൩. തതിയോ പരിച്ഛേദോ

ഭേദസങ്ഗഹവിഭാഗോ

൧൨൩. ഏവം ഭേദസഭാവേസു, തേസ്വേവ പുന സങ്ഗഹം;

സഭാവത്ഥവിസേസേഹി, പവക്ഖാമി ഇതോ പരം.

൧൨൪. അസാധാരണഞാണേഹി, സത്ഥാ വത്ഥുവിവേചകോ;

സങ്ഗഹേത്വാ സഭാഗേഹി, ധമ്മേ ദസ്സേസി ചക്ഖുമാ.

൧൨൫. ദിട്ഠിഭിനിവേസട്ഠേന, യഥാഭൂതസഭാവതോ;

പരമാമസതിച്ചേകാ, പരാമാസോതി ഭാസിതാ.

൧൨൬. കിലേസാസുചിഭാവേന, വണസ്സാവരസോ വിയ;

ആലിമ്പന്താവ സന്താനം, സവന്തീതി പകാസിതാ.

൧൨൭. കാമതണ്ഹാ ഭവതണ്ഹാ, ദിട്ഠാവിജ്ജാതി ആസവാ;

ചത്താരോ ആസവട്ഠേന, തയോ ധമ്മാ സഭാവതോ.

൧൨൮. ഏതേവോ ഘാതി വുത്താവ, ദ്വാരാലമ്ബാഭിവാഹിനോ;

ഓത്ഥരിത്വാ പരാഭൂതേ, ഹരന്താ പാണിനോ ഭവേ.

൧൨൯. യോഗാതി ചാഹു തേ ഏവ, പാണിനോ ഭവയന്തകേ;

ദ്വാരാലമ്ബാഭിസമ്ബന്ധാ, യന്തബന്ധാവ യോജിതാ.

൧൩൦. സന്താനമധിഗണ്ഹന്താ, മാലുവാവ മഹാതരും;

ഗണ്ഹന്താ ദള്ഹമാലമ്ബം, മണ്ഡൂകമിവ പന്നഗോ.

൧൩൧. കാമതണ്ഹാ ച ദിട്ഠി ച, ഉപാദാനാ ചതുബ്ബിധാ;

ദിട്ഠി ദിട്ഠിസീലബ്ബത-മത്തവാദോതി ഭേദിതാ.

൧൩൨. കായേന കായം ഗന്ഥേന്താ, ദുപ്പമുഞ്ചാനുവേഠിനോ;

കഥിതാ കായഗന്ഥാതി, തണ്ഹാബ്യാപാദദിട്ഠിയോ.

൧൩൩. സീലബ്ബതപരാമാസോ, ഇതി ദിട്ഠി വിഭേദിതാ;

ഇദംസച്ചാഭിനിവേസോ, ഇതി ചേവം ചതുബ്ബിധാ.

൧൩൪. നേക്ഖമ്മം പലിബോധേന്താ, ഭാവനാപരിപന്ഥകാ;

സന്താനമണ്ഡകോസാവ, പരിയോനന്ധകാതി ച.

൧൩൫. കാമച്ഛന്ദോ ച ബ്യാപാദോ, ഥിനമിദ്ധഞ്ച സംസയോ;

അവിജ്ജുദ്ധച്ചകുക്കുച്ചമിതി നീവരണാ മതാ.

൧൩൬. ആഗാള്ഹം പരിയാദായ, ഓഗയ്ഹനുപ്പവത്തിനോ;

യോപ്പരോഗാവ സന്താന-മനുസേന്തീതി ഭാസിതാ.

൧൩൭. കാമരാഗോ ഭവരാഗോ, പടിഘോ മാനദിട്ഠിയോ;

കങ്ഖാവിജ്ജാതി സത്തേവ, ഛ ധമ്മാനുസയാ മതാ.

൧൩൮. ദ്വാരാലമ്ബണബന്ധേന, പാണീനം ഭവമണ്ഡലേ;

സംയോജനാനി വുത്താനി, പാസബന്ധാവ പക്ഖിനം.

൧൩൯. കാമരൂപാരൂപരാഗാ, പടിഘോ മോഹസംസയോ;

ദിട്ഠി സീലബ്ബതം മാനോ, ഉദ്ധച്ചേന ദസാ ഭവേ.

൧൪൦. രൂപാരൂപരാഗുദ്ധച്ചം, അഭിധമ്മേ വിനാ പുന;

ഭവരാഗിസ്സ മച്ഛേരം, ഗഹേത്വാ ദസധാ സിയും.

൧൪൧. സംക്ലേപയന്തി സന്താനം, ഉപഘാതേന്തി പാണിനോ;

സഹജാതേക്ലേസേന്തീതി, കിലേസാതി പകാസിതാ.

൧൪൨. ലോഭോ ദോസോ ച മോഹോ ച,

ദിട്ഠി മാനോ ച സംസയോ;

ഥിനാഹിരികനോത്തപ്പ-

മുദ്ധച്ചേന സിയും ദസ.

൧൪൩. നവസങ്ഗഹിതാ ഏത്ഥ, ദിട്ഠിലോഭാ പകാസിതാ;

സത്തസങ്ഗഹിതാവിജ്ജാ, പടിഘോ പഞ്ചസങ്ഗഹോ.

൧൪൪. ചതുസങ്ഗഹിതാ കങ്ഖാ, മാനുദ്ധച്ചാ തിസങ്ഗഹാ;

ദുകസങ്ഗഹിതം ഥീനം, കുക്കുച്ചമേകസങ്ഗഹം.

൧൪൫. ദ്വിധാഹിരികനോത്തപ്പ-മിസ്സാമച്ഛരിയം തഥാ;

ഇച്ചേവം ദസധാ വുത്താ, പാപകേസ്വേവ സങ്ഗഹാ.

൧൪൬. പരാമാസാസവോഘാ ച, യോഗുപാദാനഗന്ഥതോ;

നീവാരണാനുസയതോ, സംയോജനകിലേസതോ.

൧൪൭. ചുദ്ദസേവ തു സങ്ഖേപാ, സത്തപഞ്ഞാസ ഭേദതോ;

യഥാധമ്മാനുസാരേന, ചിത്തുപ്പാദേസു യോജയേ.

൧൪൮. തതോപരേ നോപരാമാ-സാദിഭേദിതസങ്ഗഹാ;

ചിത്തം ചേതസികം രൂപം, നിബ്ബാനമിതി ദീപയേ.

൧൪൯. ഇച്ചാകുസലധമ്മാനം, ഞത്വാ സങ്ഗഹമുത്തരം;

മിസ്സകാ നാമ വിഞ്ഞേയ്യാ, യഥാസമ്ഭവതോ കഥം;

൧൫൦. ലോഭോ ദോസോ ച മോഹോ ച,

ഏകന്താകുസലാ തയോ;

അലോഭാദോസാമോഹോ ച,

കുസലാബ്യാകതാ തഥാ.

൧൫൧. പാദപസ്സേവ മൂലാനി, ഥിരഭാവായ പച്ചയാ;

മൂലഭാവേന ധമ്മാനം, ഹേതൂ ധമ്മാ ഛ ദീപിതാ.

൧൫൨. വിതക്കോ ച വിചാരോ ച, പീതി ചേകഗ്ഗതാ തഥാ;

സോമനസ്സം ദോമനസ്സം, ഉപേക്ഖാതി ച വേദനാ.

൧൫൩. ആഹച്ചുപനിജ്ഝായന്താ, നിജ്ഝാനട്ഠേന പച്ചയാ;

ഝാനധമ്മാതി സത്ഥാഹ, പഞ്ച വത്ഥുസഭാവതോ.

൧൫൪. സമ്മാദിട്ഠി ച സങ്കപ്പോ, വായാമോ വിരതിത്തയം;

സമ്മാസതി സമാധീ ച, മിച്ഛാദിട്ഠി ച സമ്ഭവാ.

൧൫൫. സമ്മാമിച്ഛാ ച നീയന്താ, നിയ്യാനട്ഠേന പച്ചയാ;

മഗ്ഗങ്ഗാ ദ്വാദസക്ഖാതാ, നവ ധമ്മാ സഭാവതോ.

൧൫൬. അത്തഭാവം പവത്തേന്താ, ഓജട്ഠമകവേദനം;

പടിസന്ധിനാമരൂപ-മാഹരന്താ യഥാക്കമം.

൧൫൭. കബളീകാരോ ആഹാരോ,

ഫസ്സോ സഞ്ചേതനാ തഥാ;

വിഞ്ഞാണമിതി ചത്താരോ,

ആഹാരാതി പകാസിതാ.

൧൫൮. ധമ്മാനം സഹജാതാനം, ഇന്ദ്രിയട്ഠേന പച്ചയാ;

അത്താനമിസ്സരട്ഠേന, അനുവത്താപകാ തഥാ.

൧൫൯. സദ്ധാ ച സതി പഞ്ഞാ ച, വീരിയേകഗ്ഗതാപി ച;

വേദനാ ജീവിതം ചിത്തം, അട്ഠ രൂപിന്ദ്രിയാനി ച.

൧൬൦. കഥം ജീവിതമേകം തു, സുഖം ദുക്ഖന്തി വേദനാ;

സോമനസ്സം ദോമനസ്സം, ഉപേക്ഖാതി ച ഭേദിതാ.

൧൬൧. പഞ്ഞാദിമഗ്ഗേനഞ്ഞാത-ഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയം ഭവേ;

മജ്ഝേ അഞ്ഞിന്ദ്രിയമന്തേ, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം തഥാ.

൧൬൨. സോളസേവ സഭാവേന, ഇന്ദ്രിയട്ഠവിഭാഗതോ;

ഇന്ദ്രിയാനീതി വുത്താനി, ബാവീസതി വിഭാവയേ.

൧൬൩. ദള്ഹാധിട്ഠിതസന്താനാ, വിപക്ഖേഹി അകമ്പിയാ;

ബലവന്തസഭാവേന, ബലധമ്മാ പകാസിതാ.

൧൬൪. സദ്ധാ സതി ഹിരോത്തപ്പം, വീരിയേകഗ്ഗതാ തഥാ;

പഞ്ഞാഹിരികാനോത്തപ്പ-മിച്ചേവം നവധാ മതാ.

൧൬൫. ജേട്ഠാ പുബ്ബങ്ഗമട്ഠേന, പുഞ്ഞാപുഞ്ഞപവത്തിയം;

പച്ചയാധിപ്പതേയ്യേന, സഹജാനം യഥാരഹം.

൧൬൬. ചത്താരോധിപതീ വുത്താ, ആധിപ്പച്ചസഭാവതോ;

ഛന്ദോ ചിത്തഞ്ച വീരിയം, വീമംസാതി ച താദിനാ.

൧൬൭. പഞ്ചസങ്ഗഹിതാ പഞ്ഞാ, വായാമേകഗ്ഗതാ പന;

ചതുസങ്ഗഹിതാ ചിത്തം, സതി ചേവ തിസങ്ഗഹാ.

൧൬൮. സങ്കപ്പോ വേദനാ സദ്ധാ, ദുകസങ്ഗഹിതാ മതാ;

ഏകേകസങ്ഗഹാ സേസാ, അട്ഠവീസതി ഭാസിതാ;

ഇച്ചേവം സത്തധാ ഭേദോ, വുത്തോ മിസ്സകസങ്ഗഹോ.

൧൬൯. ഹേതുഝാനങ്ഗമഗ്ഗങ്ഗാ, ആഹാരിന്ദ്രിയതോ തഥാ;

ബലാധിപ്പതിതോ ചേവ, പുഞ്ഞാപുഞ്ഞാദിമിസ്സതാ;

ഛത്തിംസേവ സഭാവേന, ചതുസട്ഠി പഭേദതോ.

൧൭൦. ഇച്ചേവം സങ്ഗഹേത്വാന, വിഭാവേയ്യ തതോ പരം;

ചിത്തുപ്പാദപഭേദേസു, യഥാസമ്ഭവതോ കഥം.

൧൭൧. സിതാവജ്ജനവിഞ്ഞാണം, സമ്പടിച്ഛനതീരണാ;

അട്ഠാരസാഹേതുകാവ, മോമൂഹാ ഏകഹേതുകാ.

൧൭൨. സേസാ തു കുസലാ ഞാണവിയുത്താ ച ദ്വിഹേതുകാ;

ചിത്തുപ്പാദാപരേ സത്ത-ചത്താലീസ തിഹേതുകാ.

൧൭൩. പഞ്ചവിഞ്ഞാണമജ്ഝാനം, ദ്വിഝാനങ്ഗികമീരിതം;

ചതുത്ഥപഞ്ചമജ്ഝാനം, തിഝാനം തതിയം മതാ.

൧൭൪. ചതുഝാനം തു ദുതിയം, കാമേ ച സുഖവജ്ജിതാ;

പഞ്ചഝാനം തു പഠമം, കാമേ ച സുഖിതാ മതാ.

൧൭൫. പഠമാനുത്തരം ഝാനം, അട്ഠമഗ്ഗങ്ഗികം മതം;

സത്തമഗ്ഗങ്ഗികം നാമ, സേസഝാനമനുത്തരം.

൧൭൬. ലോകിയം പഠമം ഝാനം, തഥാ കാമേ തിഹേതുകാ;

പഞ്ചമഗ്ഗങ്ഗികാ നാമ, ചിത്തുപ്പാദാ പകാസിതാ.

൧൭൭. സേസം മഹഗ്ഗതം ഝാനം, സമ്പയുത്താ ച ദിട്ഠിയാ;

ഞാണേന വിപ്പയുത്താ ച, ചതുമഗ്ഗങ്ഗികാ മതാ.

൧൭൮. പടിഘുദ്ധച്ചയുത്താ ച, വിപ്പയുത്താ ച ദിട്ഠിയാ;

തിമഗ്ഗങ്ഗം ദുമഗ്ഗങ്ഗം, കങ്ഖിതം സമുദീരിതം.

൧൭൯. ന ഹോന്താഹേതുകേ മഗ്ഗാ, ചിത്തട്ഠിതി ച കങ്ഖിതേ;

വിദിതാ നിയതതാ ച, ലോകിയേസു ന ഉദ്ധടാ.

൧൮൦. കാമേസു കബളീകാരോ, അനാഹാരോ അസഞ്ഞിനോ;

ചിത്തുപ്പാദേസു സബ്ബത്ഥ, ആഹാരത്തയമീരിതം.

൧൮൧. ഇന്ദ്രിയാനി വിഭാവേയ്യ, നവധാനുത്തരേ ബുധോ;

അട്ഠധാ സമുദീരേയ്യ, ലോകിയേസു തിഹേതുകേ.

൧൮൨. സത്തധാ പന ഞാണേന, വിപ്പയുത്തേ പകാസയേ;

സിതവോട്ഠബ്ബനാപുഞ്ഞേ, പഞ്ചധാ കങ്ഖിതേ പന.

൧൮൩. ചതുധാ തിവിധാ സേസേ, ചിത്തുപ്പാദേ സമീരയേ;

തിഹേതുകാ സത്തബലാ, ഛബലാ തു ദുഹേതുകാ.

൧൮൪. ചതുബലാ അകുസലാ, കങ്ഖിതം തിബലം മതം;

ദ്വിബലം സിതവോട്ഠബ്ബ-മബലം സേസമീരിതം.

൧൮൫. ജവനേധിപതീനം തു, യോ കോചേകോ തിഹേതുകേ;

ദ്വിഹേതുകേ വാ കുസലേ, വീമംസാ നോപലബ്ഭതി.

൧൮൬. ലോകിയേസു വിപാകേസു,

മോഹമൂലേ അഹേതുകേ;

യഥാസമ്ഭവവുത്തിത്താ,

നത്ഥാധിപതി കോചിപി.

൧൮൭. സമ്ഭോതി കായവിഞ്ഞാണേ, പുഞ്ഞപാകേ സുഖിന്ദ്രിയം;

ദുക്ഖിന്ദ്രിയമ്പി തത്ഥേവ, പാപപാകമ്ഹി ഭാസിതം.

൧൮൮. സന്തീരണഞ്ച ഹസനം, സോമനസ്സാനി സോളസ;

പഠമാദിചതുജ്ഝാനം, സോമനസ്സയുതം ഭവേ.

൧൮൯. ദോമനസ്സയുത്താ ദ്വേവ, ചിത്തുപ്പാദാ പകാസിതാ;

തദഞ്ഞേ പന സബ്ബേപി, പഞ്ചപഞ്ഞാസുപേക്ഖകാ.

൧൯൦. വേദനാസമ്പയോഗഞ്ച, വിനിബ്ഭുജ്ജേവമട്ഠധാ;

ഹേതുയോഗാദിഭേദേഹി, ചിത്തുപ്പാദാ പകാസിതാ.

൧൯൧. തംതംവിയോഗഭേദഞ്ച, പച്ചേകമഥ മിസ്സിതം;

യഥാവുത്താനുസാരേന, യഥാസമ്ഭവതോ നയേ.