൩. പാരിച്ഛത്തകവഗ്ഗോ

൧. ഉളാരവിമാനവത്ഥു

൨൮൬. ‘‘ഉളാരോ തേ യസോ വണ്ണോ, സബ്ബാ ഓഭാസതേ ദിസാ;

നാരിയോ നച്ചന്തി ഗായന്തി, ദേവപുത്താ അലങ്കതാ.

൨൮൭. ‘‘മോദേന്തി പരിവാരേന്തി, തവ പൂജായ ദേവതേ;

സോവണ്ണാനി വിമാനാനി, തവിമാനി സുദസ്സനേ.

൨൮൮. ‘‘തുവംസി ഇസ്സരാ തേസം, സബ്ബകാമസമിദ്ധിനീ;

അഭിജാതാ മഹന്താസി, ദേവകായേ പമോദസി;

ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ, കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി.

൨൮൯. ‘‘അഹം മനുസ്സേസു മനുസ്സഭൂതാ, പുരിമായ ജാതിയാ മനുസ്സലോകേ;

ദുസ്സീലകുലേ സുണിസാ അഹോസിം, അസ്സദ്ധേസു കദരിയേസു അഹം.

൨൯൦. ‘‘സദ്ധാ സീലേന സമ്പന്നാ, സംവിഭാഗരതാ സദാ;

പിണ്ഡായ ചരമാനസ്സ, അപൂവം തേ അദാസഹം.

൨൯൧. ‘‘തദാഹം സസ്സുയാചിക്ഖിം, സമണോ ആഗതോ ഇധ;

തസ്സ അദാസഹം പൂവം, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി.

൨൯൨. ‘‘ഇതിസ്സാ സസ്സു പരിഭാസി, അവിനീതാസി ത്വം [അവിനീതാ തുവം (സീ.)] വധു;

ന മം സമ്പുച്ഛിതും ഇച്ഛി, സമണസ്സ ദദാമഹം.

൨൯൩. ‘‘തതോ മേ സസ്സു കുപിതാ, പഹാസി മുസലേന മം;

കൂടങ്ഗച്ഛി അവധി മം, നാസക്ഖിം ജീവിതും ചിരം.

൨൯൪. ‘‘സാ അഹം കായസ്സ ഭേദാ, വിപ്പമുത്താ തതോ ചുതാ;

ദേവാനം താവതിംസാനം, ഉപപന്നാ സഹബ്യതം.

൨൯൫. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ…വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

ഉളാരവിമാനം പഠമം.

൨. ഉച്ഛുദായികാവിമാനവത്ഥു

൨൯൬. ‘‘ഓഭാസയിത്വാ പഥവിം [പഠവിം (സീ. സ്യാ.)] സദേവകം, അതിരോചസി ചന്ദിമസൂരിയാ വിയ;

സിരിയാ ച വണ്ണേന യസേന തേജസാ, ബ്രഹ്മാവ ദേവേ തിദസേ സഹിന്ദകേ [സഇന്ദകേ (സീ.)].

൨൯൭. ‘‘പുച്ഛാമി തം ഉപ്പലമാലധാരിനീ, ആവേളിനീ കഞ്ചനസന്നിഭത്തചേ;

അലങ്കതേ ഉത്തമവത്ഥധാരിനീ, കാ ത്വം സുഭേ ദേവതേ വന്ദസേ മമം.

൨൯൮. ‘‘കിം ത്വം പുരേ കമ്മമകാസി അത്തനാ, മനുസ്സഭൂതാ പുരിമായ ജാതിയാ;

ദാനം സുചിണ്ണം അഥ സീലസംയമം [സഞ്ഞമം (സീ.)], കേനൂപപന്നാ സുഗതിം യസസ്സിനീ;

ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ, കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി.

൨൯൯. ‘‘ഇദാനി ഭന്തേ ഇമമേവ ഗാമം [ഗാമേ (സ്യാ. ക.)], പിണ്ഡായ അമ്ഹാകം ഘരം ഉപാഗമി;

തതോ തേ ഉച്ഛുസ്സ അദാസി ഖണ്ഡികം, പസന്നചിത്താ അതുലായ പീതിയാ.

൩൦൦. ‘‘സസ്സു ച പച്ഛാ അനുയുഞ്ജതേ മമം, കഹം [കഹം മേ (പീ.)] നു ഉച്ഛും വധുകേ അവാകിരി [അവാകരി (സ്യാ. ക.)];

ന ഛഡ്ഡിതം നോ പന ഖാദിതം മയാ, സന്തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ സയം അദാസഹം.

൩൦൧. ‘‘തുയ്ഹംന്വിദം [തുയ്ഹം നു ഇദം (സ്യാ.)] ഇസ്സരിയം അഥോ മമ, ഇതിസ്സാ സസ്സു പരിഭാസതേ മമം;

പീഠം ഗഹേത്വാ പഹാരം അദാസി മേ, തതോ ചുതാ കാലകതാമ്ഹി ദേവതാ.

൩൦൨. ‘‘തദേവ കമ്മം കുസലം കതം മയാ, സുഖഞ്ച കമ്മം അനുഭോമി അത്തനാ;

ദേവേഹി സദ്ധിം പരിചാരയാമഹം, മോദാമഹം കാമഗുണേഹി പഞ്ചഹി.

൩൦൩. ‘‘തദേവ കമ്മം കുസലം കതം മയാ, സുഖഞ്ച കമ്മം അനുഭോമി അത്തനാ;

ദേവിന്ദഗുത്താ തിദസേഹി രക്ഖിതാ, സമപ്പിതാ കാമഗുണേഹി പഞ്ചഹി.

൩൦൪. ‘‘ഏതാദിസം പുഞ്ഞഫലം അനപ്പകം, മഹാവിപാകാ മമ ഉച്ഛുദക്ഖിണാ;

ദേവേഹി സദ്ധിം പരിചാരയാമഹം, മോദാമഹം കാമഗുണേഹി പഞ്ചഹി.

൩൦൫. ‘‘ഏതാദിസം പുഞ്ഞഫലം അനപ്പകം, മഹാജുതികാ മമ ഉച്ഛുദക്ഖിണാ;

ദേവിന്ദഗുത്താ തിദസേഹി രക്ഖിതാ, സഹസ്സനേത്തോരിവ നന്ദനേ വനേ.

൩൦൬. ‘‘തുവഞ്ച ഭന്തേ അനുകമ്പകം വിദും, ഉപേച്ച വന്ദിം കുസലഞ്ച പുച്ഛിസം;

തതോ തേ ഉച്ഛുസ്സ അദാസി ഖണ്ഡികം, പസന്നചിതാ അതുലായ പീതിയാ’’തി.

ഉച്ഛുദായികാവിമാനം ദുതിയം.

൩. പല്ലങ്കവിമാനവത്ഥു

൩൦൭. ‘‘പല്ലങ്കസേട്ഠേ മണിസോണ്ണചിത്തേ, പുപ്ഫാഭികിണ്ണേ സയനേ ഉളാരേ;

തത്ഥച്ഛസി ദേവി മഹാനുഭാവേ, ഉച്ചാവചാ ഇദ്ധി വികുബ്ബമാനാ.

൩൦൮. ‘‘ഇമാ ച തേ അച്ഛരായോ സമന്തതോ, നച്ചന്തി ഗായന്തി പമോദയന്തി;

ദേവിദ്ധിപത്താസി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൩൦൯. ‘‘അഹം മനുസ്സേസു മനുസ്സഭൂതാ, അഡ്ഢേ കുലേ സുണിസാ അഹോസിം;

അക്കോധനാ ഭത്തുവസാനുവത്തിനീ, ഉപോസഥേ അപ്പമത്താ അഹോസിം [അപ്പമത്താ ഉപോസഥേ (സ്യാ. ക.)].

൩൧൦. ‘‘മനുസ്സഭൂതാ ദഹരാ അപാപികാ [ദഹരാസ’പാപികാ (സീ.)], പസന്നചിത്താ പതിമാഭിരാധയിം;

ദിവാ ച രത്തോ ച മനാപചാരിനീ, അഹം പുരേ സീലവതീ അഹോസിം.

൩൧൧. ‘‘പാണാതിപാതാ വിരതാ അചോരികാ, സംസുദ്ധകായാ സുചിബ്രഹ്മചാരിനീ;

അമജ്ജപാ നോ ച മുസാ അഭാണിം, സിക്ഖാപദേസു പരിപൂരകാരിനീ.

൩൧൨. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, യാ ച പക്ഖസ്സ അട്ഠമീ;

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ച, പസന്നമാനസാ അഹം [അതിപസന്നമാനസാ (ക.)].

൩൧൩. ‘‘അട്ഠങ്ഗുപേതം അനുധമ്മചാരിനീ, ഉപോസഥം പീതിമനാ ഉപാവസിം;

ഇമഞ്ച അരിയം അട്ഠങ്ഗവരേഹുപേതം, സമാദിയിത്വാ കുസലം സുഖുദ്രയം;

പതിമ്ഹി കല്യാണീ വസാനുവത്തിനീ, അഹോസിം പുബ്ബേ സുഗതസ്സ സാവികാ.

൩൧൪. ‘‘ഏതാദിസം കുസലം ജീവലോകേ, കമ്മം കരിത്വാന വിസേസഭാഗിനീ;

കായസ്സ ഭേദാ അഭിസമ്പരായം, ദേവിദ്ധിപത്താ സുഗതിമ്ഹി ആഗതാ.

൩൧൫. ‘‘വിമാനപാസാദവരേ മനോരമേ, പരിവാരിതാ അച്ഛരാസങ്ഗണേന;

സയംപഭാ ദേവഗണാ രമേന്തി മം, ദീഘായുകിം ദേവവിമാനമാഗത’’ന്തി;

പല്ലങ്കവിമാനം തതിയം.

൪. ലതാവിമാനവത്ഥു

൩൧൬. ലതാ ച സജ്ജാ പവരാ ച ദേവതാ, അച്ചിമതീ [അച്ചിമുഖീ (സീ.), അച്ഛിമതീ (പീ. ക.) അച്ഛിമുതീ (സ്യാ.)] രാജവരസ്സ സിരീമതോ;

സുതാ ച രഞ്ഞോ വേസ്സവണസ്സ ധീതാ, രാജീമതീ ധമ്മഗുണേഹി സോഭഥ.

൩൧൭. പഞ്ചേത്ഥ നാരിയോ ആഗമംസു ന്ഹായിതും, സീതോദകം ഉപ്പലിനിം സിവം നദിം;

താ തത്ഥ ന്ഹായിത്വാ രമേത്വാ ദേവതാ, നച്ചിത്വാ ഗായിത്വാ സുതാ ലതം ബ്രവി [ബ്രുവീ (സീ.)].

൩൧൮. ‘‘പുച്ഛാമി തം ഉപ്പലമാലധാരിനി, ആവേളിനി കഞ്ചനസന്നിഭത്തചേ;

തിമിരതമ്ബക്ഖി നഭേവ സോഭനേ, ദീഘായുകീ കേന കതോ യസോ തവ.

൩൧൯. ‘‘കേനാസി ഭദ്ദേ പതിനോ പിയതരാ, വിസിട്ഠകല്യാണിതരസ്സു രൂപതോ;

പദക്ഖിണാ നച്ചഗീതവാദിതേ, ആചിക്ഖ നോ ത്വം നരനാരിപുച്ഛിതാ’’തി.

൩൨൦. ‘‘അഹം മനുസ്സേസു മനുസ്സഭൂതാ, ഉളാരഭോഗേ കുലേ സുണിസാ അഹോസിം;

അക്കോധനാ ഭത്തുവസാനുവത്തിനീ, ഉപോസഥേ അപ്പമത്താ അഹോസിം.

൩൨൧. ‘‘മനുസ്സഭൂതാ ദഹരാ അപാപികാ [ദഹരാസ’പാപികാ (സീ.)], പസന്നചിത്താ പതിമാഭിരാധയിം;

സദേവരം സസ്സസുരം സദാസകം, അഭിരാധയിം തമ്ഹി കതോ യസോ മമ.

൩൨൨. ‘‘സാഹം തേന കുസലേന കമ്മുനാ, ചതുബ്ഭി ഠാനേഹി വിസേസമജ്ഝഗാ;

ആയുഞ്ച വണ്ണഞ്ച സുഖം ബലഞ്ച, ഖിഡ്ഡാരതിം പച്ചനുഭോമനപ്പകം.

൩൨൩. ‘‘സുതം നു തം ഭാസതി യം അയം ലതാ, യം നോ അപുച്ഛിമ്ഹ അകിത്തയീ നോ;

പതിനോ കിരമ്ഹാകം വിസിട്ഠ നാരീനം, ഗതീ ച താസം പവരാ ച ദേവതാ.

൩൨൪. ‘‘പതീസു ധമ്മം പചരാമ സബ്ബാ, പതിബ്ബതാ യത്ഥ ഭവന്തി ഇത്ഥിയോ;

പതീസു ധമ്മം പചരിത്വ [പചരിത്വാന (ക.)] സബ്ബാ, ലച്ഛാമസേ ഭാസതി യം അയം ലതാ.

൩൨൫. ‘‘സീഹോ യഥാ പബ്ബതസാനുഗോചരോ, മഹിന്ധരം പബ്ബതമാവസിത്വാ;

പസയ്ഹ ഹന്ത്വാ ഇതരേ ചതുപ്പദേ, ഖുദ്ദേ മിഗേ ഖാദതി മംസഭോജനോ.

൩൨൬. ‘‘തഥേവ സദ്ധാ ഇധ അരിയസാവികാ, ഭത്താരം നിസ്സായ പതിം അനുബ്ബതാ;

കോധം വധിത്വാ അഭിഭുയ്യ മച്ഛരം, സഗ്ഗമ്ഹി സാ മോദതി ധമ്മചാരിനീ’’തി.

ലതാവിമാനം ചതുത്ഥം.

൫. ഗുത്തിലവിമാനം

൧. വത്ഥുത്തമദായികാവിമാനവത്ഥു

൩൨൭. ‘‘സത്തതന്തിം സുമധുരം, രാമണേയ്യം അവാചയിം;

സോ മം രങ്ഗമ്ഹി അവ്ഹേതി, ‘സരണം മേ ഹോഹി കോസിയാ’തി.

൩൨൮. ‘‘അഹം തേ സരണം ഹോമി, അഹമാചരിയപൂജകോ;

ന തം ജയിസ്സതി സിസ്സോ, സിസ്സമാചരിയ ജേസ്സസീ’’തി.

൩൨൯. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൩൩൦. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൩൩൧. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൩൩൨. സാ ദേവതാ അത്തമനാ, മോഗ്ഗല്ലാനേന പുച്ഛിതാ;

പഞ്ഹം പുട്ഠാ വിയാകാസി, യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൩൩൩. ‘‘വത്ഥുത്തമദായികാ നാരീ, പവരാ ഹോതി നരേസു നാരീസു;

ഏവം പിയരൂപദായികാ മനാപം, ദിബ്ബം സാ ലഭതേ ഉപേച്ച ഠാനം.

൩൩൪. ‘‘തസ്സാ മേ പസ്സ വിമാനം, അച്ഛരാ കാമവണ്ണിനീഹമസ്മി;

അച്ഛരാസഹസ്സസ്സാഹം, പവരാ [അച്ഛരാസഹസ്സസ്സാഹം പവരാ, (സ്യാ.)] പസ്സ പുഞ്ഞാനം വിപാകം.

൩൩൫. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ, തേന മേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച മേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൩൩൬. ‘‘അക്ഖാമി തേ ഭിക്ഖു മഹാനുഭാവ, മനുസ്സഭൂതാ യമകാസി പുഞ്ഞം;

തേനമ്ഹി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

(അനന്തരം ചതുരവിമാനം യഥാ വത്ഥുദായികാവിമാനം തഥാ വിത്ഥാരേതബ്ബം [( ) നത്ഥി സീ. പോത്ഥകേ])

൨. പുപ്ഫുത്തമദായികാവിമാനവത്ഥു (൧)

൩൩൭. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ… ഓസധീ വിയ താരകാ.

൩൩൮. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ… യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൩൩൯. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ…പേ…

വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൩൪൦. സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൩൪൧. ‘‘പുപ്ഫുത്തമദായികാ നാരീ, പവരാ ഹോതി നരേസു നാരീസു;

ഏവം പിയരൂപദായികാ മനാപം, ദിബ്ബം സാ ലഭതേ ഉപേച്ച ഠാനം.

൩൪൨. ‘‘തസ്സാ മേ പസ്സ വിമാനം, അച്ഛരാ കാമവണ്ണിനീഹമസ്മി;

അച്ഛരാസഹസ്സസ്സാഹം, പവരാ പസ്സ പുഞ്ഞാനം വിപാകം.

൩൪൩. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ…

വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൩. ഗന്ധുത്തമദായികാവിമാനവത്ഥു (൨)

൩൪൫. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ… ഓസധീ വിയ താരകാ.

൩൪൬. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ… യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൩൪൭. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ…പേ…

വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൩൪൮. ‘‘സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൩൪൯. ‘‘ഗന്ധുത്തമദായികാ നാരീ, പവരാ ഹോതി നരേസു നാരീസു;

ഏവം പിയരൂപദായികാ മനാപം, ദിബ്ബം സാ ലഭതേ ഉപേച്ച ഠാനം.

൩൫൦. ‘‘തസ്സാ മേ പസ്സ വിമാനം, അച്ഛരാ കാമവണ്ണിനീഹമസ്മി;

അച്ഛരാസഹസ്സസ്സാഹം, പവരാ പസ്സ പുഞ്ഞാനം വിപാകം.

൩൫൧. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ…

വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൪. ഫലുത്തമദായികാവിമാനവത്ഥു (൩)

൩൫൩. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ… ഓസധീ വിയ താരകാ.

൩൫൪. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ… യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൩൫൫. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ…പേ…

വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൩൫൬. സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൩൫൭. ‘‘ഫലുത്തമദായികാ നാരീ, പവരാ ഹോതി നരേസു നാരീസു;

ഏവം പിയരൂപദായികാ മനാപം, ദിബ്ബം സാ ലഭതേ ഉപേച്ച ഠാനം.

൩൫൮. ‘‘തസ്സാ മേ പസ്സ വിമാനം, അച്ഛരാ കാമവണ്ണിനീഹമസ്മി;