുപ്പടിപന്നതായ പുബ്ബേ ച കതപുഞ്ഞതാബലേന വാ തദാ ഉതുആദിസമ്പത്തിയുത്തമേവ അഹോസി. കേചി പന ‘‘പുബ്ബേ പവത്തകുരുവത്തധമ്മാനുട്ഠാനവാസനായ ഉത്തരകുരു വിയ യേഭുയ്യേന ഉതുആദിസമ്പന്നമേവ ഹോതി. ഭഗവതോ കാലേ സാതിസയം ഉതുസപ്പായാദിയുത്തം രട്ഠം അഹോസീ’’തി വദന്തി. തത്ഥ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപാസകാ ഉപാസികായോ ഉതുപച്ചയാദിസമ്പന്നത്താ തസ്സ രട്ഠസ്സ സപ്പായഉതുപച്ചയസേവനേന നിച്ചം കല്ലസരീരാ കല്ലചിത്താ ച ഹോന്തി. തേ ചിത്തസരീരകല്ലതായ അനുഗ്ഗഹിതപഞ്ഞാബലാ ഗമ്ഭീരകഥം പടിഗ്ഗഹേതും സമത്ഥാ പടിച്ചസമുപ്പാദനിസ്സിതാനം ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാനഞ്ച കാരകാ ഹോന്തി. തേനാഹ ‘‘കുരുരട്ഠവാസിനോ ഭിക്ഖൂ ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാകാരകാ’’തിആദി.

യുത്തപ്പയുത്താതി സതിപട്ഠാനഭാവനായ യുത്താ ചേവ പയുത്താ ച. തസ്മിഞ്ഹി (ദീ. നി. അട്ഠ. ൨.൩൭൩; മ. നി. അട്ഠ. ൧.൧൦൬) ജനപദേ ചതസ്സോ പരിസാ പകതിയാവ സതിപട്ഠാനഭാവനാനുയോഗമനുയുത്താ വിഹരന്തി, അന്തമസോ ദാസകമ്മകരപരിജനാപി സതിപട്ഠാനപ്പടിസംയുത്തമേവ കഥം കഥേന്തി. ഉദകതിത്ഥസുത്തകന്തനട്ഠാനാദീസുപി നിരത്ഥകകഥാ നാമ നപ്പവത്തതി. സചേ കാചി ഇത്ഥീ, ‘‘അമ്മ, ത്വം കതരം സതിപട്ഠാനഭാവനം മനസി കരോസീ’’തി പുച്ഛിതാ ‘‘ന കിഞ്ചീ’’തി വദതി, തം ഗരഹന്തി ‘‘ധീരത്ഥു തവ ജീവിതം, ജീവമാനാപി ത്വം മതസദിസാ’’തി. അഥ നം ‘‘മാ ദാനി പുന ഏവമകാസീ’’തി ഓവദിത്വാ അഞ്ഞതരം സതിപട്ഠാനം ഉഗ്ഗണ്ഹാപേന്തി. യാ പന ‘‘അഹം അസുകം സതിപട്ഠാനം നാമ മനസി കരോമീ’’തി വദതി, തസ്സാ ‘‘സാധു സാധൂ’’തി സാധുകാരം ദത്വാ ‘‘തവ ജീവിതം സുജീവിതം, ത്വം നാമ മനുസ്സത്തം പത്താ, തവത്ഥായ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഉപ്പന്നോ’’തിആദീഹി പസംസന്തി. ന കേവലഞ്ചേത്ഥ മനുസ്സജാതികായേവ സതിപട്ഠാനമനസികാരയുത്താ, തേ നിസ്സായ വിഹരന്താ തിരച്ഛാനഗതാപി.

തത്രിദം വത്ഥു – ഏകോ കിര നടകോ സുവപോതകം ഗഹേത്വാ സിക്ഖാപേന്തോ വിചരതി. സോ ഭിക്ഖുനിഉപസ്സയം ഉപനിസ്സായ വസിത്വാ ഗമനകാലേ സുവപോതകം പമുസ്സിത്വാ ഗതോ. തം സാമണേരിയോ ഗഹേത്വാ പടിജഗ്ഗിംസു, ‘‘ബുദ്ധരക്ഖിതോ’’തി ചസ്സ നാമം അകംസു. തം ഏകദിവസം പുരതോ നിസിന്നം ദിസ്വാ മഹാഥേരീ ആഹ ‘‘ബുദ്ധരക്ഖിതാ’’തി. കിം, അയ്യോതി. അത്ഥി തേ കോചി ഭാവനാമനസികാരോതി? നത്ഥയ്യേതി. ആവുസോ, പബ്ബജിതാനം സന്തികേ വസന്തേന നാമ വിസ്സട്ഠഅത്തഭാവേന ഭവിതും ന വട്ടതി, കോചിദേവ മനസികാരോ ഇച്ഛിതബ്ബോ, ത്വം പന അഞ്ഞം ന സക്ഖിസ്സസി, ‘‘അട്ഠി അട്ഠീ’’തി സജ്ഝായം കരോഹീതി. സോ ഥേരിയാ ഓവാദേ ഠത്വാ ‘‘അട്ഠി അട്ഠീ’’തി സജ്ഝായന്തോ ചരതി.

തം ഏകദിവസം പാതോവ തോരണഗ്ഗേ നിസീദിത്വാ ബാലാതപം തപമാനം ഏകോ സകുണോ നഖപഞ്ജരേന അഗ്ഗഹേസി. സോ ‘‘കിരി കിരീ’’തി സദ്ദമകാസി. സാമണേരിയോ സുത്വാ, ‘‘അയ്യേ, ബുദ്ധരക്ഖിതോ സകുണേന ഗഹിതോ, മോചേമ ന’’ന്തി ലേഡ്ഡുആദീനി ഗഹേത്വാ അനുബന്ധിത്വാ മോചേസും. തം ആനേത്വാ പുരതോ ഠപിതം ഥേരീ ആഹ, ‘‘ബുദ്ധരക്ഖിത, സകുണേന ഗഹിതകാലേ കിം ചിന്തേസീ’’തി. അയ്യേ, ന അഞ്ഞം ചിന്തേസിം, ‘‘അട്ഠിപുഞ്ജോവ അട്ഠിപുഞ്ജം ഗഹേത്വാ ഗച്ഛതി, കതരസ്മിം ഠാനേ വിപ്പകിരിസ്സതീ’’തി ഏവം, അയ്യേ, അട്ഠിപുഞ്ജമേവ ചിന്തേസിന്തി. സാധു സാധു, ബുദ്ധരക്ഖിത, അനാഗതേ ഭവക്ഖയസ്സ തേ പച്ചയോ ഭവിസ്സതീതി. ഏവം തത്ഥ തിരച്ഛാനഗതാപി സതിപട്ഠാനമനസികാരയുത്താ.

ദീഘനികായാദീസു മഹാനിദാനാദീനീതി ദീഘനികായേ മഹാനിദാനം (ദീ. നി. ൨.൯൫ ആദയോ) സതിപട്ഠാനം (ദീ. നി. ൨.൩൭൨ ആദയോ) മജ്ഝിമനികായേ സതിപട്ഠാനം (മ. നി. ൧.൧൦൫ ആദയോ) സാരോപമം (മ. നി. ൧.൩൦൭ ആദയോ) രുക്ഖോപമം രട്ഠപാലം മാഗണ്ഡിയം ആനേഞ്ജസപ്പായന്തി (മ. നി. ൩.൬൬ ആദയോ) ഏവമാദീനി.

ഞാണാദയോതി ഞാണഞ്ചേവ തംസമ്പയുത്തധമ്മാ ച. തേനാഹ ‘‘ഞാണന്തി വുത്തേ’’തിആദി. ഞാണസമ്പയുത്തചിത്താനി ലബ്ഭന്തി തേഹി വിനാ സമ്പജാനതായ അസമ്ഭവതോ. മഹാചിത്താനീതി അട്ഠപി മഹാകിരിയചിത്താനി ലബ്ഭന്തി ‘‘സതതവിഹാരാ’’തി വചനതോ ഞാണുപ്പത്തിപച്ചയരഹിതകാലേപി പവത്തിജോതനതോ. ദസ ചിത്താനീതി അട്ഠ മഹാകിരിയചിത്താനി ഹസിതുപ്പാദവോട്ഠബ്ബനചിത്തേഹി സദ്ധിം ദസ ചിത്താനി ലബ്ഭന്തി. അരജ്ജനാദുസ്സനവസേന പവത്തി തേസമ്പി സാധാരണാതി. ‘‘ഉപേക്ഖകോ വിഹരതീ’’തി വചനതോ ഛളങ്ഗുപേക്ഖാവസേന ആഗതാനം ഇമേസം സതതവിഹാരാനം സോമനസ്സം കഥം ലബ്ഭതീതി ആഹ ‘‘ആസേവനവസേന ലബ്ഭതീ’’തി. കിഞ്ചാപി ഖീണാസവോ ഇട്ഠാനിട്ഠേപി ആരമ്മണേ മജ്ഝത്തോ വിയ ബഹുലം ഉപേക്ഖകോ വിഹരതി അത്തനോ പരിസുദ്ധപകതിഭാവാവിജഹനതോ. കദാചി പന തഥാ ചേതോഭിസങ്ഖാരാഭാവേ യം തം സഭാവതോ ഇട്ഠം ആരമ്മണം, തത്ഥ യാഥാവസഭാവഗ്ഗഹണവസേനപി അരഹതോ ചിത്തം സോമനസ്സസഹഗതം ഹുത്വാ പവത്തതേവ, തഞ്ച ഖോ പുബ്ബാസേവനവസേന. തേന വുത്തം ‘‘ആസേവനവസേന ലബ്ഭതീ’’തി. ആരക്ഖകിച്ചം സാധേതി സതിവേപുല്ലപ്പത്തത്താ. ചരതോതിആദിനാ നിച്ചസമാദാനം ദസ്സേതി, തം വിക്ഖേപാഭാവേന ദട്ഠബ്ബം.

പബ്ബജ്ജൂപഗതാതി യം കിഞ്ചി പബ്ബജ്ജം ഉപഗതാ, ന സമിതപാപാ. ഭോവാദിനോതി ജാതിമത്തബ്രാഹ്മണേ വദതി. പാടേക്കസച്ചാനീതി തേഹി തേഹി ദിട്ഠിഗതികേഹി പാടിയേക്കം ഗഹിതാനി ‘‘ഇദമേവ സച്ച’’ന്തി അഭിനിവിട്ഠാനി ദിട്ഠിസച്ചാദീനി. താനിപി ഹി ‘‘ഇദമേവ സച്ച’’ന്തി ഗഹണം ഉപാദായ ‘‘സച്ചാനീ’’തി വോഹരീയന്തി. തേനാഹ ‘‘ഇദമേവാ’’തിആദി. നീഹടാനീതി അത്തനോ സന്താനതോ നീഹരിതാനി അപനീതാനി. ഗഹിതഗ്ഗഹണസ്സാതി അരിയമഗ്ഗാധിഗമതോ പുബ്ബേ ഗഹിതസ്സ ദിട്ഠിഗ്ഗാഹസ്സ. വിസ്സട്ഠഭാവവേവചനാനീതി അരിയമഗ്ഗേന സബ്ബസോ പരിച്ചാഗഭാവസ്സ അധിവചനാനി.

നത്ഥി ഏതാസം വയോ വേകല്ലന്തി അവയാതി ആഹ ‘‘അനൂനാ’’തി, അനവസേസോതി അത്ഥോ. ഏസനാതി കാമേസനാദയോ. മഗ്ഗസ്സ കിച്ചനിപ്ഫത്തി കഥിതാ രാഗാദീനം പഹീനഭാവദീപനതോ. പച്ചവേക്ഖണഫലം കഥിതന്തി പച്ചവേക്ഖണമുഖേന അരിയഫലം കഥിതം. അധിഗതേ ഹി അഗ്ഗഫലേ സബ്ബസോ രാഗാദീനം അനുപ്പാദധമ്മതം പജാനാതി, തഞ്ച പജാനനം പച്ചവേക്ഖണഞാണന്തി.

ദുതിയഅരിയാവാസസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നാഥവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.