൭. ഉപാദാപരിതസ്സനാസുത്തം

൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ഉപാദാപരിതസ്സനഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി അനുപാദാഅപരിതസ്സനഞ്ച. തം സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി, ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഉപാദാപരിതസ്സനാ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ അരിയാനം അദസ്സാവീ അരിയധമ്മസ്സ അകോവിദോ അരിയധമ്മേ അവിനീതോ, സപ്പുരിസാനം അദസ്സാവീ സപ്പുരിസധമ്മസ്സ അകോവിദോ സപ്പുരിസധമ്മേ അവിനീതോ രൂപം അത്തതോ സമനുപസ്സതി, രൂപവന്തം വാ അത്താനം; അത്തനി വാ രൂപം, രൂപസ്മിം വാ അത്താനം. തസ്സ തം രൂപം വിപരിണമതി അഞ്ഞഥാ ഹോതി. തസ്സ രൂപവിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവാ രൂപവിപരിണാമാനുപരിവത്തി വിഞ്ഞാണം ഹോതി. തസ്സ രൂപവിപരിണാമാനുപരിവത്തിജാ പരിതസ്സനാ ധമ്മസമുപ്പാദാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി. ചേതസോ പരിയാദാനാ ഉത്താസവാ ച ഹോതി വിഘാതവാ ച അപേക്ഖവാ ച ഉപാദായ ച പരിതസ്സതി.

‘‘വേദനം അത്തതോ സമനുപസ്സതി, വേദനാവന്തം വാ അത്താനം; അത്തനി വാ വേദനം, വേദനായ വാ അത്താനം. തസ്സ സാ വേദനാ വിപരിണമതി അഞ്ഞഥാ ഹോതി. തസ്സ വേദനാവിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവാ വേദനാവിപരിണാമാനുപരിവത്തി വിഞ്ഞാണം ഹോതി. തസ്സ വേദനാവിപരിണാമാനുപരിവത്തിജാ പരിതസ്സനാ ധമ്മസമുപ്പാദാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി. ചേതസോ പരിയാദാനാ ഉത്താസവാ ച ഹോതി വിഘാതവാ ച അപേക്ഖവാ ച ഉപാദായ ച പരിതസ്സതി.

‘‘സഞ്ഞം അത്തതോ സമനുപസ്സതി…പേ… സങ്ഖാരേ അത്തതോ സമനുപസ്സതി, സങ്ഖാരവന്തം വാ അത്താനം; അത്തനി വാ സങ്ഖാരേ, സങ്ഖാരേസു വാ അത്താനം. തസ്സ തേ സങ്ഖാരാ വിപരിണമന്തി അഞ്ഞഥാ ഹോന്തി. തസ്സ സങ്ഖാരവിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവാ സങ്ഖാരവിപരിണാമാനുപരിവത്തി വിഞ്ഞാണം ഹോതി. തസ്സ സങ്ഖാരവിപരിണാമാനുപരിവത്തിജാ പരിതസ്സനാ ധമ്മസമുപ്പാദാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി. ചേതസോ പരിയാദാനാ ഉത്താസവാ ച ഹോതി വിഘാതവാ ച അപേക്ഖവാ ച ഉപാദായ ച പരിതസ്സതി.

‘‘വിഞ്ഞാണം അത്തതോ സമനുപസ്സതി, വിഞ്ഞാണവന്തം വാ അത്താനം; അത്തനി വാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണസ്മിം വാ അത്താനം. തസ്സ തം വിഞ്ഞാണം വിപരിണമതി അഞ്ഞഥാ ഹോതി. തസ്സ വിഞ്ഞാണവിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവാ വിഞ്ഞാണവിപരിണാമാനുപരിവത്തി വിഞ്ഞാണം ഹോതി. തസ്സ വിഞ്ഞാണവിപരിണാമാനുപരിവത്തിജാ പരിതസ്സനാ ധമ്മസമുപ്പാദാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി. ചേതസോ പരിയാദാനാ ഉത്താസവാ ച ഹോതി വിഘാതവാ ച അപേക്ഖവാ ച ഉപാദായ ച പരിതസ്സതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഉപാദാപരിതസ്സനാ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനുപാദാഅപരിതസ്സനാ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, സുതവാ അരിയസാവകോ അരിയാനം ദസ്സാവീ അരിയധമ്മസ്സ കോവിദോ അരിയധമ്മേ സുവിനീതോ, സപ്പുരിസാനം ദസ്സാവീ സപ്പുരിസധമ്മസ്സ കോവിദോ സപ്പുരിസധമ്മേ സുവിനീതോ ന രൂപം അത്തതോ സമനുപസ്സതി, ന രൂപവന്തം വാ അത്താനം; ന അത്തനി വാ രൂപം, ന രൂപസ്മിം വാ അത്താനം. തസ്സ തം രൂപം വിപരിണമതി അഞ്ഞഥാ ഹോതി. തസ്സ രൂപവിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവാ ന രൂപവിപരിണാമാനുപരിവത്തി വിഞ്ഞാണം ഹോതി. തസ്സ ന രൂപവിപരിണാമാനുപരിവത്തിജാ പരിതസ്സനാ ധമ്മസമുപ്പാദാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി. ചേതസോ അപരിയാദാനാ ന ചേവുത്താസവാ [ന ചേവ ഉത്താസവാ (പീ. ക.)] ഹോതി ന ച വിഘാതവാ ന ച അപേക്ഖവാ, അനുപാദായ ച ന പരിതസ്സതി.

‘‘ന വേദനം അത്തതോ സമനുപസ്സതി, ന വേദനാവന്തം വാ അത്താനം; ന അത്തനി വാ വേദനം, ന വേദനായ വാ അത്താനം. തസ്സ സാ വേദനാ വിപരിണമതി അഞ്ഞഥാ ഹോതി. തസ്സ വേദനാവിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവാ ന വേദനാവിപരിണാമാനുപരിവത്തി വിഞ്ഞാണം ഹോതി. തസ്സ ന വേദനാവിപരിണാമാനുപരിവത്തിജാ പരിതസ്സനാ ധമ്മസമുപ്പാദാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി. ചേതസോ അപരിയാദാനാ ന ചേവുത്താസവാ ഹോതി ന ച വിഘാതവാ ന ച അപേക്ഖവാ, അനുപാദായ ച ന പരിതസ്സതി.

‘‘ന സഞ്ഞം…പേ… ന സങ്ഖാരേ അത്തതോ സമനുപസ്സതി, ന സങ്ഖാരവന്തം വാ അത്താനം; ന അത്തനി വാ സങ്ഖാരേ, ന സങ്ഖാരേസു വാ അത്താനം. തസ്സ തേ സങ്ഖാരാ വിപരിണമന്തി അഞ്ഞഥാ ഹോന്തി. തസ്സ സങ്ഖാരവിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവാ ന സങ്ഖാരവിപരിണാമാനുപരിവത്തി വിഞ്ഞാണം ഹോതി. തസ്സ ന സങ്ഖാരവിപരിണാമാനുപരിവത്തിജാ പരിതസ്സനാ ധമ്മസമുപ്പാദാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി. ചേതസോ അപരിയാദാനാ ന ചേവുത്താസവാ ഹോതി ന ച വിഘാതവാ ന ച അപേക്ഖവാ, അനുപാദായ ച ന പരിതസ്സതി.

‘‘ന വിഞ്ഞാണം അത്തതോ സമനുപസ്സതി, ന വിഞ്ഞാണവന്തം വാ അത്താനം…പേ… തസ്സ തം വിഞ്ഞാണം വിപരിണമതി അഞ്ഞഥാ ഹോതി. തസ്സ വിഞ്ഞാണവിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവാ ന വിഞ്ഞാണവിപരിണാമാനുപരിവത്തി വിഞ്ഞാണം ഹോതി. തസ്സ ന വിഞ്ഞാണവിപരിണാമാനുപരിവത്തിജാ പരിതസ്സനാ ധമ്മസമുപ്പാദാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠന്തി. ചേതസോ അപരിയാദാനാ ന ചേവുത്താസവാ ഹോതി ന ച വിഘാതവാ ന ച അപേക്ഖവാ, അനുപാദായ ച ന പരിതസ്സതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അനുപാദാ അപരിതസ്സനം ഹോതീ’’തി. സത്തമം.