൨. ചിത്തലതാവഗ്ഗോ

൧. ദാസിവിമാനവത്ഥു

൧൫൭. ‘‘അപി സക്കോവ ദേവിന്ദോ, രമ്മേ ചിത്തലതാവനേ;

സമന്താ അനുപരിയാസി, നാരീഗണപുരക്ഖതാ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൧൫൮. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൧൫൯. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൧൬൦. സാ ദേവതാ അത്തമനാ, മോഗ്ഗല്ലാനേന പുച്ഛിതാ;

പഞ്ഹം പുട്ഠാ വിയാകാസി, യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൧൬൧. ‘‘അഹം മനുസ്സേസു മനുസ്സഭൂതാ, ദാസീ അഹോസിം പരപേസ്സിയാ [പരപേസിയാ (ക.)] കുലേ.

൧൬൨. ‘‘ഉപാസികാ ചക്ഖുമതോ, ഗോതമസ്സ യസസ്സിനോ;

തസ്സാ മേ നിക്കമോ ആസി, സാസനേ തസ്സ താദിനോ.

൧൬൩. ‘‘കാമം ഭിജ്ജതുയം കായോ, നേവ അത്ഥേത്ഥ സണ്ഠനം [സന്ഥനം (സീ. സ്യാ. പീ.)];

സിക്ഖാപദാനം പഞ്ചന്നം, മഗ്ഗോ സോവത്ഥികോ സിവോ.

൧൬൪. ‘‘അകണ്ടകോ അഗഹനോ, ഉജു സബ്ഭി പവേദിതോ;

നിക്കമസ്സ ഫലം പസ്സ, യഥിദം പാപുണിത്ഥികാ.

൧൬൫. ‘‘ആമന്തനികാ രഞ്ഞോമ്ഹി, സക്കസ്സ വസവത്തിനോ;

സട്ഠി തുരിയ [തുരിയ (സീ. സ്യാ. പീ.)] സഹസ്സാനി, പടിബോധം കരോന്തി മേ.

൧൬൬. ‘‘ആലമ്ബോ ഗഗ്ഗരോ [ഗഗ്ഗമോ (സ്യാ.), ഭഗ്ഗരോ (ക.)] ഭീമോ [ഭിമ്മോ (ക.)], സാധുവാദീ ച സംസയോ;

പോക്ഖരോ ച സുഫസ്സോ ച, വിണാമോക്ഖാ [വിലാമോക്ഖാ (ക.)] ച നാരിയോ.

൧൬൭. ‘‘നന്ദാ ചേവ സുനന്ദാ ച, സോണദിന്നാ സുചിമ്ഹിതാ [സുചിമ്ഭികാ (സ്യാ.)];

അലമ്ബുസാ മിസ്സകേസീ ച, പുണ്ഡരീകാതി ദാരുണീ.

൧൬൮. ‘‘ഏണീഫസ്സാ സുഫസ്സാ ച, സുഭദ്ദാ മുദുവാദിനീ;

ഏതാ ചഞ്ഞാ ച സേയ്യാസേ, അച്ഛരാനം പബോധികാ.

൧൬൯. ‘‘താ മം കാലേനുപാഗന്ത്വാ, അഭിഭാസന്തി ദേവതാ;

ഹന്ദ നച്ചാമ ഗായാമ, ഹന്ദ തം രമയാമസേ.

൧൭൦. ‘‘നയിദം അകതപുഞ്ഞാനം, കതപുഞ്ഞാനമേവിദം;

അസോകം നന്ദനം രമ്മം, തിദസാനം മഹാവനം.

൧൭൧. ‘‘സുഖം അകതപുഞ്ഞാനം, ഇധ നത്ഥി പരത്ഥ ച;

സുഖഞ്ച കതപുഞ്ഞാനം, ഇധ ചേവ പരത്ഥ ച.

൧൭൨. ‘‘തേസം സഹബ്യകാമാനം, കത്തബ്ബം കുസലം ബഹും;

കതപുഞ്ഞാ ഹി മോദന്തി, സഗ്ഗേ ഭോഗസമങ്ഗിനോ’’തി.

ദാസിവിമാനം പഠമം.

൨. ലഖുമാവിമാനവത്ഥു

൧൭൩. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൧൭൪. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൧൭൫. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൧൭൬. സാ ദേവതാ അത്തമനാ, മോഗ്ഗല്ലാനേന പുച്ഛിതാ;

പഞ്ഹം പുട്ഠാ വിയാകാസി, യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൧൭൭. ‘‘കേവട്ടദ്വാരാ നിക്ഖമ്മ, അഹു മയ്ഹം നിവേസനം;

തത്ഥ സഞ്ചരമാനാനം, സാവകാനം മഹേസിനം.

൧൭൮. ‘‘ഓദനം കുമ്മാസം [സാകം (സീ.)] ഡാകം, ലോണസോവീരകഞ്ചഹം;

അദാസിം ഉജുഭൂതേസു, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൧൭൯. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, യാ ച പക്ഖസ്സ അട്ഠമീ;

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ച, അട്ഠങ്ഗസുസമാഗതം.

൧൮൦. ‘‘ഉപോസഥം ഉപവസിസ്സം, സദാ സീലേസു സംവുതാ;

സഞ്ഞമാ സംവിഭാഗാ ച, വിമാനം ആവസാമഹം.

൧൮൧. ‘‘പാണാതിപാതാ വിരതാ, മുസാവാദാ ച സഞ്ഞതാ;

ഥേയ്യാ ച അതിചാരാ ച, മജ്ജപാനാ ച ആരകാ.

൧൮൨. ‘‘പഞ്ചസിക്ഖാപദേ രതാ, അരിയസച്ചാന കോവിദാ;

ഉപാസികാ ചക്ഖുമതോ, ഗോതമസ്സ യസസ്സിനോ.

൧൮൩. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ… വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീതി.

‘‘മമ ച, ഭന്തേ, വചനേന ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദേയ്യാസി – ‘ലഖുമാ നാമ,ഭന്തേ,ഉപാസികാ ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദതീ’തി. അനച്ഛരിയം ഖോ പനേതം, ഭന്തേ, യം മം ഭഗവാ അഞ്ഞതരസ്മിം സാമഞ്ഞഫലേ ബ്യാകരേയ്യ [ബ്യാകരേയ്യാതി (?)]. തം ഭഗവാ സകദാഗാമിഫലേ ബ്യാകാസീ’’തി.

ലഖുമാവിമാനം ദുതിയം.

൩. ആചാമദായികാവിമാനവത്ഥു

൧൮൫. ‘‘പിണ്ഡായ തേ ചരന്തസ്സ, തുണ്ഹീഭൂതസ്സ തിട്ഠതോ;

ദലിദ്ദാ കപണാ നാരീ, പരാഗാരം അപസ്സിതാ [അവസ്സിതാ (സീ.)].

൧൮൬. ‘‘യാ തേ അദാസി ആചാമം, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി;

സാ ഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, കം നു സാ ദിസതം ഗതാ’’തി.

൧൮൭. ‘‘പിണ്ഡായ മേ ചരന്തസ്സ, തുണ്ഹീഭൂതസ്സ തിട്ഠതോ;

ദലിദ്ദാ കപണാ നാരീ, പരാഗാരം അപസ്സിതാ.

൧൮൮. ‘‘യാ മേ അദാസി ആചാമം, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി;

സാ ഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, വിപ്പമുത്താ ഇതോ ചുതാ.

൧൮൯. ‘‘നിമ്മാനരതിനോ നാമ, സന്തി ദേവാ മഹിദ്ധികാ;

തത്ഥ സാ സുഖിതാ നാരീ, മോദതാചാമദായികാ’’തി.

൧൯൦. ‘‘അഹോ ദാനം വരാകിയാ, കസ്സപേ സുപ്പതിട്ഠിതം;

പരാഭതേന ദാനേന, ഇജ്ഝിത്ഥ വത ദക്ഖിണാ.

൧൯൧. ‘‘യാ മഹേസിത്തം കാരേയ്യ, ചക്കവത്തിസ്സ രാജിനോ;

നാരീ സബ്ബങ്ഗകല്യാണീ, ഭത്തു ചാനോമദസ്സികാ;

ഏതസ്സാചാമദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘതി സോളസിം.

൧൯൨. ‘‘സതം നിക്ഖാ സതം അസ്സാ, സതം അസ്സതരീരഥാ;

സതം കഞ്ഞാസഹസ്സാനി, ആമുത്തമണികുണ്ഡലാ;

ഏതസ്സാചാമദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘന്തി സോളസിം.

൧൯൩. ‘‘സതം ഹേമവതാ നാഗാ, ഈസാദന്താ ഉരൂള്ഹവാ;

സുവണ്ണകച്ഛാ മാതങ്ഗാ, ഹേമകപ്പനവാസസാ [ഹേമകപ്പനിവാസസാ (സ്യാ. ക.)];

ഏതസ്സാചാമദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘതി സോളസിം.

൧൯൪. ‘‘ചതുന്നമപി ദീപാനം, ഇസ്സരം യോധ കാരയേ;

ഏതസ്സാചാമദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘതി സോളസി’’ന്തി.

ആചാമദായികാവിമാനം തതിയം.

൪. ചണ്ഡാലിവിമാനവത്ഥു

൧൯൫. ‘‘ചണ്ഡാലി വന്ദ പാദാനി, ഗോതമസ്സ യസസ്സിനോ;

തമേവ [തവേവ (സീ.)] അനുകമ്പായ, അട്ഠാസി ഇസിസത്തമോ [ഇസിസുത്തമോ (സീ.)].

൧൯൬. ‘‘അഭിപ്പസാദേഹി മനം, അരഹന്തമ്ഹി താദിനി [താദിനേ (സ്യാ. ക.)];

ഖിപ്പം പഞ്ജലികാ വന്ദ, പരിത്തം തവ ജീവിത’’ന്തി.

൧൯൭. ചോദിതാ ഭാവിതത്തേന, സരീരന്തിമധാരിനാ;

ചണ്ഡാലീ വന്ദി പാദാനി, ഗോതമസ്സ യസസ്സിനോ.

൧൯൮. തമേനം അവധീ ഗാവീ, ചണ്ഡാലിം പഞ്ജലിം ഠിതം;

നമസ്സമാനം സമ്ബുദ്ധം, അന്ധകാരേ പഭങ്കരന്തി.

൧൯൯. ‘‘ഖീണാസവം വിഗതരജം അനേജം, ഏകം അരഞ്ഞമ്ഹി രഹോ നിസിന്നം;

ദേവിദ്ധിപത്താ ഉപസങ്കമിത്വാ, വന്ദാമി തം വീര മഹാനുഭാവ’’ന്തി.

൨൦൦. ‘‘സുവണ്ണവണ്ണാ ജലിതാ മഹായസാ, വിമാനമോരുയ്ഹ അനേകചിത്താ;

പരിവാരിതാ അച്ഛരാസങ്ഗണേന [അച്ഛരാനം ഗണേന (സീ.)], കാ ത്വം സുഭേ ദേവതേ വന്ദസേ മമ’’ന്തി.

൨൦൧. ‘‘അഹം ഭദ്ദന്തേ ചണ്ഡാലീ, തയാ വീരേന [ഥേരേന (ക.)] പേസിതാ;

വന്ദിം അരഹതോ പാദേ, ഗോതമസ്സ യസസ്സിനോ.

൨൦൨. ‘‘സാഹം വന്ദിത്വാ [വന്ദിത്വ (സീ.)] പാദാനി, ചുതാ ചണ്ഡാലയോനിയാ;

വിമാനം സബ്ബതോ ഭദ്ദം, ഉപപന്നമ്ഹി നന്ദനേ.

൨൦൩. ‘‘അച്ഛരാനം സതസഹസ്സം, പുരക്ഖത്വാന [പുരക്ഖിത്വാ മം (സ്യാ. ക.)] തിട്ഠതി;

താസാഹം പവരാ സേട്ഠാ, വണ്ണേന യസസായുനാ.

൨൦൪. ‘‘പഹൂതകതകല്യാണാ, സമ്പജാനാ പടിസ്സതാ [പതിസ്സതാ (സീ. സ്യാ.)];

മുനിം കാരുണികം ലോകേ, തം ഭന്തേ വന്ദിതുമാഗതാ’’തി.

൨൦൫. ഇദം വത്വാന ചണ്ഡാലീ, കതഞ്ഞൂ കതവേദിനീ;

വന്ദിത്വാ അരഹതോ പാദേ, തത്ഥേവന്തരധായഥാതി [തത്ഥേവന്തരധായതീതി (സ്യാ. ക.)].

ചണ്ഡാലിവിമാനം ചതുത്ഥം.

൫. ഭദ്ദിത്ഥിവിമാനവത്ഥു

൨൦൬. ‘‘നീലാ പീതാ ച കാളാ ച, മഞ്ജിട്ഠാ [മഞ്ജേട്ഠാ (സീ.), മഞ്ജട്ഠാ (പീ.)] അഥ ലോഹിതാ;

ഉച്ചാവചാനം വണ്ണാനം, കിഞ്ജക്ഖപരിവാരിതാ.

൨൦൭. ‘‘മന്ദാരവാനം പുപ്ഫാനം, മാലം ധാരേസി മുദ്ധനി;

നയിമേ അഞ്ഞേസു കായേസു, രുക്ഖാ സന്തി സുമേധസേ.

൨൦൮. ‘‘കേന കായം ഉപപന്നാ, താവതിംസം യസസ്സിനീ;

ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ, കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി.

൨൦൯. ‘‘ഭദ്ദിത്ഥികാതി [ഭദ്ദിത്ഥീതി (സീ.)] മം അഞ്ഞംസു, കിമിലായം ഉപാസികാ;

സദ്ധാ സീലേന സമ്പന്നാ, സംവിഭാഗരതാ സദാ.

൨൧൦. ‘‘അച്ഛാദനഞ്ച ഭത്തഞ്ച, സേനാസനം പദീപിയം;

അദാസിം ഉജുഭൂതേസു, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൨൧൧. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, യാ ച പക്ഖസ്സ അട്ഠമീ;

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ച, അട്ഠങ്ഗസുസമാഗതം.

൨൧൨. ‘‘ഉപോസഥം ഉപവസിസ്സം, സദാ സീലേസു സംവുതാ;

സഞ്ഞമാ സംവിഭാഗാ ച, വിമാനം ആവസാമഹം.

൨൧൩. ‘‘പാണാതിപാതാ വിരതാ, മുസാവാദാ ച സഞ്ഞതാ;

ഥേയ്യാ ച അതിചാരാ ച, മജ്ജപാനാ ച ആരകാ.

൨൧൪. ‘‘പഞ്ചസിക്ഖാപദേ രതാ, അരിയസച്ചാന കോവിദാ;

ഉപാസികാ ചക്ഖുമതോ, അപ്പമാദവിഹാരിനീ.

കതാവാസാ കതകുസലാ തതോ ചുതാ [കതാവകാസാ കതകുസലാ (ക.)],

സയം പഭാ അനുവിചരാമി നന്ദനം.

൨൧൫. ‘‘ഭിക്ഖൂ ചാഹം പരമഹിതാനുകമ്പകേ, അഭോജയിം തപസ്സിയുഗം മഹാമുനിം;

കതാവാസാ കതകുസലാ തതോ ചുതാ [കതാവകാസാ കതകുസലാ (ക.)], സയം പഭാ അനുവിചരാമി നന്ദനം.

൨൧൬. ‘‘അട്ഠങ്ഗികം അപരിമിതം സുഖാവഹം, ഉപോസഥം സതതമുപാവസിം അഹം;

കതാവാസാ കതകുസലാ തതോ ചുതാ [കതാവകാസാ കതകുസലാ (ക.)], സയം പഭാ അനുവിചരാമി നന്ദന’’ന്തി.

ഭദ്ദിത്ഥിവിമാനം [ഭദ്ദിത്ഥികാവിമാനം (സ്യാ.)] പഞ്ചമം.

൬. സോണദിന്നാവിമാനവത്ഥു

൨൧൭. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൨൧൮. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൨൧൯. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൨൨൦. സാ ദേവതാ അത്തമനാ, മോഗ്ഗല്ലാനേന പുച്ഛിതാ;

പഞ്ഹം പുട്ഠാ വിയാകാസി, യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം.

൨൨൧. ‘‘സോണദിന്നാതി മം അഞ്ഞംസു, നാളന്ദായം ഉപാസികാ;

സദ്ധാ സീലേന സമ്പന്നാ, സംവിഭാഗരതാ സദാ.

൨൨൨. ‘‘അച്ഛാദനഞ്ച ഭത്തഞ്ച, സേനാസനം പദീപിയം;

അദാസിം ഉജുഭൂതേസു, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൨൨൩. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, യാ ച പക്ഖസ്സ അട്ഠമീ;

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ച, അട്ഠങ്ഗസുസമാഗതം.

൨൨൪. ‘‘ഉപോസഥം ഉപവസിസ്സം, സദാ സീലേസു സംവുതാ;