൧. അസങ്ഖതസുത്തം

൩൭൭. ‘‘അസങ്ഖതഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി അസങ്ഖതഗാമിഞ്ച മഗ്ഗം. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതം? യോ, ഭിക്ഖവേ, രാഗക്ഖയോ ദോസക്ഖയോ മോഹക്ഖയോ – ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതം. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? സമഥോ. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ. ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസിതം വോ മയാ അസങ്ഖതം, ദേസിതോ അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ. യം, ഭിക്ഖവേ, സത്ഥാരാ കരണീയം സാവകാനം ഹിതേസിനാ അനുകമ്പകേന അനുകമ്പം ഉപാദായ, കതം വോ തം മയാ. ഏതാനി, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖമൂലാനി, ഏതാനി സുഞ്ഞാഗാരാനി. ഝായഥ, ഭിക്ഖവേ, മാ പമാദത്ഥ; മാ പച്ഛാ വിപ്പടിസാരിനോ അഹുവത്ഥ. അയം വോ അമ്ഹാകം അനുസാസനീതി.

‘‘അസങ്ഖതഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി അസങ്ഖതഗാമിഞ്ച മഗ്ഗം. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതം? യോ, ഭിക്ഖവേ, രാഗക്ഖയോ ദോസക്ഖയോ മോഹക്ഖയോ – ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതം. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? വിപസ്സനാ. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ. ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസിതം വോ മയാ അസങ്ഖതം…പേ… അയം വോ അമ്ഹാകം അനുസാസനീതി.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? സവിതക്കോ സവിചാരോ സമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? അവിതക്കോ വിചാരമത്തോ സമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ….

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? സുഞ്ഞതോ സമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? അനിമിത്തോ സമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? അപ്പണിഹിതോ സമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ….

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു കായേ കായാനുപസ്സീ വിഹരതി ആതാപീ സമ്പജാനോ സതിമാ വിനേയ്യ ലോകേ അഭിജ്ഝാദോമനസ്സം. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വേദനാസു വേദനാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചിത്തേ ചിത്താനുപസ്സീ…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മേസു ധമ്മാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ….

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അനുപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പാദാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഉപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അനുപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപ്പാദാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഉപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഠിതിയാ അസമ്മോസായ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ ഭാവനായ പാരിപൂരിയാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ….

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഛന്ദസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതം ഇദ്ധിപാദം ഭാവേതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ …പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വീരിയസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതം ഇദ്ധിപാദം ഭാവേതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചിത്തസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതം ഇദ്ധിപാദം ഭാവേതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വീമംസസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതം ഇദ്ധിപാദം ഭാവേതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ….

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സദ്ധിന്ദ്രിയം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വീരിയിന്ദ്രിയം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതിന്ദ്രിയം ഭാവേതി…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമാധിന്ദ്രിയം ഭാവേതി…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ….

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സദ്ധാബലം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വീരിയബലം ഭാവേതി…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതിബലം ഭാവേതി…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമാധിബലം ഭാവേതി…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു പഞ്ഞാബലം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ….

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി…പേ… അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി…പേ… വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി…പേ… പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി…പേ… പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി…പേ… സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ….

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാസങ്കപ്പം ഭാവേതി …പേ… സമ്മാവാചം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാകമ്മന്തം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാആജീവം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാവായാമം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാസതിം ഭാവേതി…പേ… അസങ്ഖതഞ്ച വോ ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി അസങ്ഖതഗാമിഞ്ച മഗ്ഗം. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതം…പേ…? കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ. ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസിതം വോ മയാ അസങ്ഖതം, ദേസിതോ അസങ്ഖതഗാമിമഗ്ഗോ. യം, ഭിക്ഖവേ, സത്ഥാരാ കരണീയം സാവകാനം ഹിതേസിനാ അനുകമ്പകേന അനുകമ്പം ഉപാദായ, കതം വോ തം മയാ. ഏതാനി, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖമൂലാനി, ഏതാനി സുഞ്ഞാഗാരാനി. ഝായഥ, ഭിക്ഖവേ, മാ പമാദത്ഥ; മാ പച്ഛാ വിപ്പടിസാരിനോ അഹുവത്ഥ. അയം വോ അമ്ഹാകം അനുസാസനീ’’തി. പഠമം.