൩. തതിയോ പരിച്ഛേദോ

ചിത്തപവത്തിപരിദീപനോ

൧൧൬. ചിത്തം വിസയഗ്ഗാഹം തം, പാകാപാകദതോ ദുധാ;

കുസലാകുസലം പുബ്ബം, പരമബ്യാകതം മതം.

൧൧൭. കുസലം തത്ഥ കാമാദിഭൂമിതോ ചതുധാ സിയാ;

അട്ഠ പഞ്ച ചത്താരി ച, ചത്താരി കമതോ കഥം.

൧൧൮. സോമനസ്സമതിയുത്തമസങ്ഖാരമനമേകം;

സസങ്ഖാരമനഞ്ചേകം, തഥാ ഹീനമതിദ്വയം.

൧൧൯. തഥോപേക്ഖാമതിയുത്തം, മതിഹീനന്തി അട്ഠധാ;

കാമാവചരപുഞ്ഞേത്ഥ, ഭിജ്ജതേ വേദനാദിതോ.

൧൨൦. ദാനം സീലഞ്ച ഭാവനാ, പത്തിദാനാനുമോദനാ;

വേയ്യാവച്ചാപചായഞ്ച, ദേസനാ സുതി ദിട്ഠിജു.

൧൨൧. ഏതേസ്വേകമയം ഹുത്വാ, വത്ഥും നിസ്സായ വാ ന വാ;

ദ്വാരഹീനാദിയോനീനം, ഗതിയാദിപ്പഭേദവാ.

൧൨൨. തികാലികപരിത്താദിഗോചരേസ്വേകമാദിയ;

ഉദേതി കാലമുത്തം വാ, മതിഹീനം വിനാമലം.

൧൨൩. ഛഗോചരേസു രൂപാദിപഞ്ചകം പഞ്ച ഗോചരാ;

സേസം രൂപമരൂപഞ്ച, പഞ്ഞത്തി ഛട്ഠഗോചരോ.

൧൨൪. ഞാണയുത്തവരം തത്ഥ, ദത്വാ സന്ധിം തിഹേതുകം;

പച്ഛാ പച്ചതി പാകാനം, പവത്തേ അട്ഠകേ ദുവേ.

൧൨൫. തേസുയേവ നിഹീനം തു, ദത്വാ സന്ധിം ദുഹേതുകം;

ദേതി ദ്വാദസ പാകേ ച, പവത്തേ ധീയുതം വിനാ.

൧൨൬. ഏവം ധീഹീനമുക്കട്ഠം, സന്ധിയഞ്ച പവത്തിയം;

ഹീനം പനുഭയത്ഥാപി, ഹേതുഹീനേവ പച്ചതി.

൧൨൭. കാമസുഗതിയംയേവ, ഭവഭോഗദദം ഇദം;

രൂപാപായേ പവത്തേവ, പച്ചതേ അനുരൂപതോ.

൧൨൮. വിതക്കചാരപീതീഹി, സുഖേകഗ്ഗയുതം മനം;

ആദി ചാരാദിപീതാദിസുഖാദീഹി പരം തയം.

൧൨൯. ഉപേക്ഖേകഗ്ഗതായന്തമാരുപ്പഞ്ചേവമങ്ഗതോ;

പഞ്ചധാ രൂപപുഞ്ഞം തു, ഹോതാരമ്മണതോ പന.

൧൩൦. ആദിസ്സാസുഭമന്തസ്സു-

പേക്ഖാ മേത്താദയോ തയോ;

ആദോ ചതുന്നം പഞ്ചന്നം,

സസ്സാസകസിണാനി തു.

൧൩൧. നഭതമ്മനതസ്സുഞ്ഞതച്ചിത്തചതുഗോചരേ;

കമേനാതിക്കമാരുപ്പപുഞ്ഞം ഹോതി ചതുബ്ബിധം.

൧൩൨. അമലം സന്തിമാരബ്ഭ, ഹോതി തം മഗ്ഗയോഗതോ;

ചതുധാ പാദകജ്ഝാനഭേദതോ പുന വീസതി.

൧൩൩. ദിട്ഠികങ്ഖാനുദം ആദി, കാമദോസതനൂകരം;

പരം പരം തദുച്ഛേദീ, അന്തം സേസകനാസകം.

൧൩൪. ഏവം ഭൂമിത്തയം പുഞ്ഞം, ഭാവനാമയമേത്ഥ ഹി;

പഠമം വത്ഥും നിസ്സായ, ദുതിയം ഉഭയേനപി.

൧൩൫. തതിയേ ആദി നിസ്സായ,

സേസാ നിസ്സായ വാ ന വാ;

ഹോന്തി ആദിദ്വയം തത്ഥ,

സാധേതി സകഭൂഭവം.

൧൩൬. സാധേതാനുത്തരം സന്തിം, അഭിഞ്ഞാ പനിധേവ തു;

ഝാനൂദയഫലത്താ ന, ഫലദാനാപി സമ്ഭവാ.

൧൩൭. നാഞ്ഞഭൂഫലദം കമ്മം, രൂപപാകസ്സ ഗോചരോ;

സകമ്മഗോചരോയേവ, ന ചഞ്ഞോയമസമ്ഭവോ.

൧൩൮. പാപം കാമികമേവേകം, ഹേതുതോ തം ദ്വിധാ പുന;

മൂലതോ തിവിധം ലോഭ-ദോസമോഹവസാ സിയാ.

൧൩൯. സോമനസ്സകുദിട്ഠീഹി, യുത്തമേകമസങ്ഖരം;

സസങ്ഖാരമനഞ്ചേകം, ഹീനദിട്ഠിദ്വയം തഥാ.

൧൪൦. ഉപേക്ഖാദിട്ഠിയുത്തമ്പി, തഥാ ദിട്ഠിവിയുത്തകം;

വേദനാദിട്ഠിആദീഹി, ലോഭമൂലേവമട്ഠധാ.

൧൪൧. സദുക്ഖദോസാസങ്ഖാരം, ഇതരം ദോസമൂലകം;

മോഹമൂലമ്പി സോപേക്ഖം, കങ്ഖുദ്ധച്ചയുതം ദ്വിധാ.

൧൪൨. തത്ഥ ദോസദ്വയം വത്ഥും, നിസ്സായേവിതരേ പന;

നിസ്സായ വാ ന വാ ഹോന്തി, വധാദിസഹിതാ കഥം.

൧൪൩. ഫരുസ്സവധബ്യാപാദാ, സദോസേന സലോഭതോ;

കുദിട്ഠിമേഥുനാഭിജ്ഝാ, സേസാ കമ്മപഥാ ദ്വിഭി.

൧൪൪. സന്ധിം ചതൂസ്വപായേസു, ദേതി സബ്ബത്ഥ വുത്തിയം;

പച്ചതേ ഗോചരം തസ്സ, സകലം അമലം വിനാ.

൧൪൫. അബ്യാകതം ദ്വിധാ പാക-ക്രിയാ തത്ഥാദി ഭൂമിതോ;

ചതുധാ കാമപാകേത്ഥ, പുഞ്ഞപാകാദിതോ ദുധാ.

൧൪൬. പുഞ്ഞപാകാ ദ്വിധാഹേതു-സഹേതൂതി ദ്വിരട്ഠകാ;

അഹേതൂ പഞ്ച ഞാണാനി, ഗഹണം തീരണാ ഉഭോ.

൧൪൭. കായഞാണം സുഖീ തത്ഥ, സോമനസ്സാദി തീരണം;

സോപേക്ഖാനി ഛ സേസാനി, സപുഞ്ഞംവ സഹേതുകം.

൧൪൮. കേവലം സന്ധിഭവങ്ഗ-തദാലമ്ബചുതിബ്ബസാ;

ജായതേ സേസമേതസ്സ, പുബ്ബേ വുത്തനയാ നയേ.

൧൪൯. മനുസ്സവിനിപാതീനം, സന്ധാദി അന്തതീരണം;

ഹോതി അഞ്ഞേന കമ്മേന, സഹേതുപി അഹേതുനം.

൧൫൦. പാപജാ പുഞ്ഞജാഹേതു-സമാ തീരം വിനാദികം;

സദുക്ഖം കായവിഞ്ഞാണം, അനിട്ഠാരമ്മണാ ഇമേ.

൧൫൧. തേ സാതഗോചരാ തേസു, ദ്വിട്ഠാനം ആദിതീരണം;

പഞ്ചട്ഠാനാപരാ ദ്വേ തേ, പരിത്തവിസയാഖിലാ.

൧൫൨. സമ്പടിച്ഛദ്വിപഞ്ചന്നം, പഞ്ച രൂപാദയോ തഹിം;

പച്ചുപ്പന്നാവ സേസാനം, പാകാനം ഛ തികാലികാ.

൧൫൩. രൂപാരൂപവിപാകാനം, സബ്ബസോ സദിസം വദേ;

സകപുഞ്ഞേന സന്ധാദി-സകിച്ചത്തയതം വിനാ.

൧൫൪. സമാനുത്തരപാകാപി, സകപുഞ്ഞേന സബ്ബസോ;

ഹിത്വാ മോക്ഖമുഖം തം ഹി, ദ്വിധാ മഗ്ഗേ തിധാ ഫലേ.

൧൫൫. ക്രിയാ തിധാമലാഭാവാ,

ഭൂമിതോ തത്ഥ കാമികാ;

ദ്വിധാ ഹേതുസഹേതൂതി,

തിധാഹേതു തഹിം കഥം.

൧൫൬. ആവജ്ജഹസിതാവജ്ജാ, സോപേക്ഖസുഖുപേക്ഖവാ;

പഞ്ചഛകാമാവചരാ, സകലാരമ്മണാ ച തേ.

൧൫൭. സഹേതുരൂപരൂപാ ച, സകപഞ്ഞംവാരഹതോ;

വുത്തിയാ ന ഫലേ പുപ്ഫം, യഥാ ഛിന്നലതാ ഫലം.

൧൫൮. അനാസേവനയാവജ്ജ-ദ്വയം പുഥുജ്ജനസ്സ ഹി;

ന ഫലേ വത്തമാനമ്പി, മോഘപുപ്ഫം ഫലം യഥാ.

൧൫൯. തിസത്ത ദ്വിഛ ഛത്തിംസ, ചതുപഞ്ച യഥാക്കമം;

പുഞ്ഞം പാപം ഫലം ക്രിയാ, ഏകൂനനവുതീവിധം.

൧൬൦. സന്ധി ഭവങ്ഗമാവജ്ജം, ദസ്സനാദികപഞ്ചകം;

ഗഹതീരണവോട്ഠബ്ബ-ജവതഗ്ഗോചരം ചുതി.

൧൬൧. ഇതി ഏസം ദ്വിസത്തന്നം, കിച്ചവുത്തിവസാധുനാ;

ചിത്തപ്പവത്തി ഛദ്വാരേ, സങ്ഖേപാ വുച്ചതേ കഥം.

൧൬൨. കാമേ സരാഗിനം കമ്മ-നിമിത്താദി ചുതിക്ഖണേ;

ഖായതേ മനസോയേവ, സേസാനം കമ്മഗോചരോ.

൧൬൩. ഉപട്ഠിതം തമാരബ്ഭ, പഞ്ചവാരം ജവോ ഭവേ;

തദാലമ്ബം തതോ തമ്ഹാ, ചുതി ഹോതി ജവേഹി വാ.

൧൬൪. അവിജ്ജാതണ്ഹാസങ്ഖാര-സഹജേഹി അപായിനം;

വിസയാദീനവച്ഛാദി-നമനക്ഖിപകേഹി തു.

൧൬൫. അപ്പഹീനേഹി സേസാനം, ഛാദനം നമനമ്പി ച;

ഖിപകാ പന സങ്ഖാരാ, കുസലാവ ഭവന്തിഹ.

൧൬൬. കിച്ചത്തയേ കതേ ഏവം, കമ്മദീപിതഗോചരേ;

തജ്ജം വത്ഥും സഹുപ്പന്നം, നിസ്സായ വാ ന വാ തഹിം.

൧൬൭. തജ്ജാ സന്ധി സിയാ ഹിത്വാ, അന്തരത്തം ഭവന്തരേ;

അന്തരത്തം വിനാ ദൂരേ, പടിസന്ധി കഥം ഭവേ.

൧൬൮. ഇഹേവ കമ്മതണ്ഹാദി-ഹേതുതോ പുബ്ബചിത്തതോ;

ചിത്തം ദൂരേ സിയാ ദീപ-പടിഘോസാദികം യഥാ.

൧൬൯. നാസഞ്ഞാ ചവമാനസ്സ, നിമിത്തം ന ചുതീ ച യം;

ഉദ്ധം സന്ധിനിമിത്തം കിം, പച്ചയോപി കനന്തരോ.

൧൭൦. പുബ്ബഭവേ ചുതി ദാനി, കാമേ ജായനസന്ധിയാ;

അഞ്ഞചിത്തന്തരാഭാവാ, ഹോതാനന്തരകാരണം.

൧൭൧. ഭവന്തരകതം കമ്മം, യമോകാസം ലഭേ തതോ;

ഹോതി സാ സന്ധി തേനേവ, ഉപട്ഠാപിതഗോചരേ.

൧൭൨. യസ്മാ ചിത്തവിരാഗത്തം, കാതും നാസക്ഖി സബ്ബസോ;

തസ്മാ സാനുസയസ്സേവ, പുനുപ്പത്തി സിയാ ഭവേ.

൧൭൩. പഞ്ചദ്വാരേ സിയാ സന്ധി, വിനാ കമ്മം ദ്വിഗോചരേ;

ഭവസന്ധാനതോ സന്ധി, ഭവങ്ഗം തം തദങ്ഗതോ.

൧൭൪. തമേവന്തേ ചുതി തസ്മിം, ഗോചരേ ചവനേന തു;

ഏകസന്തതിയാ ഏവം, ഉപ്പത്തിട്ഠിതിഭേദകാ.

൧൭൫. അഥഞ്ഞാരമ്മണാപാഥ-ഗതേ ചിത്തന്തരസ്സ ഹി;

ഹേതുസങ്ഖ്യം ഭവങ്ഗസ്സ, ദ്വിക്ഖത്തും ചലനം ഭവേ.

൧൭൬. ഘട്ടിതേ അഞ്ഞവത്ഥുമ്ഹി, അഞ്ഞനിസ്സിതകമ്പനം;

ഏകാബദ്ധേന ഹോതീതി, സക്ഖരോപമയാ വദേ.

൧൭൭. മനോധാതുക്രിയാവജ്ജം, തതോ ഹോതി സകിം ഭവേ;

ദസ്സനാദി സകദ്വാര-ഗോചരോ ഗഹണം തതോ.

൧൭൮. സന്തീരണം തതോ തമ്ഹാ, വോട്ഠബ്ബഞ്ച സകിം തതോ;

സത്തക്ഖത്തും ജവോ കാമേ, തമ്ഹാ തദനുരൂപതോ.

൧൭൯. തദാലമ്ബദ്വികം തമ്ഹാ, ഭവങ്ഗംതിമഹന്തരി;

ജവാ മഹന്തേ വോട്ഠബ്ബാ, പരിത്തേ നിതരേ മനം.

൧൮൦. വോട്ഠബ്ബസ്സ പരിത്തേ തു, ദ്വത്തിക്ഖത്തും ജവോ വിയ;

വദന്തി വുത്തിം തം പാഠേ, അനാസേവനതോ ന ഹി.

൧൮൧. നിയമോപിധ ചിത്തസ്സ, കമ്മാദിനിയമോ വിയ;

ഞേയ്യോ അമ്ബോപമാദീഹി, ദസ്സേത്വാ തം സുദീപയേ.

൧൮൨. മനോദ്വാരേതരാവജ്ജം, ഭവങ്ഗമ്ഹാ സിയാ തതോ;

ജവോകാമേ വിഭൂതേ തു, കാമവ്ഹേ വിസയേ തതോ.

൧൮൩. കാമീനം തു തദാലമ്ബം, ഭവങ്ഗം തു തതോ സിയാ;

അവിഭൂതേ പരിത്തേ ച, ഭവങ്ഗം ജവതോ ഭവേ.

൧൮൪. അവിഭൂതേ വിഭൂതേ ച, പരിത്തേ അപരിത്തകേ;

ജവായേവ ഭവങ്ഗം തു, ബ്രഹ്മാനം ചതുഗോചരേ.

൧൮൫. മഹഗ്ഗതം പനാരബ്ഭ, ജവിതേ ദോസസംയുതേ;

വിരുദ്ധത്താ ഭവങ്ഗം ന, കിം സിയാ സുഖസന്ധിനോ.

൧൮൬. ഉപേക്ഖാതീരണം ഹോതി, പരിത്തേനാവജ്ജം കഥം.

നിയമോ ന വിനാവജ്ജം, മഗ്ഗതോ ഫലസമ്ഭവാ.