൪. മഞ്ജിട്ഠകവഗ്ഗോ

൧. മഞ്ജിട്ഠകവിമാനവത്ഥു

൬൮൯. ‘‘മഞ്ജിട്ഠകേ [മഞ്ജേട്ഠകേ (സീ.)] വിമാനസ്മിം, സോണ്ണവാലുകസന്ഥതേ [സോവണ്ണവാലുകസന്ഥതേ (സ്യാ. പീ.), സോവണ്ണവാലികസന്ഥതേ (ക.)];

പഞ്ചങ്ഗികേ തുരിയേന [തുരിയേന (സീ. സ്യാ. പീ.)], രമസി സുപ്പവാദിതേ.

൬൯൦. ‘‘തമ്ഹാ വിമാനാ ഓരുയ്ഹ, നിമ്മിതാ രതനാമയാ;

ഓഗാഹസി സാലവനം, പുപ്ഫിതം സബ്ബകാലികം.

൬൯൧. ‘‘യസ്സ യസ്സേവ സാലസ്സ, മൂലേ തിട്ഠസി ദേവതേ;

സോ സോ മുഞ്ചതി പുപ്ഫാനി, ഓനമിത്വാ ദുമുത്തമോ.

൬൯൨. ‘‘വാതേരിതം സാലവനം, ആധുതം [ആധൂതം (സീ.)] ദിജസേവിതം;

വാതി ഗന്ധോ ദിസാ സബ്ബാ, രുക്ഖോ മഞ്ജൂസകോ യഥാ.

൬൯൩. ‘‘ഘായസേ തം സുചിഗന്ധം, രൂപം പസ്സസി അമാനുസം;

ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ, കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി.

൬൯൪. ‘‘അഹം മനുസ്സേസു മനുസ്സഭൂതാ, ദാസീ അയിരകുലേ [അയ്യിരകുലേ (സ്യാ. ക.)] അഹും;

ബുദ്ധം നിസിന്നം ദിസ്വാന, സാലപുപ്ഫേഹി ഓകിരിം.

൬൯൫. ‘‘വടംസകഞ്ച സുകതം, സാലപുപ്ഫമയം അഹം;

ബുദ്ധസ്സ ഉപനാമേസിം, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി.

൬൯൬. ‘‘താഹം കമ്മം കരിത്വാന, കുസലം ബുദ്ധവണ്ണിതം;

അപേതസോകാ സുഖിതാ, സമ്പമോദാമനാമയാ’’തി.

മഞ്ജിട്ഠകവിമാനം പഠമം.

൨. പഭസ്സരവിമാനവത്ഥു

൬൯൭. ‘‘പഭസ്സരവരവണ്ണനിഭേ, സുരത്തവത്ഥവസനേ [വത്ഥനിവാസനേ (സീ. സ്യാ.)];

മഹിദ്ധികേ ചന്ദനരുചിരഗത്തേ, കാ ത്വം സുഭേ ദേവതേ വന്ദസേ മമം.

൬൯൮. ‘‘പല്ലങ്കോ ച തേ മഹഗ്ഘോ, നാനാരതനചിത്തിതോ രുചിരോ;

യത്ഥ ത്വം നിസിന്നാ വിരോചസി, ദേവരാജാരിവ നന്ദനേ വനേ.

൬൯൯. ‘‘കിം ത്വം പുരേ സുചരിതമാചരീ ഭദ്ദേ, കിസ്സ കമ്മസ്സ വിപാകം;

അനുഭോസി ദേവലോകസ്മിം, ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ;

കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി.

൭൦൦. ‘‘പിണ്ഡായ തേ ചരന്തസ്സ, മാലം ഫാണിതഞ്ച അദദം ഭന്തേ;

തസ്സ കമ്മസ്സിദം വിപാകം, അനുഭോമി ദേവലോകസ്മിം.

൭൦൧. ‘‘ഹോതി ച മേ അനുതാപോ, അപരദ്ധം [അപരാധം (സ്യാ.)] ദുക്ഖിതഞ്ച [ദുക്കടഞ്ച (സീ.)] മേ ഭന്തേ;

സാഹം ധമ്മം നാസ്സോസിം, സുദേസിതം ധമ്മരാജേന.

൭൦൨. ‘‘തം തം വദാമി ഭദ്ദന്തേ, ‘യസ്സ മേ അനുകമ്പിയോ കോചി;

ധമ്മേസു തം സമാദപേഥ’, സുദേസിതം ധമ്മരാജേന.

൭൦൩. ‘‘യേസം അത്ഥി സദ്ധാ ബുദ്ധേ, ധമ്മേ ച സങ്ഘരതനേ;

തേ മം അതിവിരോചന്തി, ആയുനാ യസസാ സിരിയാ.

൭൦൪. ‘‘പതാപേന വണ്ണേന ഉത്തരിതരാ,

അഞ്ഞേ മഹിദ്ധികതരാ മയാ ദേവാ’’തി;

പഭസ്സരവിമാനം ദുതിയം.

൩. നാഗവിമാനവത്ഥു

൭൦൫. ‘‘അലങ്കതാ മണികഞ്ചനാചിതം, സോവണ്ണജാലചിതം മഹന്തം;

അഭിരുയ്ഹ ഗജവരം സുകപ്പിതം, ഇധാഗമാ വേഹായസം [വേഹാസയം (സീ.)] അന്തലിക്ഖേ.

൭൦൬. ‘‘നാഗസ്സ ദന്തേസു ദുവേസു നിമ്മിതാ, അച്ഛോദകാ [അച്ഛോദികാ (സീ. ക.)] പദുമിനിയോ സുഫുല്ലാ;

പദുമേസു ച തുരിയഗണാ പഭിജ്ജരേ, ഇമാ ച നച്ചന്തി മനോഹരായോ.

൭൦൭. ‘‘ദേവിദ്ധിപത്താസി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൭൦൮. ‘‘ബാരാണസിയം ഉപസങ്കമിത്വാ, ബുദ്ധസ്സഹം വത്ഥയുഗം അദാസിം;

പാദാനി വന്ദിത്വാ [വന്ദിത്വ (സീ.)] ഛമാ നിസീദിം, വിത്താ ചഹം അഞ്ജലികം അകാസിം.

൭൦൯. ‘‘ബുദ്ധോ ച മേ കഞ്ചനസന്നിഭത്തചോ, അദേസയി സമുദയദുക്ഖനിച്ചതം;

അസങ്ഖതം ദുക്ഖനിരോധസസ്സതം, മഗ്ഗം അദേസയി [അദേസേസി (സീ.)] യതോ വിജാനിസം;

൭൧൦. ‘‘അപ്പായുകീ കാലകതാ തതോ ചുതാ, ഉപപന്നാ തിദസഗണം യസസ്സിനീ;

സക്കസ്സഹം അഞ്ഞതരാ പജാപതി, യസുത്തരാ നാമ ദിസാസു വിസ്സുതാ’’തി.

നാഗവിമാനം തതിയം.

൪. അലോമവിമാനവത്ഥു

൭൧൧. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൭൧൨. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ…

വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൭൧൪. സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൭൧൫. ‘‘അഹഞ്ച ബാരാണസിയം, ബുദ്ധസ്സാദിച്ചബന്ധുനോ;

അദാസിം സുക്ഖകുമ്മാസം, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി.

൭൧൬. ‘‘സുക്ഖായ അലോണികായ ച, പസ്സ ഫലം കുമ്മാസപിണ്ഡിയാ;

അലോമം സുഖിതം ദിസ്വാ, കോ പുഞ്ഞം ന കരിസ്സതി.

൭൧൭. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ… വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

അലോമവിമാനം ചതുത്ഥം.

൫. കഞ്ജികദായികാവിമാനവത്ഥു

൭൧൯. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ… ഓസധീ വിയ താരകാ.

൭൨൦. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ…വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൭൨൨. സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൭൨൩. ‘‘അഹം അന്ധകവിന്ദമ്ഹി, ബുദ്ധസ്സാദിച്ചബന്ധുനോ;

അദാസിം കോലസമ്പാകം, കഞ്ജികം തേലധൂപിതം.

൭൨൪. ‘‘പിപ്ഫല്യാ ലസുണേന ച, മിസ്സം ലാമഞ്ജകേന ച;

അദാസിം ഉജുഭൂതസ്മിം [ഉജുഭൂതേസു (ക.)], വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൭൨൫. ‘‘യാ മഹേസിത്തം കാരേയ്യ, ചക്കവത്തിസ്സ രാജിനോ;

നാരീ സബ്ബങ്ഗകല്യാണീ, ഭത്തു ചാനോമദസ്സികാ;

ഏകസ്സ കഞ്ജികദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘതി സോളസിം.

൭൨൬. ‘‘സതം നിക്ഖാ സതം അസ്സാ, സതം അസ്സതരീരഥാ;

സതം കഞ്ഞാസഹസ്സാനി, ആമുത്തമണികുണ്ഡലാ;

ഏകസ്സ കഞ്ജികദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘന്തി സോളസിം.

൭൨൭. ‘‘സതം ഹേമവതാ നാഗാ, ഈസാദന്താ ഉരൂള്ഹവാ;

സുവണ്ണകച്ഛാ മാതങ്ഗാ, ഹേമകപ്പനവാസസാ;

ഏകസ്സ കഞ്ജികദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘന്തി സോളസിം.

൭൨൮. ‘‘ചതുന്നമപി ദീപാനം, ഇസ്സരം യോധ കാരയേ;

ഏകസ്സ കഞ്ജികദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘതി സോളസി’’ന്തി.

കഞ്ജികദായികാവിമാനം പഞ്ചമം.

൬. വിഹാരവിമാനവത്ഥു

൭൨൯. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ… ഓസധീ വിയ താരകാ.

൭൩൦. ‘‘തസ്സാ തേ നച്ചമാനായ, അങ്ഗമങ്ഗേഹി സബ്ബസോ;

ദിബ്ബാ സദ്ദാ നിച്ഛരന്തി, സവനീയാ മനോരമാ.

൭൩൧. ‘‘തസ്സാ തേ നച്ചമാനായ, അങ്ഗമങ്ഗേഹി സബ്ബസോ;

ദിബ്ബാ ഗന്ധാ പവായന്തി, സുചിഗന്ധാ മനോരമാ.

൭൩൨. ‘‘വിവത്തമാനാ കായേന, യാ വേണീസു പിളന്ധനാ;

തേസം സുയ്യതി നിഗ്ഘോസോ, തുരിയേ പഞ്ചങ്ഗികേ യഥാ.

൭൩൩. ‘‘വടംസകാ വാതധുതാ, വാതേന സമ്പകമ്പിതാ;

തേസം സുയ്യതി നിഗ്ഘോസോ, തുരിയേ പഞ്ചങ്ഗികേ യഥാ.

൭൩൪. ‘‘യാപി തേ സിരസ്മിം മാലാ, സുചിഗന്ധാ മനോരമാ;

വാതി ഗന്ധോ ദിസാ സബ്ബാ, രുക്ഖോ മഞ്ജൂസകോ യഥാ.

൭൩൫. ‘‘ഘായസേ തം സുചിഗന്ധം, രൂപം പസ്സസി അമാനുസം;

ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ, കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി.

൭൩൬. ‘‘സാവത്ഥിയം മയ്ഹം സഖീ ഭദന്തേ, സങ്ഘസ്സ കാരേസി മഹാവിഹാരം;

തത്ഥപ്പസന്നാ അഹമാനുമോദിം, ദിസ്വാ അഗാരഞ്ച പിയഞ്ച മേതം.

൭൩൭. ‘‘തായേവ മേ സുദ്ധനുമോദനായ, ലദ്ധം വിമാനബ്ഭുതദസ്സനേയ്യം;

സമന്തതോ സോളസയോജനാനി, വേഹായസം ഗച്ഛതി ഇദ്ധിയാ മമ.

൭൩൮. ‘‘കൂടാഗാരാ നിവേസാ മേ, വിഭത്താ ഭാഗസോ മിതാ;

ദദ്ദല്ലമാനാ ആഭന്തി, സമന്താ സതയോജനം.

൭൩൯. ‘‘പോക്ഖരഞ്ഞോ ച മേ ഏത്ഥ, പുഥുലോമനിസേവിതാ;

അച്ഛോദകാ [അച്ഛോദികാ (സീ.)] വിപ്പസന്നാ, സോണ്ണവാലുകസന്ഥതാ.

൭൪൦. ‘‘നാനാപദുമസഞ്ഛന്നാ, പുണ്ഡരീകസമോതതാ [പണ്ഡരീകസമോനതാ (സീ.)];

സുരഭീ സമ്പവായന്തി, മനുഞ്ഞാ മാലുതേരിതാ.

൭൪൧. ‘‘ജമ്ബുയോ പനസാ താലാ, നാളികേരവനാനി ച;

അന്തോനിവേസനേ ജാതാ, നാനാരുക്ഖാ അരോപിമാ.

൭൪൨. ‘‘നാനാതൂരിയസങ്ഘുട്ഠം, അച്ഛരാഗണഘോസിതം;

യോപി മം സുപിനേ പസ്സേ, സോപി വിത്തോ സിയാ നരോ.

൭൪൩. ‘‘ഏതാദിസം അബ്ഭുതദസ്സനേയ്യം, വിമാനം സബ്ബസോപഭം;

മമ കമ്മേഹി നിബ്ബത്തം, അലം പുഞ്ഞാനി കാതവേ’’തി.

൭൪൪. ‘‘തായേവ തേ സുദ്ധനുമോദനായ, ലദ്ധം വിമാനബ്ഭുതദസ്സനേയ്യം;

യാ ചേവ സാ ദാനമദാസി നാരീ, തസ്സാ ഗതിം ബ്രൂഹി കുഹിം ഉപ്പന്നാ [ഉപപന്നാ (ക.)] സാ’’തി.

൭൪൫. ‘‘യാ സാ അഹു മയ്ഹം സഖീ ഭദന്തേ, സങ്ഘസ്സ കാരേസി മഹാവിഹാരം;

വിഞ്ഞാതധമ്മാ സാ അദാസി ദാനം, ഉപ്പന്നാ നിമ്മാനരതീസു ദേവേസു.

൭൪൬. ‘‘പജാപതീ തസ്സ സുനിമ്മിതസ്സ, അചിന്തിയാ കമ്മവിപാകാ തസ്സ;

യമേതം പുച്ഛസി കുഹിം ഉപ്പന്നാ [ഉപപന്നാ (ക.)] സാതി, തം തേ വിയാകാസിം അനഞ്ഞഥാ അഹം.

൭൪൭. ‘‘തേനഹഞ്ഞേപി സമാദപേഥ, സങ്ഘസ്സ ദാനാനി ദദാഥ വിത്താ;

ധമ്മഞ്ച സുണാഥ പസന്നമാനസാ, സുദുല്ലഭോ ലദ്ധോ മനുസ്സലാഭോ.

൭൪൮. ‘‘യം മഗ്ഗം മഗ്ഗാധിപതീ അദേസയി [മഗ്ഗാധിപത്യദേസയി (സീ.)], ബ്രഹ്മസ്സരോ കഞ്ചനസന്നിഭത്തചോ;

സങ്ഘസ്സ ദാനാനി ദദാഥ വിത്താ, മഹപ്ഫലാ യത്ഥ ഭവന്തി ദക്ഖിണാ.

൭൪൯. [ഖു. പാ. ൬.൬; സു. നി. ൨൨൯] ‘‘യേ പുഗ്ഗലാ അട്ഠ സതം പസത്ഥാ, ചത്താരി ഏതാനി യുഗാനി ഹോന്തി;

തേ ദക്ഖിണേയ്യാ സുഗതസ്സ സാവകാ, ഏതേസു ദിന്നാനി മഹപ്ഫലാനി.

൭൫൦. [വി. വ. ൬൪൧] ‘‘ചത്താരോ ച പടിപന്നാ, ചത്താരോ ച ഫലേ ഠിതാ;

ഏസ സങ്ഘോ ഉജുഭൂതോ, പഞ്ഞാസീലസമാഹിതോ.

൭൫൧. [വി. വ. ൬൪൨] ‘‘യജമാനാനം മനുസ്സാനം, പുഞ്ഞപേക്ഖാന പാണിനം;

കരോതം ഓപധികം പുഞ്ഞം, സങ്ഘേ ദിന്നം മഹപ്ഫലം.

൭൫൨. [വി. വ. ൬൪൩] ‘‘ഏസോ ഹി സങ്ഘോ വിപുലോ മഹഗ്ഗതോ, ഏസപ്പമേയ്യോ ഉദധീവ സാഗരോ;

ഏതേഹി സേട്ഠാ നരവീരസാവകാ, പഭങ്കരാ ധമ്മമുദീരയന്തി [നത്ഥേത്ഥ പാഠഭേദോ].

൭൫൩. [വി. വ. ൬൪൪] ‘‘തേസം സുദിന്നം സുഹുതം സുയിട്ഠം, യേ സങ്ഘമുദ്ദിസ്സ ദദന്തി ദാനം;

സാ ദക്ഖിണാ സങ്ഘഗതാ പതിട്ഠിതാ, മഹപ്ഫലാ ലോകവിദൂന [ലോകവിദൂഹി (ക.)] വണ്ണിതാ.

൭൫൪. ‘‘ഏതാദിസം യഞ്ഞമനുസ്സരന്താ, യേ വേദജാതാ വിചരന്തി ലോകേ;

വിനേയ്യ മച്ഛേരമലം സമൂലം, അനിന്ദിതാ സഗ്ഗമുപേന്തി ഠാന’’ന്തി.

വിഹാരവിമാനം ഛട്ഠം.

ഭാണവാരം ദുതിയം നിട്ഠിതം.

൭. ചതുരിത്ഥിവിമാനവത്ഥു

൭൫൫. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ…വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൭൫൮. സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൭൫൯. ‘‘ഇന്ദീവരാനം ഹത്ഥകം അഹമദാസിം, ഭിക്ഖുനോ പിണ്ഡായ ചരന്തസ്സ;

ഏസികാനം ഉണ്ണതസ്മിം, നഗരവരേ പണ്ണകതേ രമ്മേ.

൭൬൦. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ…വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസ്സാ പഭാസതീ’’തി.

൭൬൨. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ…വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൭൬൫. സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൭൬൬. ‘‘നീലുപ്പലഹത്ഥകം അഹമദാസിം, ഭിക്ഖുനോ പിണ്ഡായ ചരന്തസ്സ;

ഏസികാനം ഉണ്ണതസ്മിം, നഗരവരേ പണ്ണകതേ രമ്മേ.

൭൬൭. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ…വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൭൬൯. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ…വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.