൧൬. ഏകധമ്മപാളി

(൧൬) ൪. ഏകധമ്മപാളി-ചതുത്ഥവഗ്ഗവണ്ണനാ

൩൨൨. ചതുത്ഥസ്സ പഠമേ സഞ്ഞാണഭൂതാതി ഉപലക്ഖണഭൂതാ. പഞ്ചദസയോജനാവട്ടക്ഖന്ധാതി പഞ്ചദസയോജനക്ഖന്ധപരിക്ഖേപാ. യഥാ ചാതി ച-സദ്ദേന കദമ്ബരുക്ഖാദീനം കപ്പട്ഠായിഭാവം വിയ യോജനസതുബ്ബേധാദിഭാവം സമുച്ചിനോതി, ന പന ജമ്ബുയാ ജമ്ബുദീപസ്സ വിയ തേഹി അപരഗോയാനാദീനം സഞ്ഞാണഭാവം. രാമണേയ്യകന്തി രമണീയഭാവം. സേസപദേസൂതി വനരാമണേയ്യകാദിപദേസു. ഉഗ്ഗതം കൂലം ഉസ്സിതഭാവോ ഏതസ്സാതി ഉക്കൂലം, വിഗതം അപഗതം കൂലം ഏതസ്സാതി വികൂലന്തി ആഹ – ‘‘ഉന്നതട്ഠാനം നിന്നട്ഠാന’’ന്തി ച. നന്ദിയാവട്ടമച്ഛപിട്ഠേനേവാതി കുജ്ജകകുലിസകമച്ഛസങ്ഘാതപിട്ഠേനേവ.

൩൨൩. ദുതിയാദീസു ചത്താരോ അപായാ അഞ്ഞത്ര മനുസ്സേഹീതി അധിപ്പേതാ, ന ദേവാ അഞ്ഞത്ര മനുസ്സേഹീതി ഹീനായ ജാതിയാ അധിപ്പേതത്താ. ഉപാദായുപാദായാപി മജ്ഝിമദേസോ ലബ്ഭതി, യത്ഥ ഗതി ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീനം ഉപാസകാനം ഉപാസികാനം അഞ്ഞേസമ്പി കമ്മവാദികിരിയവാദിവിഞ്ഞുജാതികാനം, യോ പതിരൂപദേസോതി വുച്ചതി. തേനാഹ – ‘‘സകലോപി ഹീ’’തിആദി.

൩൨൪. ഏളാതി ദോസോ. തേനാഹ – ‘‘നിദ്ദോസമുഖാതി അത്ഥോ’’തി.

൩൨൬. തഥാഗതസ്സ ഗുണേ ജാനിത്വാ ചക്ഖുനാപി ദസ്സനം ദസ്സനമേവ, അജാനിത്വാ പന ദസ്സനം തിരച്ഛാനഗതാനമ്പി ഹോതിയേവാതി ആഹ – ‘‘യേ തഥാഗതസ്സ ഗുണേ ജാനിത്വാ’’തിആദി.

൩൨൭. പകാസേത്വാ കഥിതന്തി സച്ചാനി പകാസേത്വാ കഥിതം.

൩൨൮. സുതാനം ധമ്മാനം അസമ്മോസോ ധാരണന്തി ആഹ – ‘‘ധാരേന്തീതി ന പമ്മുസ്സന്തീ’’തി.

൩൨൯. അത്ഥാനത്ഥം ഉപപരിക്ഖന്തീതി ‘‘അയം ഇമിസ്സാ പാളിയാ അത്ഥോ, അയം ന അത്ഥോ’’തി അത്ഥാനത്ഥം ഉപപരിക്ഖന്തി. അനത്ഥപരിഹാരേന ഹി അത്ഥഗ്ഗഹണം യഥാ അധമ്മപരിവജ്ജനേന ധമ്മപ്പടിപത്തി.

൩൩൦. അനുലോമപടിപദന്തി നിബ്ബാനസ്സ അനുലോമികം പടിപദം.

൩൩൧. സംവേഗജനകേസു കാരണേസൂതി സംവേഗജനകേസു ജാതിആദീസു കാരണേസു. സംവേജനീയേസു ഠാനേസു സഹോത്തപ്പഞാണം സംവേഗോ.

൩൩൨. ഉപായേനാതി യേന ഉപായേന വട്ടൂപച്ഛേദോ, തേന ഉപായേന. പധാനവീരിയം കരോന്തീതി സമ്മപ്പധാനസങ്ഖാതം വീരിയം കരോന്തി ഉപ്പാദേന്തി.

൩൩൩. വവസ്സജീയന്തി വിസ്സജ്ജീയന്തി ഏത്ഥ സങ്ഖാരാതി വവസ്സഗ്ഗോ, അസങ്ഖതാ ധാതൂതി ആഹ – ‘‘വവസ്സഗ്ഗോ വുച്ചതി നിബ്ബാന’’ന്തി.

൩൩൪. ഉത്തമന്നാനന്തി ഉത്തമാനം പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം. ഉത്തമരസാനന്തി ഉത്തമാനം രസാനം. ഉഞ്ഛാചാരേനാതി ഉഞ്ഛാചരിയായ കസ്സചി അപരിഗ്ഗഹഭൂതസ്സ കിഞ്ചി അയാചിത്വാ ഗഹണം ഉഞ്ഛാചാരോ. ഏത്ഥ ചാതിആദിനാ അന്നാദീനം അഗ്ഗഭാവോ നാമ മനാപപരമോ ഇച്ഛിതക്ഖണലാഭോ, ന തേസം ലാഭിതാമത്തന്തി ദസ്സേതി. പടിലഭന്തീതി ദേന്തി പണീതഭാവേന. ഭത്തസ്സ ഏകപാതീതി ഏകപാതിപൂരം ഭത്തം. ഇദം കിം നാമാതി ‘‘ഇദം അന്നഗ്ഗരസഗ്ഗം നാമ ഹോതി, ന ഹോതീ’’തി പുച്ഛതി. ഉഞ്ഛേന കപാലാഭതേനാതി മിസ്സകഭത്തേന. യാപേന്തേതി യാപനസീസേന യാപനഹേതും ഭത്തം വദതി. ഉപാദായ അഗ്ഗരസം നാമാതി തം തം ഉപാദായുപാദായ അന്നഗ്ഗരസഗ്ഗം ദട്ഠബ്ബന്തി ദസ്സേതി. ചക്കവത്തിആഹാരതോ ഹി ചാതുമഹാരാജികാനം ആഹാരോ അഗ്ഗോതി ഏവം യാവ പരനിമ്മിതവസവത്തിദേവാ നേതബ്ബം.

൩൩൫. അത്ഥരസോ നാമ ചത്താരി സാമഞ്ഞഫലാനി ‘‘അരിയമഗ്ഗാനം ഫലഭൂതോ രസോ’’തി കത്വാ. ധമ്മരസോ നാമ ചത്താരോ മഗ്ഗാ ‘‘സാമഞ്ഞഫലസ്സ ഹേതുഭൂതോ രസോ’’തി കത്വാ വിമുത്തിരസോ നാമ അമതം നിബ്ബാനം ‘‘സബ്ബസങ്ഖാരസമഥോ’’തി കത്വാ.

ചതുത്ഥവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ജമ്ബുദീപപേയ്യാലോ നിട്ഠിതോ.