൭. സത്തമോ പരിച്ഛേദോ

സബ്ബസങ്ഗഹവിഭാഗോ

൬൧൭. ചതുപഞ്ഞാസ ധമ്മാ ഹി, നാമനാമേന ഭാസിതാ;

അട്ഠാരസവിധാ വുത്താ, രൂപധമ്മാതി സബ്ബഥാ.

൬൧൮. അഭിഞ്ഞേയ്യാ സഭാവേന, ദ്വാസത്തതി സമീരിതാ;

സച്ചികട്ഠപരമത്ഥാ, വത്ഥുധമ്മാ സലക്ഖണാ.

൬൧൯. തേസം ദാനി പവക്ഖാമി, സബ്ബസങ്ഗാഹികം നയം;

ആഭിധമ്മികഭിക്ഖൂനം, ഹത്ഥസാരമനുത്തരം.

൬൨൦. ദുകാ തികാ ച ഖന്ധായതനതോ ധാതുസച്ചതോ;

പടിച്ചസമുപ്പാദാ ച, പച്ചയാ ച സമഞ്ഞതോ.

൬൨൧. പച്ചയോ ഏവ നിബ്ബാനമപച്ചയമസങ്ഖതം;

അസങ്ഖാരമനുപ്പാദം, സസ്സതം നിച്ചലക്ഖണം.

൬൨൨. പച്ചയാ ചേവ സങ്ഖാരാ, സങ്ഖതാ ച തതോപരേ;

ഉപ്പാദവയധമ്മാ ച, പച്ചയട്ഠിതികാ തഥാ.

൬൨൩. നിബ്ബാനം രൂപധമ്മാ ച, വിപ്പയുത്താവ കേവലം;

ആരമ്മണാ ഏവ നാമ, നാലമ്ബന്തി ഹി കിഞ്ചിപി.

൬൨൪. ഏകുപ്പാദനിരോധാ ച, ഏകാലമ്ബണവത്ഥുകാ;

സംസട്ഠാ സമ്പയുത്താ ച, സഹജാതാ യഥാരഹം.

൬൨൫. അഞ്ഞമഞ്ഞേനുപത്ഥദ്ധാ, സബ്ബത്ഥ സഹവുത്തിനോ;

സാരമ്മണാരമ്മണാ ച, ചിത്തചേതസികാ മതാ.

൬൨൬. വിപസ്സനായ ഭൂമീതി, തത്ഥ തേഭൂമകാ മതാ;

ലോകിയാ പരിയാപന്നാ, വട്ടധമ്മാ സഉത്തരാ.

൬൨൭. സക്കായധമ്മാ സഭയാ, തീരമോരിമനാമകം;

സംയോജനിയാ സമലാ, തഥാ നീവരണീയകാ.

൬൨൮. സംക്ലേസികാ പരാമട്ഠാ, ഉപാദാനീയസാസവാ;

ഓഘനീയാ യോഗനീയാ, ഗന്ഥനീയാതി ഭാസിതാ.

൬൨൯. അഞ്ഞേ അപരിയാപന്നാ, വിവട്ടാ ചാവിപസ്സിയാ;

ലോകുത്തരാനുത്തരാ ച, നോസംയോജനിയാദയോ.

൬൩൦. കമ്മജാതാ ഉപാദിന്നാ, നാമ വുച്ചന്തി സാസവാ;

അനുപാദിന്നകാ നാമ, തതോ സേസാ പവുച്ചരേ.

൬൩൧. ധമ്മാ സപ്പടിഭാഗാതി, കുസലാകുസലാ മതാ;

അപ്പടിഭാഗധമ്മാതി, തദഞ്ഞേ പരിദീപയേ.

൬൩൨. സരണാ ച പഹാതബ്ബാ, ദ്വാദസാകുസലാ പന;

തദഞ്ഞേ അരണാ നാമ, പഹാതബ്ബാ ന കേഹിചി.

൬൩൩. രൂപിനോ രൂപധമ്മാ ച, നാമധമ്മാ അരൂപിനോ;

ഏവമാദിപ്പഭേദേന, ദ്വിധാ ഭേദം വിഭാവയേ.

൬൩൪. ബാലാ ധമ്മാ തപനീയാ, കണ്ഹാ ച കടുകപ്ഫലാ;

അസേവിതബ്ബാ സാവജ്ജാ, ദ്വാദസാകുസലാ മതാ.

൬൩൫. പണ്ഡിതാ ചാതപനീയാ, സുക്കാ ച സുഖദായകാ;

സേവിതബ്ബാനവജ്ജാ ച, കുസലാ ഏകവീസതി.

൬൩൬. ക്രിയാ വിപാകാ രൂപഞ്ച, നിബ്ബാനന്തി ചതുബ്ബിധാ;

വുത്താ അബ്യാകതാ നാമ, ധമ്മാ തബ്ബിപരീതതോ.

൬൩൭. ഹീനാ ധമ്മാ പരിത്താ ച, കാമാവചരഭൂമികാ;

രൂപാരൂപാ പവുച്ചന്തി, മജ്ഝിമാ ച മഹഗ്ഗതാ.

൬൩൮. അപ്പമാണാ പണീതാ ച, ധമ്മാ ലോകുത്തരാ മതാ;

സംകിലിട്ഠസംക്ലേസികാ, ദ്വാദസാകുസലാ തഥാ.

൬൩൯. അസംകിലിട്ഠസംക്ലേസികാ, ധമ്മാ തേഭൂമകാപരേ;

അസംക്ലിട്ഠാസംക്ലേസികാ, നവ ലോകുത്തരാ സിയും.

൬൪൦. വിപാകാ തേ പവുച്ചന്തി, വിപാകാ ചതുഭൂമകാ;

വിപാകധമ്മാ നാമാതി, കുസലാകുസലാ മതാ.

൬൪൧. ക്രിയാ രൂപഞ്ച നിബ്ബാനം, ന പാകം ന തു പച്ചതി;

ആചയഗാമിനോ ധമ്മാ, പുഞ്ഞാപുഞ്ഞാവ സാസവാ.

൬൪൨. വുത്താപചയഗാമിനോ, കുസലാനുത്തരാ പന;

ക്രിയാ രൂപഞ്ച നിബ്ബാനം, പാകാ ചോഭയവജ്ജിതാ.

൬൪൩. പഠമാനുത്തരോ മഗ്ഗോ, ദസ്സനം ഭാവനാപരേ;

തദഞ്ഞേ ദ്വയനിമ്മുത്താ, സബ്ബേപി പരമത്ഥതോ.

൬൪൪. സത്ത ലോകുത്തരാ ഹേട്ഠാ, വുത്താ സേക്ഖാതി താദിനാ;

അരഹത്തഫലമേവ, അസേക്ഖന്തി പകാസിതം.

൬൪൫. ലോകിയാപി ച നിബ്ബാനം, ഭാസിതോഭയവജ്ജിതാ;

ഏവമാദിപ്പകാരേഹി, തിവിധാതി വിഭാവയേ.

൬൪൬. അതീതാനാഗതം രൂപം, പച്ചുപ്പന്നമഥാപരം;

അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ, സുഖുമോളാരികം തഥാ.

൬൪൭. ഹീനം പണീതം യം ദൂരേ, സന്തികേ വാ തദേകതോ;

സബ്ബം രൂപം സമോധായ, രൂപക്ഖന്ധോതി വുച്ചതി.

൬൪൮. തഥേവ വേദനാക്ഖന്ധോ, നാമ യാ കാചി വേദനാ;

സഞ്ഞാക്ഖന്ധോതി സഞ്ഞാ ച, രാസിഭാവേന ഭാസിതാ.

൬൪൯. വട്ടധമ്മേസു അസ്സാദം, തദസ്സാദോപസേവനം;

വിനിഭുജ്ജ നിദസ്സേതും, ഖന്ധദ്വയമുദാഹടം.

൬൫൦. വിവാദമൂലസംസാര-കമഹേതുനിദസ്സനം;

സന്ധായ വേദനാ സഞ്ഞാ, കതാ നാനാതി കേചന.

൬൫൧. ചിത്തസംസട്ഠധമ്മാനം, ചേതനാമുഖതോ പന;

സങ്ഖാരക്ഖന്ധനാമേന, ധമ്മാ ചേതസികാ മതാ.

൬൫൨. സബ്ബഭേദം തഥാ ചിത്തം, വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധ സമ്മതം;

ഭേദാഭാവേന നിബ്ബാനം, ഖന്ധസങ്ഗഹനിസ്സടം.

൬൫൩. ആലമ്ബനീയഭാവേന, ഉപാദാനോപകാരതോ;

പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാതി, ലോകുത്തരവിവജ്ജിതാ.

൬൫൪. യഥാ ഥൂലം ഹിതത്ഥായ, പരിഗ്ഗാഹകയോഗിനം;

ധമ്മാ തേഭൂമകാ ഏക-ഭൂമിഭാവായ ദേസിതാ.

൬൫൫. ഭാജനം ഭോജനം തസ്സ, ബ്യഞ്ജനം ഭോജകോ തഥാ;

ഭുഞ്ജിതാ ചാതി പഞ്ചേതേ, ഉപമേന്തി യഥാക്കമം.

൬൫൬. ഗിലാനസാലാ ഗേലഞ്ഞം, അസപ്പായോപസേവനാ;

സമുട്ഠാനം ഗിലാനോതി, ഉപമേന്തി ച പണ്ഡിതാ.

൬൫൭. ചാരകോ കാരണം തത്ഥ, അപരാധോ ച കാരകോ;

അപരാധകതോ ചോരോ, ഇതി ചോപമിതാ പുന.

൬൫൮. നിച്ചാധിപീളനട്ഠേന, ഭാരാതി പരിദീപിതാ;

ക്ലേസദുക്ഖമുഖേനേതേ, ഖാദകാ ച നിരന്തരം.

൬൫൯. അനത്ഥാവഹിതാ നിച്ചമുക്ഖിത്താസികവേരിനോ;

മച്ചുമാരാഭിധേയ്യത്താ, വധകാതി ച ഭാസിതാ.

൬൬൦. വിമദ്ദാസഹനം രൂപം, ഫേണപിണ്ഡംവ ദുബ്ബലം;

മുഹുത്തരമണീയത്താ, വേദനാ ബുബ്ബുളൂപമാ.

൬൬൧. മരീചികൂപമാ സഞ്ഞാ, വിപല്ലാസകഭാവതോ;

സങ്ഖാരാപി ച നിസ്സാരാ, കദലിക്ഖന്ധസാദിസാ.

൬൬൨. നാനപ്പകാരം ചിന്തേന്തം, നാനാക്ലേസവിമോഹിതം;

പലമ്ഭതീതി വിഞ്ഞാണം, മായാസമമുദീരിതം.

൬൬൩. ഇച്ചേവം പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാ ഖന്ധാ ച കേവലം;

പഞ്ചക്ഖന്ധാതി നാമേന, ദേസിതാതി വിഭാവയേ.

൬൬൪. അജ്ഝത്തഞ്ച ബഹിദ്ധാ ച, വിഞ്ഞാണുപ്പത്തികാരണം;

ദ്വാരാലമ്ബണഭേദേന, ദ്വേധായതനമീരിതം.

൬൬൫. ചക്ഖാദജ്ഝത്തികം തത്ഥ, ഛദ്വാരായതനം ഭവേ;

ബാഹിരായതനം നാമ, തഥാ രൂപാദിഗോചരം.

൬൬൬. ഇതി വീഥിപ്പവത്താനം, ദ്വാരാലമ്ബണസങ്ഗഹോ;

ആഗമേ അഭിധമ്മേ തു, സബ്ബഥാപി യഥാരഹം.

൬൬൭. തഥാഹനന്തരാതീതോ, ജായമാനസ്സ പച്ഛതോ;

മനോ സബ്ബോപി സബ്ബസ്സ, മനസ്സായതനം ഭവേ.

൬൬൮. തഥാ പുബ്ബങ്ഗമട്ഠേന, സഹജാനമരൂപിനം;

ദ്വാരഭാവേന വിഞ്ഞാണം, സബ്ബമായതനം മതം.

൬൬൯. മനായതനമിച്ചേവം, പസാദായതനം തഥാ;

പഞ്ചവിഞ്ഞാണധമ്മാനം, ഇതി ഛദ്ധാ വിഭാവയേ.

൬൭൦. പഞ്ചപ്പസാദവിസയാ, പഞ്ചായതനസമ്മതാ;

സേസം രൂപഞ്ച നിബ്ബാനം, സബ്ബേ ചേതസികാതി ച.

൬൭൧. ഏകൂനസട്ഠിധമ്മാനം, ധമ്മായതനസങ്ഗഹോ;

ഇതി ഛദ്ധാ പകാസേന്തി, ബാഹിരായതനം ബുധാ.

൬൭൨. സുഞ്ഞഗാമോവ ദട്ഠബ്ബ-മജ്ഝത്തികമസാരതോ;

ഗാമഘാതകചോരാവ, തം ഹനന്തംവ ബാഹിരം.

൬൭൩. നാമപ്പവത്തിമുള്ഹാനം, തദുപ്പത്തികകാരണം;

ദ്വാദസായതനാനീതി, വുത്തമിത്ഥം മഹേസിനാ.

൬൭൪. സമത്താ ഭാവമത്തേന, ധാരേന്തീതി സലക്ഖണം;

ദ്വാരാലമ്ബതദുപ്പന്ന-പരിയായേന ഭേദിതാ.

൬൭൫. മനായതനമേത്ഥാഹ, സത്ത വിഞ്ഞാണധാതുയോ;

ഏകാദസ യഥാവുത്താ, ഇച്ചട്ഠാരസ ധാതുയോ.

൬൭൬. അന്താദികാ മനോധാതു, മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ;

പവേസാപഗമേ ദ്വാര-പരിയായേന തിട്ഠതി.

൬൭൭. ഭേരീതലദണ്ഡഘോസ-സമം ഛക്കം യഥാക്കമം;

കട്ഠാരണിപാവകാദി-സമഞ്ച തിവിധം ഭവേ.

൬൭൮. ദുക്ഖം സമുദയോ ചേവ, നിരോധോ ച തഥാപരോ;

മഗ്ഗോ ചാതി ചതുദ്ധാഹ, സച്ചം സച്ചപരക്കമോ.

൬൭൯. ഭാരോ ച ഭാരദാനഞ്ച, ഭാരനിക്ഖേപനം തഥാ;

ഭാരനിക്ഖേപനൂപായോ, ഇച്ചോപമ്മം യഥാക്കമം.

൬൮൦. രോഗോ രോഗനിദാനഞ്ച, രോഗവൂപസമോ തഥാ;

രോഗഭേസജ്ജമിച്ചേവ-മുപമാഹി ച ദീപിതം.

൬൮൧. വിസരുക്ഖോ രുക്ഖമൂലം, രുക്ഖച്ഛേദോ തഥാപരോ;

രുക്ഖച്ഛേദകസത്ഥന്തി, ചതുധോപമിതം തഥാ.

൬൮൨. തീരമോരിമസങ്ഖാതം, മഹോഘോ പാരിമം തഥാ;

തദതിക്കമുപായോതി, ഉപമേന്തി ച തം ബുധാ.

൬൮൩. സച്ഛികത്വാന പച്ചക്ഖ-മിച്ചോപമ്മം യഥാക്കമം;

സമാചിക്ഖി വിമോക്ഖായ, സച്ചം തച്ഛനിയാമതോ.

൬൮൪. തഥാ ഹി ദുക്ഖം നാബാധം, നാഞ്ഞം ദുക്ഖാ ച ബാധകം;

ബാധകത്തനിയാമേന, ദുക്ഖസച്ചമിതീരിതം.

൬൮൫. തം വിനാ നാഞ്ഞതോ ദുക്ഖം, ന ഹോതി ന ച തം തതോ;

ദുക്ഖഹേതുനിയാമേന, സച്ചമാഹ വിസത്തികം.

൬൮൬. നാഞ്ഞാ നിബ്ബാനതോ സന്തി, ന ച സന്തം ന തം യതോ;

സന്തഭാവനിയാമേന, നിബ്ബാനം സച്ചമുത്തമം.

൬൮൭. നാഞ്ഞം മഗ്ഗാച നിയ്യാനം, അനിയ്യാനോ ന ചാപി സോ;

തസ്മാ നിയ്യാനഭാവേന, മഗ്ഗോ സച്ചന്തി സമ്മതോ.

൬൮൮. ഇതി തച്ഛാവിപല്ലാസ-ഭൂതഭാവോ ചതൂസുപി;

സച്ചട്ഠോതി വിനിദ്ദിട്ഠോ, ദുക്ഖാദീസ്വവിസേസതോ.

൬൮൯. പീളനട്ഠോ സങ്ഖതട്ഠോ, സന്താപട്ഠോ ച ഭാസിതോ;

വിപരീണാമട്ഠോ ചാതി, ദുക്ഖസ്സേവം ചതുബ്ബിധാ.

൬൯൦. ആയൂഹനാ നിദാനാ ച, സംയോഗാ പലിബോധതോ;

ദുക്ഖസ്സമുദയസ്സാപി, ചതുധത്ഥാ പകാസിതാ.