൧൪. കുക്കുളവഗ്ഗോ

൧. കുക്കുളസുത്തം

൧൩൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘രൂപം, ഭിക്ഖവേ, കുക്കുളം, വേദനാ കുക്കുളാ, സഞ്ഞാ കുക്കുളാ, സങ്ഖാരാ കുക്കുളാ, വിഞ്ഞാണം കുക്കുളം. ഏവം പസ്സം, ഭിക്ഖവേ, സുതവാ അരിയസാവകോ രൂപസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി, വേദനായപി നിബ്ബിന്ദതി, സഞ്ഞായപി നിബ്ബിന്ദതി, സങ്ഖാരേസുപി നിബ്ബിന്ദതി, വിഞ്ഞാണസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി. നിബ്ബിന്ദം വിരജ്ജതി; വിരാഗാ വിമുച്ചതി. വിമുത്തസ്മിം വിമുത്തമിതി ഞാണം ഹോതി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാതീ’’തി. പഠമം.

൨. അനിച്ചസുത്തം

൧൩൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം? രൂപം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ. വേദനാ അനിച്ചാ…പേ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ’’തി. ദുതിയം.

൩. ദുതിയഅനിച്ചസുത്തം

൧൩൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം? രൂപം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ. വേദനാ അനിച്ചാ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം അനിച്ചം; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി. തതിയം.

൪. തതിയഅനിച്ചസുത്തം

൧൩൯. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം? രൂപം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം, തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. വേദനാ അനിച്ചാ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ദുക്ഖസുത്തം

൧൪൦. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ…പേ… യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയദുക്ഖസുത്തം

൧൪൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. തതിയദുക്ഖസുത്തം

൧൪൨. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി. സത്തമം.

൮. അനത്തസുത്തം

൧൪൩. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ. കോ ച, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ? രൂപം, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ. വേദനാ അനത്താ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ. യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ’’തി. അട്ഠമം.

൯. ദുതിയഅനത്തസുത്തം

൧൪൪. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ. കോ ച, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ? രൂപം, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ. വേദനാ അനത്താ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം അനത്താ; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ. യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി. നവമം.

൧൦. തതിയഅനത്തസുത്തം

൧൪൫. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. കോ ച, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ? രൂപം, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. വേദനാ അനത്താ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി. ദസമം.

൧൧. നിബ്ബിദാബഹുലസുത്തം

൧൪൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘സദ്ധാപബ്ബജിതസ്സ, ഭിക്ഖവേ, കുലപുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി – യം രൂപേ നിബ്ബിദാബഹുലോ [നിബ്ബിദാബഹുലം (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] വിഹരേയ്യ. വേദനായ…പേ… സഞ്ഞായ… സങ്ഖാരേസു… വിഞ്ഞാണേ നിബ്ബിദാബഹുലോ വിഹരേയ്യ. യോ രൂപേ നിബ്ബിദാബഹുലോ വിഹരന്തോ, വേദനായ… സഞ്ഞായ… സങ്ഖാരേസു… വിഞ്ഞാണേ നിബ്ബിദാബഹുലോ വിഹരന്തോ രൂപം പരിജാനാതി, വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം പരിജാനാതി; സോ രൂപം പരിജാനം വേദനം പരിജാനം സഞ്ഞം പരിജാനം സങ്ഖാരേ പരിജാനം വിഞ്ഞാണം പരിജാനം പരിമുച്ചതി രൂപമ്ഹാ, പരിമുച്ചതി വേദനായ, പരിമുച്ചതി സഞ്ഞായ, പരിമുച്ചതി സങ്ഖാരേഹി, പരിമുച്ചതി വിഞ്ഞാണമ്ഹാ, പരിമുച്ചതി ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി; ‘പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാ’തി വദാമീ’’തി. ഏകാദസമം.

൧൨. അനിച്ചാനുപസ്സീസുത്തം

൧൪൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘സദ്ധാപബ്ബജിതസ്സ, ഭിക്ഖവേ, കുലപുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി – യം രൂപേ അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരേയ്യ. വേദനായ… സഞ്ഞായ… സങ്ഖാരേസു… വിഞ്ഞാണേ അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരേയ്യ…പേ… ‘പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാ’തി വദാമീ’’തി. ദ്വാദസമം.

൧൩. ദുക്ഖാനുപസ്സീസുത്തം

൧൪൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘സദ്ധാപബ്ബജിതസ്സ, ഭിക്ഖവേ, കുലപുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി – യം രൂപേ ദുക്ഖാനുപസ്സീ വിഹരേയ്യ. വേദനായ… സഞ്ഞായ… സങ്ഖാരേസു… വിഞ്ഞാണേ ദുക്ഖാനുപസ്സീ വിഹരേയ്യ…പേ… ‘പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാ’തി വദാമീ’’തി. തേരസമം.

൧൪. അനത്താനുപസ്സീസുത്തം

൧൪൯. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘സദ്ധാപബ്ബജിതസ്സ, ഭിക്ഖവേ, കുലപുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി – യം രൂപേ അനത്താനുപസ്സീ വിഹരേയ്യ. വേദനായ… സഞ്ഞായ… സങ്ഖാരേസു… വിഞ്ഞാണേ അനത്താനുപസ്സീ വിഹരേയ്യ. (സോ രൂപേ) അനത്താനുപസ്സീ വിഹരന്തോ, വേദനായ… സഞ്ഞായ… സങ്ഖാരേസു… വിഞ്ഞാണേ അനത്താനുപസ്സീ വിഹരന്തോ രൂപം പരിജാനാതി, വേദനം…പേ… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം പരിജാനാതി. സോ രൂപം പരിജാനം വേദനം പരിജാനം സഞ്ഞം പരിജാനം സങ്ഖാരേ പരിജാനം വിഞ്ഞാണം പരിജാനം പരിമുച്ചതി രൂപമ്ഹാ, പരിമുച്ചതി വേദനായ, പരിമുച്ചതി സഞ്ഞായ, പരിമുച്ചതി സങ്ഖാരേഹി, പരിമുച്ചതി വിഞ്ഞാണമ്ഹാ, പരിമുച്ചതി ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി; ‘പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാ’തി വദാമീ’’തി. ചുദ്ദസമം.

കുക്കുളവഗ്ഗോ ചുദ്ദസമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

കുക്കുളാ തയോ അനിച്ചേന, ദുക്ഖേന അപരേ തയോ;

അനത്തേന തയോ വുത്താ, കുലപുത്തേന ദ്വേ ദുകാതി.