൧൦. മാരതജ്ജനീയസുത്തം

൫൦൬. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഭഗ്ഗേസു വിഹരതി സുസുമാരഗിരേ ഭേസകളാവനേ മിഗദായേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ അബ്ഭോകാസേ ചങ്കമതി. തേന ഖോ പന സമയേന മാരോ പാപിമാ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ കുച്ഛിഗതോ ഹോതി കോട്ഠമനുപവിട്ഠോ. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘കിം നു ഖോ മേ കുച്ഛി ഗരുഗരോ വിയ [ഗരു ഗരു വിയ (സീ. പീ. ടീകായം പാഠന്തരം)]? മാസാചിതം മഞ്ഞേ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ചങ്കമാ ഓരോഹിത്വാ വിഹാരം പവിസിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ പച്ചത്തം യോനിസോ മനസാകാസി. അദ്ദസാ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ മാരം പാപിമന്തം കുച്ഛിഗതം കോട്ഠമനുപവിട്ഠം. ദിസ്വാന മാരം പാപിമന്തം ഏതദവോച – ‘‘നിക്ഖമ, പാപിമ; നിക്ഖമ, പാപിമ! മാ തഥാഗതം വിഹേസേസി, മാ തഥാഗതസാവകം. മാ തേ അഹോസി ദീഘരത്തം അഹിതായ ദുക്ഖായാ’’തി. അഥ ഖോ മാരസ്സ പാപിമതോ ഏതദഹോസി – ‘‘അജാനമേവ ഖോ മം അയം സമണോ അപസ്സം ഏവമാഹ – ‘നിക്ഖമ, പാപിമ; നിക്ഖമ, പാപിമ! മാ തഥാഗതം വിഹേസേസി, മാ തഥാഗതസാവകം. മാ തേ അഹോസി ദീഘരത്തം അഹിതായ ദുക്ഖായാ’തി. യോപിസ്സ സോ സത്ഥാ സോപി മം നേവ ഖിപ്പം ജാനേയ്യ, കുതോ പന [കുതോ ച പന (സ്യാ.)] മം അയം സാവകോ ജാനിസ്സതീ’’തി? അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ മാരം പാപിമന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഏവമ്പി ഖോ താഹം, പാപിമ, ജാനാമി, മാ ത്വം മഞ്ഞിത്ഥോ – ‘ന മം ജാനാതീ’തി. മാരോ ത്വമസി, പാപിമ; തുയ്ഹഞ്ഹി, പാപിമ, ഏവം ഹോതി – ‘അജാനമേവ ഖോ മം അയം സമണോ അപസ്സം ഏവമാഹ – നിക്ഖമ, പാപിമ; നിക്ഖമ, പാപിമ! മാ തഥാഗതം വിഹേസേസി, മാ തഥാഗതസാവകം. മാ തേ അഹോസി ദീഘരത്തം അഹിതായ ദുക്ഖായാതി. യോപിസ്സ സോ സത്ഥാ സോപി മം നേവ ഖിപ്പം ജാനേയ്യ, കുതോ പന മം അയം സാവകോ ജാനിസ്സതീ’’’തി?

അഥ ഖോ മാരസ്സ പാപിമതോ ഏതദഹോസി – ‘‘ജാനമേ ഖോ മം അയം സമണോ പസ്സം ഏവമാഹ – ‘നിക്ഖമ, പാപിമ; നിക്ഖമ, പാപിമ! മാ തഥാഗതം വിഹേസേസി, മാ തഥാഗതസാവകം. മാ തേ അഹോസി ദീഘരത്തം അഹിതായ ദുക്ഖായാ’’’തി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ മുഖതോ ഉഗ്ഗന്ത്വാ പച്ചഗ്ഗളേ അട്ഠാസി.

൫൦൭. അദ്ദസാ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ മാരം പാപിമന്തം പച്ചഗ്ഗളേ ഠിതം; ദിസ്വാന മാരം പാപിമന്തം ഏതദവോച – ‘ഏത്ഥാപി ഖോ താഹം, പാപിമ, പസ്സാമി; മാ ത്വം മഞ്ഞിത്ഥോ ‘‘ന മം പസ്സതീ’’തി. ഏസോ ത്വം, പാപിമ, പച്ചഗ്ഗളേ ഠിതോ. ഭൂതപുബ്ബാഹം, പാപിമ, ദൂസീ നാമ മാരോ അഹോസിം, തസ്സ മേ കാളീ നാമ ഭഗിനീ. തസ്സാ ത്വം പുത്തോ. സോ മേ ത്വം ഭാഗിനേയ്യോ അഹോസി. തേന ഖോ പന, പാപിമ, സമയേന കകുസന്ധോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ലോകേ ഉപ്പന്നോ ഹോതി. കകുസന്ധസ്സ ഖോ പന, പാപിമ, ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ വിധുരസഞ്ജീവം നാമ സാവകയുഗം അഹോസി അഗ്ഗം ഭദ്ദയുഗം. യാവതാ ഖോ പന, പാപിമ, കകുസന്ധസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സാവകാ. തേസു ന ച കോചി ആയസ്മതാ വിധുരേന സമസമോ ഹോതി യദിദം ധമ്മദേസനായ. ഇമിനാ ഖോ ഏവം [ഏതം (സീ. സ്യാ. പീ.)], പാപിമ, പരിയായേന ആയസ്മതോ വിധുരസ്സ വിധുരോതേവ [വിധുരസ്സ വിധുരോ വിധുരോത്വേവ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] സമഞ്ഞാ ഉദപാദി.

‘‘ആയസ്മാ പന, പാപിമ, സഞ്ജീവോ അരഞ്ഞഗതോപി രുക്ഖമൂലഗതോപി സുഞ്ഞാഗാരഗതോപി അപ്പകസിരേനേവ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജതി. ഭൂതപുബ്ബം, പാപിമ, ആയസ്മാ സഞ്ജീവോ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപന്നോ നിസിന്നോ ഹോതി. അദ്ദസംസു ഖോ, പാപിമ, ഗോപാലകാ പസുപാലകാ കസ്സകാ പഥാവിനോ ആയസ്മന്തം സഞ്ജീവം അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപന്നം നിസിന്നം; ദിസ്വാന തേസം ഏതദഹോസി – ‘അച്ഛരിയം വത, ഭോ, അബ്ഭുതം വത, ഭോ! അയം സമണോ നിസിന്നകോവ കാലങ്കതോ! ഹന്ദ നം ദഹാമാ’തി. അഥ ഖോ തേ, പാപിമ, ഗോപാലകാ പസുപാലകാ കസ്സകാ പഥാവിനോ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച ഗോമയഞ്ച സംകഡ്ഢിത്വാ ആയസ്മതോ സഞ്ജീവസ്സ കായേ ഉപചിനിത്വാ അഗ്ഗിം ദത്വാ പക്കമിംസു. അഥ ഖോ, പാപിമ, ആയസ്മാ സഞ്ജീവോ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന തായ സമാപത്തിയാ വുട്ഠഹിത്വാ ചീവരാനി പപ്ഫോടേത്വാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസി. അദ്ദസംസു ഖോ തേ, പാപിമ, ഗോപാലകാ പസുപാലകാ കസ്സകാ പഥാവിനോ ആയസ്മന്തം സഞ്ജീവം പിണ്ഡായ ചരന്തം; ദിസ്വാന നേസം ഏതദഹോസി – ‘അച്ഛരിയം വത, ഭോ, അബ്ഭുതം വത, ഭോ! അയം സമണോ നിസിന്നകോവ കാലങ്കതോ, സ്വായം പടിസഞ്ജീവിതോ’തി. ഇമിനാ ഖോ ഏവം, പാപിമ, പരിയായേന ആയസ്മതോ സഞ്ജീവസ്സ സഞ്ജീവോതേവ [സഞ്ജീവോ സഞ്ജീവോത്വേവ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] സമഞ്ഞാ ഉദപാദി.

൫൦൮. ‘‘അഥ ഖോ, പാപിമ, ദൂസിസ്സ മാരസ്സ ഏതദഹോസി – ‘ഇമേസം ഖോ അഹം ഭിക്ഖൂനം സീലവന്താനം കല്യാണധമ്മാനം നേവ ജാനാമി ആഗതിം വാ ഗതിം വാ. യംനൂനാഹം ബ്രാഹ്മണഗഹപതികേ അന്വാവിസേയ്യം – ഏഥ, തുമ്ഹേ ഭിക്ഖൂ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ അക്കോസഥ പരിഭാസഥ രോസേഥ വിഹേസേഥ. അപ്പേവ നാമ തുമ്ഹേഹി അക്കോസിയമാനാനം പരിഭാസിയമാനാനം രോസിയമാനാനം വിഹേസിയമാനാനം സിയാ ചിത്തസ്സ അഞ്ഞഥത്തം, യഥാ തം ദൂസീ മാരോ ലഭേഥ ഓതാര’ന്തി. അഥ ഖോ തേ, പാപിമ, ദൂസീ മാരോ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികേ അന്വാവിസി – ‘ഏഥ, തുമ്ഹേ ഭിക്ഖൂ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ അക്കോസഥ പരിഭാസഥ രോസേഥ വിഹേസേഥ. അപ്പേവ നാമ തുമ്ഹേഹി അക്കോസിയമാനാനം പരിഭാസിയമാനാനം രോസിയമാനാനം വിഹേസിയമാനാനം സിയാ ചിത്തസ്സ അഞ്ഞഥത്തം, യഥാ തം ദൂസീ മാരോ ലഭേഥ ഓതാര’ന്തി.

‘‘അഥ ഖോ തേ, പാപിമ, ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ അന്വാവിസിട്ഠാ ദൂസിനാ മാരേന ഭിക്ഖൂ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ അക്കോസന്തി പരിഭാസന്തി രോസേന്തി വിഹേസേന്തി – ‘ഇമേ പന മുണ്ഡകാ സമണകാ ഇബ്ഭാ കിണ്ഹാ [കണ്ഹാ (സ്യാ. കം. ക.)] ബന്ധുപാദാപച്ചാ ‘‘ഝായിനോസ്മാ ഝായിനോസ്മാ’’തി പത്തക്ഖന്ധാ അധോമുഖാ മധുരകജാതാ ഝായന്തി പജ്ഝായന്തി നിജ്ഝായന്തി അപജ്ഝായന്തി. സേയ്യഥാപി നാമ ഉലൂകോ രുക്ഖസാഖായം മൂസികം മഗ്ഗയമാനോ ഝായതി പജ്ഝായതി നിജ്ഝായതി അപജ്ഝായതി; ഏവമേവിമേ മുണ്ഡകാ സമണകാ ഇബ്ഭാ കിണ്ഹാ ബന്ധുപാദാപച്ചാ ‘‘ഝായിനോസ്മാ ഝായിനോസ്മാ’’തി പത്തക്ഖന്ധാ അധോമുഖാ മധുരകജാതാ ഝായന്തി പജ്ഝായന്തി നിജ്ഝായന്തി അപജ്ഝായന്തി. സേയ്യഥാപി നാമ കോത്ഥു നദീതീരേ മച്ഛേ മഗ്ഗയമാനോ ഝായതി പജ്ഝായതി നിജ്ഝായതി അപജ്ഝായതി; ഏവമേവിമേ മുണ്ഡകാ സമണകാ ഇബ്ഭാ കിണ്ഹാ ബന്ധുപാദാപച്ചാ ‘‘ഝായിനോസ്മാ ഝായിനോസ്മാ’’തി പത്തക്ഖന്ധാ അധോമുഖാ മധുരകജാതാ ഝായന്തി പജ്ഝായന്തി നിജ്ഝായന്തി അപജ്ഝായന്തി. സേയ്യഥാപി നാമ ബിളാരോ സന്ധിസമലസങ്കടീരേ മൂസികം മഗ്ഗയമാനോ ഝായതി പജ്ഝായതി നിജ്ഝായതി അപജ്ഝായതി; ഏവമേവിമേ മുണ്ഡകാ സമണകാ ഇബ്ഭാ കിണ്ഹാ ബന്ധുപാദാപച്ചാ ‘‘ഝായിനോസ്മാ ഝായിനോസ്മാ’’തി പത്തക്ഖന്ധാ അധോമുഖാ മധുരകജാതാ ഝായന്തി പജ്ഝായന്തി നിജ്ഝായന്തി അപജ്ഝായന്തി. സേയ്യഥാപി നാമ ഗദ്രഭോ വഹച്ഛിന്നോ സന്ധിസമലസങ്കടീരേ ഝായതി പജ്ഝായതി നിജ്ഝായതി അപജ്ഝായതി, ഏവമേവിമേ മുണ്ഡകാ സമണകാ ഇബ്ഭാ കിണ്ഹാ ബന്ധുപാദാപച്ചാ ‘‘ഝായിനോസ്മാ ഝായിനോസ്മാ’’തി പത്തക്ഖന്ധാ അധോമുഖാ മധുരകജാതാ ഝായന്തി പജ്ഝായന്തി നിജ്ഝായന്തി അപജ്ഝായന്തീ’’തി.

‘‘യേ ഖോ പന, പാപിമ, തേന സമയേന മനുസ്സാ കാലങ്കരോന്തി യേഭുയ്യേന കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജന്തി.

൫൦൯. ‘‘അഥ ഖോ, പാപിമ, കകുസന്ധോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘അന്വാവിട്ഠാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ ദൂസിനാ മാരേന – ഏഥ, തുമ്ഹേ ഭിക്ഖൂ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ അക്കോസഥ പരിഭാസഥ രോസേഥ വിഹേസേഥ, അപ്പേവ നാമ തുമ്ഹേഹി അക്കോസിയമാനാനം പരിഭാസിയമാനാനം രോസിയമാനാനം വിഹേസിയമാനാനം സിയാ ചിത്തസ്സ അഞ്ഞഥത്തം, യഥാ തം ദൂസീ മാരോ ലഭേഥ ഓതാര’ന്തി. ഏഥ, തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരഥ, തഥാ ദുതിയം, തഥാ തതിയം, തഥാ ചതുത്ഥം. ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാബജ്ഝേന ഫരിത്വാ വിഹരഥ. കരുണാസഹഗതേന ചേതസാ…പേ… മുദിതാസഹഗതേന ചേതസാ…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരഥ, തഥാ ദുതിയം, തഥാ തതിയം, തഥാ ചതുത്ഥം. ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം ഉപേക്ഖാസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാബജ്ഝേന ഫരിത്വാ വിഹരഥാ’തി.

‘‘അഥ ഖോ തേ, പാപിമ, ഭിക്ഖൂ കകുസന്ധേന ഭഗവതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ഏവം ഓവദിയമാനാ ഏവം അനുസാസിയമാനാ അരഞ്ഞഗതാപി രുക്ഖമൂലഗതാപി സുഞ്ഞാഗാരഗതാപി മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരിംസു, തഥാ ദുതിയം, തഥാ തതിയം, തഥാ ചതുത്ഥം. ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാബജ്ഝേന ഫരിത്വാ വിഹരിംസു. കരുണാസഹഗതേന ചേതസാ…പേ… മുദിതാസഹഗതേന ചേതസാ…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരിംസു, തഥാ ദുതിയം, തഥാ തതിയം, തഥാ ചതുത്ഥം. ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം ഉപേക്ഖാസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാബജ്ഝേന ഫരിത്വാ വിഹരിംസു.

൫൧൦. ‘‘അഥ ഖോ, പാപിമ, ദൂസിസ്സ മാരസ്സ ഏതദഹോസി – ‘ഏവമ്പി ഖോ അഹം കരോന്തോ ഇമേസം ഭിക്ഖൂനം സീലവന്താനം കല്യാണധമ്മാനം നേവ ജാനാമി ആഗതിം വാ ഗതിം വാ, യംനൂനാഹം ബ്രാഹ്മണഗഹപതികേ അന്വാവിസേയ്യം – ഏഥ, തുമ്ഹേ ഭിക്ഖൂ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ സക്കരോഥ ഗരും കരോഥ മാനേഥ പൂജേഥ, അപ്പേവ നാമ തുമ്ഹേഹി സക്കരിയമാനാനം ഗരുകരിയമാനാനം മാനിയമാനാനം പൂജിയമാനാനം സിയാ ചിത്തസ്സ അഞ്ഞഥത്തം, യഥാ തം ദൂസീ മാരോ ലഭേഥ ഓതാര’ന്തി. അഥ ഖോ തേ, പാപിമ, ദൂസീ മാരോ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികേ അന്വാവിസി – ‘ഏഥ, തുമ്ഹേ ഭിക്ഖൂ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ സക്കരോഥ ഗരും കരോഥ മാനേഥ പൂജേഥ, അപ്പേവ നാമ തുമ്ഹേഹി സക്കരിയമാനാനം ഗരുകരിയമാനാനം മാനിയമാനാനം പൂജിയമാനാനം സിയാ ചിത്തസ്സ അഞ്ഞഥത്തം, യഥാ തം ദൂസീ മാരോ ലഭേഥ ഓതാര’ന്തി. അഥ ഖോ തേ, പാപിമ, ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ അന്വാവിട്ഠാ ദൂസിനാ മാരേന ഭിക്ഖൂ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ സക്കരോന്തി ഗരും കരോന്തി മാനേന്തി പൂജേന്തി.

‘‘യേ ഖോ പന, പാപിമ, തേന സമയേന മനുസ്സാ കാലങ്കരോന്തി യേഭുയ്യേന കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജന്തി.

൫൧൧. ‘‘അഥ ഖോ, പാപിമ, കകുസന്ധോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘അന്വാവിട്ഠാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ ദൂസിനാ മാരേന – ഏഥ, തുമ്ഹേ ഭിക്ഖൂ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ സക്കരോഥ ഗരും കരോഥ മാനേഥ പൂജേഥ, അപ്പേവ നാമ തുമ്ഹേഹി സക്കരിയമാനാനം ഗരുകരിയമാനാനം മാനിയമാനാനം പൂജിയമാനാനം സിയാ ചിത്തസ്സ അഞ്ഞഥത്തം, യഥാ തം ദൂസീ മാരോ ലഭേഥ ഓതാരന്തി. ഏഥ, തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അസുഭാനുപസ്സിനോ കായേ വിഹരഥ, ആഹാരേ പടികൂലസഞ്ഞിനോ, സബ്ബലോകേ അനഭിരതിസഞ്ഞിനോ [അനഭിരതസഞ്ഞീനോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)], സബ്ബസങ്ഖാരേസു അനിച്ചാനുപസ്സിനോ’തി.

‘‘അഥ ഖോ തേ, പാപിമ, ഭിക്ഖൂ കകുസന്ധേന ഭഗവതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ഏവം ഓവദിയമാനാ ഏവം അനുസാസിയമാനാ അരഞ്ഞഗതാപി രുക്ഖമൂലഗതാപി സുഞ്ഞാഗാരഗതാപി അസുഭാനുപസ്സിനോ കായേ വിഹരിംസു, ആഹാരേ പടികൂലസഞ്ഞിനോ, സബ്ബലോകേ അനഭിരതിസഞ്ഞിനോ, സബ്ബസങ്ഖാരേസു അനിച്ചാനുപസ്സിനോ.

൫൧൨. ‘‘അഥ ഖോ, പാപിമ, കകുസന്ധോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ആയസ്മതാ വിധുരേന പച്ഛാസമണേന ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസി. അഥ ഖോ, പാപിമ, ദൂസീ മാരോ അഞ്ഞതരം കുമാരകം [കുമാരം (സീ. പീ.)] അന്വാവിസിത്വാ സക്ഖരം ഗഹേത്വാ ആയസ്മതോ വിധുരസ്സ സീസേ പഹാരമദാസി; സീസം വോഭിന്ദി [സീസം തേ ഭിന്ദിസ്സാമീതി (ക.)]. അഥ ഖോ, പാപിമ, ആയസ്മാ വിധുരോ ഭിന്നേന സീസേന ലോഹിതേന ഗളന്തേന കകുസന്ധംയേവ ഭഗവന്തം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധം പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധി. അഥ ഖോ, പാപിമ, കകുസന്ധോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ നാഗാപലോകിതം അപലോകേസി – ‘ന വായം ദൂസീ മാരോ മത്തമഞ്ഞാസീ’തി. സഹാപലോകനായ ച പന, പാപിമ, ദൂസീ മാരോ തമ്ഹാ ച ഠാനാ ചവി മഹാനിരയഞ്ച ഉപപജ്ജി.

‘‘തസ്സ ഖോ പന, പാപിമ, മഹാനിരയസ്സ തയോ നാമധേയ്യാ ഹോന്തി – ഛഫസ്സായതനികോ ഇതിപി, സങ്കുസമാഹതോ ഇതിപി, പച്ചത്തവേദനിയോ ഇതിപി. അഥ ഖോ മം, പാപിമ, നിരയപാലാ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – യദാ ഖോ തേ [യതോ തേ (ക.)], മാരിസ, സങ്കുനാ സങ്കു ഹദയേ സമാഗച്ഛേയ്യ. അഥ നം ത്വം ജാനേയ്യാസി – ‘വസ്സസഹസ്സം മേ നിരയേ പച്ചമാനസ്സാ’തി. സോ ഖോ അഹം, പാപിമ, ബഹൂനി വസ്സാനി ബഹൂനി വസ്സസതാനി ബഹൂനി വസ്സസഹസ്സാനി തസ്മിം മഹാനിരയേ അപച്ചിം. ദസവസ്സസഹസ്സാനി തസ്സേവ മഹാനിരയസ്സ ഉസ്സദേ അപച്ചിം വുട്ഠാനിമം നാമ വേദനം വേദിയമാനോ. തസ്സ മയ്ഹം, പാപിമ, ഏവരൂപോ കായോ ഹോതി, സേയ്യഥാപി മനുസ്സസ്സ. ഏവരൂപം സീസം ഹോതി, സേയ്യഥാപി മച്ഛസ്സ.

൫൧൩. ‘‘കീദിസോ നിരയോ ആസി, യത്ഥ ദൂസീ അപച്ചഥ;

വിധുരം സാവകമാസജ്ജ, കകുസന്ധഞ്ച ബ്രാഹ്മണം.

‘‘സതം ആസി അയോസങ്കൂ, സബ്ബേ പച്ചത്തവേദനാ;

ഈദിസോ നിരയോ ആസി, യത്ഥ ദൂസീ അപച്ചഥ;

വിധുരം സാവകമാസജ്ജ, കകുസന്ധഞ്ച ബ്രാഹ്മണം.

‘‘യോ ഏതമഭിജാനാതി, ഭിക്ഖു ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

താദിസം ഭിക്ഖുമാസജ്ജ, കണ്ഹ ദുക്ഖം നിഗച്ഛസി.

‘‘മജ്ഝേ സരസ്സ തിട്ഠന്തി, വിമാനാ കപ്പട്ഠായിനോ;

വേളുരിയവണ്ണാ രുചിരാ, അച്ചിമന്തോ പഭസ്സരാ;

അച്ഛരാ തത്ഥ നച്ചന്തി, പുഥു നാനത്തവണ്ണിയോ.

‘‘യോ ഏതമഭിജാനാതി, ഭിക്ഖു ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

താദിസം ഭിക്ഖുമാസജ്ജ, കണ്ഹ ദുക്ഖം നിഗച്ഛസി.

‘‘യോ വേ ബുദ്ധേന ചോദിതോ, ഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ പേക്ഖതോ;

മിഗാരമാതുപാസാദം, പാദങ്ഗുട്ഠേന കമ്പയി.

‘‘യോ ഏതമഭിജാനാതി, ഭിക്ഖു ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

താദിസം ഭിക്ഖുമാസജ്ജ, കണ്ഹ ദുക്ഖം നിഗച്ഛസി.

‘‘യോ വേജയന്തം പാസാദം, പാദങ്ഗുട്ഠേന കമ്പയി;

ഇദ്ധിബലേനുപത്ഥദ്ധോ, സംവേജേസി ച ദേവതാ.

‘‘യോ ഏതമഭിജാനാതി, ഭിക്ഖു ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

താദിസം ഭിക്ഖുമാസജ്ജ, കണ്ഹ ദുക്ഖം നിഗച്ഛസി.

‘‘യോ വേജയന്തപാസാദേ, സക്കം സോ പരിപുച്ഛതി;

അപി വാസവ ജാനാസി, തണ്ഹാക്ഖയവിമുത്തിയോ;

തസ്സ സക്കോ വിയാകാസി, പഞ്ഹം പുട്ഠോ യഥാതഥം.

‘‘യോ ഏതമഭിജാനാതി, ഭിക്ഖു ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

താദിസം ഭിക്ഖുമാസജ്ജ, കണ്ഹ ദുക്ഖം നിഗച്ഛസി.

‘‘യോ ബ്രഹ്മം പരിപുച്ഛതി, സുധമ്മായാഭിതോ സഭം;

അജ്ജാപി ത്യാവുസോ ദിട്ഠി, യാ തേ ദിട്ഠി പുരേ അഹു;

പസ്സസി വീതിവത്തന്തം, ബ്രഹ്മലോകേ പഭസ്സരം.

‘‘തസ്സ ബ്രഹ്മാ വിയാകാസി, അനുപുബ്ബം യഥാതഥം;

ന മേ മാരിസ സാ ദിട്ഠി, യാ മേ ദിട്ഠി പുരേ അഹു.

‘‘പസ്സാമി വീതിവത്തന്തം, ബ്രഹ്മലോകേ പഭസ്സരം;

സോഹം അജ്ജ കഥം വജ്ജം, അഹം നിച്ചോമ്ഹി സസ്സതോ.

‘‘യോ ഏതമഭിജാനാതി, ഭിക്ഖു ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

താദിസം ഭിക്ഖുമാസജ്ജ, കണ്ഹ ദുക്ഖം നിഗച്ഛസി.

‘‘യോ മഹാമേരുനോ കൂടം, വിമോക്ഖേന അഫസ്സയി;

വനം പുബ്ബവിദേഹാനം, യേ ച ഭൂമിസയാ നരാ.

‘‘യോ ഏതമഭിജാനാതി, ഭിക്ഖു ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

താദിസം ഭിക്ഖുമാസജ്ജ, കണ്ഹ ദുക്ഖം നിഗച്ഛസി.

‘‘ന വേ അഗ്ഗി ചേതയതി [വേഠയതി (സീ.)], ‘അഹം ബാലം ഡഹാമീ’തി;

ബാലോ ച ജലിതം അഗ്ഗിം, ആസജ്ജ നം സ ഡയ്ഹതി.

‘‘ഏവമേവ തുവം മാര, ആസജ്ജ നം തഥാഗതം;

സയം ഡഹിസ്സസി അത്താനം, ബാലോ അഗ്ഗിംവ സംഫുസം.

‘‘അപുഞ്ഞം പസവീ മാരോ, ആസജ്ജ നം തഥാഗതം;

കിന്നു മഞ്ഞസി പാപിമ, ന മേ പാപം വിപച്ചതി.

‘‘കരോതോ ചീയതി പാപം, ചിരരത്തായ അന്തക;

മാര നിബ്ബിന്ദ ബുദ്ധമ്ഹാ, ആസം മാകാസി ഭിക്ഖുസു.

‘‘ഇതി മാരം അതജ്ജേസി, ഭിക്ഖു ഭേസകളാവനേ;

തതോ സോ ദുമ്മനോ യക്ഖോ, നതത്ഥേവന്തരധായഥാ’’തി.

മാരതജ്ജനീയസുത്തം നിട്ഠിതം ദസമം.

ചൂളയമകവഗ്ഗോ നിട്ഠിതോ പഞ്ചമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

സാലേയ്യ വേരഞ്ജദുവേ ച തുട്ഠി, ചൂളമഹാധമ്മസമാദാനഞ്ച;

വീമംസകാ കോസമ്ബി ച ബ്രാഹ്മണോ, ദൂസീ ച മാരോ ദസമോ ച വഗ്ഗോ.

സാലേയ്യവഗ്ഗോ നിട്ഠിതോ പഞ്ചമോ.