൧൩. തേരസമോ പരിച്ഛേദോ

കാരകപടിവേധവണ്ണനാ

വേദകസ്സാതി സുഖദുക്ഖവേദകസ്സ. തദായത്തവുത്തീനന്തി തേസം ആയത്താ പടിബദ്ധാ യേസം വിപാകാനം തേ തദായത്തവുത്തിനോ, തേസം. അത്ര ഇമസ്മിം ഠാനേ ആചരിയേന പരിഹാരോ വുച്ചതേ. കുതോയം തവ തത്ഥാനുരോധോതി തത്ഥ തസ്മിം അഞ്ഞസ്സ അത്തകാരകസ്സ അഭാവേപി സത്തുസങ്ഖാതസ്സ അത്തനോ ഭാവേപി അയം തവ അനുരോധോ അനുനയോ കുതോ കേന കാരണേന ഇധ ഇമസ്മിം അസതി കത്തരി കുസലാദീനം അത്ഥിഭാവേ കമ്മവിരോധോ കുതോ കേന കാരണേന. അഥാപീതി അപരോ നയോപി. കിഞ്ചേത്ഥാതി ഏത്ഥ ഏതിസ്സം ചോദനായം കിഞ്ചി വത്തബ്ബം അത്ഥി, അവസിട്ഠം താവ ബ്രൂഹി, അപരിസമത്താ തേ ചോദനാ. തസ്സാതി അത്തനോ. കാരകവേദകത്താഭാവോതി കാരകവേദകത്തസ്സ അഭാവോ സിയാ.

അഥ ന ഭവതീതി അത്തനോ അനാസേ ചേതനാപി അനാസോ യദി ന ഭവതി. പടിഞ്ഞാ ഹീനാതി ‘‘ചേതനായ അനഞ്ഞോ അത്താ’’തി പടിഞ്ഞാ ഹീനാ. വുത്തപ്പകാരതോതി ‘‘അത്തനോ അനാസേ ചേതനായ നാസോ ന ഭവതി’’ഇതി വുത്തപ്പകാരതോ. വിപരീതന്തി ‘‘അത്തനോ അനാസേ ചേതനായ അനാസോ’’ഇതി വിപരീതഗ്ഗഹണം സിയാ. അത്താ നസ്സതു, ചേതനാ തിട്ഠതു, അഥ പന ഏവം ന ഭവതീതി അത്താ നസ്സതു, ചേതനാ തിട്ഠതു, ഏവം ഗഹണം പന ന ഭവതി. അനഞ്ഞത്തപക്ഖം പരിച്ചജ പരിച്ചജാഹി ‘‘ചേതനായ അനഞ്ഞോ അത്താ’’തി. പടിഞ്ഞാ ഹീനാ യസ്സ സോ പടിഞ്ഞാഹീനോ.

ഉഭിന്നം ചേതനത്താനം ഏകദേസതാ ഏകദേസഭാവോ നത്ഥി. ഏവഞ്ച സതീതി ഏവം ഉഭിന്നം ഏകദേസസ്സ അഭാവേ സതി കോ ദോസോ ഇതി ത്വം ചേ വദേയ്യാസി. യം പന തയാ വുത്തം യഥാ രൂപരസഗന്ധാദീനം ഏകദേസേ വത്തമാനാനമ്പി ലക്ഖണതോ അഞ്ഞത്തന്തി യം വചനം പന തയാ വുത്തം, തം വചനം അയുത്തം, നാനുരൂപന്തി അത്ഥോ. തവ പടിഞ്ഞാ ഹീനാതി ‘‘ഏകദേസേ വത്തമാനാനം ചേതനത്താനം ലക്ഖണതോ അഞ്ഞത്ത’’ന്തി പടിഞ്ഞാ ഹീനാ.

ഏവഞ്ച സതീതി ഏതം ചേതനായ അഞ്ഞഭാവേ സതി കോ ദോസോ ഇതി ചേ ഭവം വദേയ്യ. ‘‘അചേതനോ അത്താ’’തി വചനം, പുബ്ബേ വുത്തദോസതോതി ‘‘പാകാരതരുപാസാണതിണസദിസോ സിയാ’’തി പുബ്ബേ വുത്തദോസതോ.

൭൮൦. അത്ഥി സത്തോപപാതികോതി ഓപപാതികാ സത്താ അത്ഥി.

൭൮൧. ഭാരാദാനന്തി ഭാരഗ്ഗഹണം. ഭാരനിക്ഖേപനന്തി ഭാരോരോപനം.

൭൮൩. ഏകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അട്ഠിസഞ്ചയോ അട്ഠിസമൂഹോ ഏകേന കപ്പേന പബ്ബതസമോ രാസി സിയാ.

൭൮൫. ഭോ മാര, ത്വം സത്തോ ഇതി പച്ചേസി, കം സദ്ദഹസി, ‘‘സത്തോ’’തി ഗഹണം തേ തവ ദിട്ഠിഗതം, സുദ്ധസങ്ഖാരപുഞ്ജോ അയം, ഇധ ലോകേ സത്തോ ന ഉപലബ്ഭതി.

൭൮൭. യോ ഭിക്ഖു ഇമം ഗന്ഥം അച്ചന്തം സതതമ്പി ചിന്തേതി, തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പരമാ പഞ്ഞാ വേപുലം വിപുലഭാവം ഗച്ഛതി.

൭൮൮. യോ ഭിക്ഖു ഇമം അഭിധമ്മാവതാരം അതിമതികരം ഉത്തമം അഭിഞ്ഞാണകരം വിമതിവിനാസകരം കങ്ഖച്ഛേദകരം പിയക്കരം പേമകരം സദാ പഠതി, സുണാതി, തസ്സ ഭിക്ഖുനോ മതി ഇധ സാസനേ ഠിതേ വികസതി പടിഫുല്ലതി.

ഇതി അഭിധമ്മാവതാരടീകായ

കാരകപടിവേധവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

തേരസമോ പരിച്ഛേദോ.