൧൧. പഞ്ചഗതിപേയ്യാലവഗ്ഗോ

൧. മനുസ്സചുതിനിരയസുത്തം

൧൧൭൨. അഥ ഖോ ഭഗവാ പരിത്തം നഖസിഖായം പംസും ആരോപേത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം – യോ വായം മയാ പരിത്തോ നഖസിഖായം പംസു ആരോപിതോ, അയം വാ മഹാപഥവീ’’തി? ‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം, യദിദം – മഹാപഥവീ; അപ്പമത്തകായം ഭഗവതാ പരിത്തോ നഖസിഖായം പംസു ആരോപിതോ. സങ്ഖമ്പി ന ഉപേതി, ഉപനിധമ്പി ന ഉപേതി, കലഭാഗമ്പി ന ഉപേതി മഹാപഥവിം ഉപനിധായ ഭഗവതാ പരിത്തോ നഖസിഖായം പംസു ആരോപിതോ’’തി. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ മനുസ്സാ ചുതാ മനുസ്സേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ മനുസ്സാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. പഠമം.

൨. മനുസ്സചുതിതിരച്ഛാനസുത്തം

൧൧൭൩. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ മനുസ്സാ ചുതാ മനുസ്സേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ മനുസ്സാ ചുതാ തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ…. ദുതിയം.

൩. മനുസ്സചുതിപേത്തിവിസയസുത്തം

൧൧൭൪. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ മനുസ്സാ ചുതാ മനുസ്സേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ മനുസ്സാ ചുതാ പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. തതിയം.

൪-൫-൬. മനുസ്സചുതിദേവനിരയാദിസുത്തം

൧൧൭൫-൧൧൭൭. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ മനുസ്സാ ചുതാ ദേവേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ മനുസ്സാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ… പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. ഛട്ഠം.

൭-൯. ദേവചുതിനിരയാദിസുത്തം

൧൧൭൮-൧൧൮൦. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ ദേവാ ചുതാ ദേവേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ ദേവാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ… പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. നവമം.

൧൦-൧൨. ദേവമനുസ്സനിരയാദിസുത്തം

൧൧൮൧-൧൧൮൩. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ ദേവാ ചുതാ മനുസ്സേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ ദേവാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ… പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. ദ്വാദസമം.

൧൩-൧൫. നിരയമനുസ്സനിരയാദിസുത്തം

൧൧൮൪-൧൧൮൬. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ നിരയാ ചുതാ മനുസ്സേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ നിരയാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ… പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. പന്നരസമം.

൧൬-൧൮. നിരയദേവനിരയാദിസുത്തം

൧൧൮൭-൧൧൮൯. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ നിരയാ ചുതാ ദേവേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ നിരയാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ… പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. അട്ഠാരസമം.

൧൯-൨൧. തിരച്ഛാനമനുസ്സനിരയാദിസുത്തം

൧൧൯൦-൧൧൯൨. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ തിരച്ഛാനയോനിയാ ചുതാ മനുസ്സേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ തിരച്ഛാനയോനിയാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ… പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. ഏകവീസതിമം.

൨൨-൨൪. തിരച്ഛാനദേവനിരയാദിസുത്തം

൧൧൯൩-൧൧൯൫. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ തിരച്ഛാനയോനിയാ ചുതാ ദേവേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ തിരച്ഛാനയോനിയാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ… പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. ചതുവീസതിമം.

൨൫-൨൭. പേത്തിമനുസ്സനിരയാദിസുത്തം

൧൧൯൬-൧൧൯൮. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ പേത്തിവിസയാ ചുതാ മനുസ്സേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ പേത്തിവിസയാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ… പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി…പേ…. സത്തവീസതിമം.

൨൮-൨൯. പേത്തിദേവനിരയാദിസുത്തം

൧൧൯൯-൧൨൦൦. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ പേത്തിവിസയാ ചുതാ ദേവേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ പേത്തിവിസയാ ചുതാ നിരയേ പച്ചാജായന്തി…പേ… ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ പേത്തിവിസയാ ചുതാ ദേവേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ പേത്തിവിസയാ ചുതാ തിരച്ഛാനയോനിയാ പച്ചാജായന്തി…പേ…. ഏകൂനതിംസതിമം.

൩൦. പേത്തിദേവപേത്തിവിസയസുത്തം

൧൨൦൧. …പേ… ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അപ്പകാ തേ സത്താ യേ പേത്തിവിസയാ ചുതാ ദേവേസു പച്ചാജായന്തി; അഥ ഖോ ഏതേവ ബഹുതരാ സത്താ യേ പേത്തിവിസയാ ചുതാ പേത്തിവിസയേ പച്ചാജായന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? അദിട്ഠത്താ ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നം അരിയസച്ചാനം. കതമേസം ചതുന്നം? ദുക്ഖസ്സ അരിയസച്ചസ്സ, ദുക്ഖസമുദയസ്സ അരിയസച്ചസ്സ, ദുക്ഖനിരോധസ്സ അരിയസച്ചസ്സ, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അരിയസച്ചസ്സ’’.

‘‘തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യോഗോ കരണീയോ, ‘അയം ദുക്ഖസമുദയോ’തി യോഗോ കരണീയോ, ‘അയം ദുക്ഖനിരോധോ’തി യോഗോ കരണീയോ, ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യോഗോ കരണീയോ’’തി. ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി. തിംസതിമം.

പഞ്ചഗതിപേയ്യാലവഗ്ഗോ ഏകാദസമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

മനുസ്സതോ ചുതാ ഛാപി, ദേവാ ചുതാ നിരയതോ;

തിരച്ഛാനപേത്തിവിസയാ, തിംസമത്തോ ഗതിവഗ്ഗോതി.

സച്ചസംയുത്തം ദ്വാദസമം.