൨. സത്തജടിലസുത്തം

൫൨. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി പുബ്ബാരാമേ മിഗാരമാതുപാസാദേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ ബഹിദ്വാരകോട്ഠകേ നിസിന്നോ ഹോതി. അഥ ഖോ രാജാ പസേനദി കോസലോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി.

തേന ഖോ പന സമയേന സത്ത ച ജടിലാ, സത്ത ച നിഗണ്ഠാ, സത്ത ച അചേലകാ, സത്ത ച ഏകസാടകാ, സത്ത ച പരിബ്ബാജകാ, പരൂള്ഹകച്ഛനഖലോമാ ഖാരിവിവിധമാദായ [ഖാരീവിധമാദായ (ക. സം. നി. ൧.൧൨൨; ദീ. നി. ൧.൨൮൦)] ഭഗവതോ അവിദൂരേ അതിക്കമന്തി.

അദ്ദസാ ഖോ രാജാ പസേനദി കോസലോ തേ സത്ത ച ജടിലേ, സത്ത ച നിഗണ്ഠേ, സത്ത ച അചേലകേ, സത്ത ച ഏകസാടകേ, സത്ത ച പരിബ്ബാജകേ, പരൂള്ഹകച്ഛനഖലോമേ ഖാരിവിവിധമാദായ ഭഗവതോ അവിദൂരേ അതിക്കമന്തേ. ദിസ്വാന ഉട്ഠായാസനാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ദക്ഖിണജാണുമണ്ഡലം പഥവിയം [പഠവിയം (സീ. സ്യാ. പീ.)] നിഹന്ത്വാ യേന തേ സത്ത ച ജടിലാ, സത്ത ച നിഗണ്ഠാ, സത്ത ച അചേലകാ, സത്ത ച ഏകസാടകാ, സത്ത ച പരിബ്ബാജകാ, തേനഞ്ജലിം പണാമേത്വാ തിക്ഖത്തും നാമം സാവേസി – ‘‘രാജാഹം, ഭന്തേ, പസേനദി കോസലോ; രാജാഹം, ഭന്തേ, പസേനദി കോസലോ; രാജാഹം, ഭന്തേ, പസേനദി കോസലോ’’തി.

അഥ ഖോ രാജാ പസേനദി കോസലോ അചിരപക്കന്തേസു തേസു സത്തസു ച ജടിലേസു, സത്തസു ച നിഗണ്ഠേസു, സത്തസു ച അചേലകേസു, സത്തസു ച ഏകസാടകേസു, സത്തസു ച പരിബ്ബാജകേസു, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ രാജാ പസേനദി കോസലോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘യേ ഖോ [യേ ച ഖോ (സീ.), യേ ച തേ (സ്യാ.), യേ നു കേചി ഖോ (പീ.), യേ തേ (സം. നി. ൧.൧൨൨), യേ നു ഖോ കേചി (?)] ഭന്തേ, ലോകേ അരഹന്തോ വാ അരഹത്തമഗ്ഗം വാ സമാപന്നാ ഏതേ തേസം അഞ്ഞതരേ’’തി [അഞ്ഞതരാതി (സീ. ക.), അഞ്ഞതരോതി (സ്യാ. പീ.)].

‘‘ദുജ്ജാനം ഖോ ഏതം, മഹാരാജ, തയാ ഗിഹിനാ കാമഭോഗിനാ പുത്തസമ്ബാധസയനം അജ്ഝാവസന്തേന കാസികചന്ദനം പച്ചനുഭോന്തേന മാലാഗന്ധവിലേപനം ധാരയന്തേന ജാതരൂപരജതം സാദിയന്തേന – ഇമേ വാ അരഹന്തോ, ഇമേ വാ അരഹത്തമഗ്ഗം സമാപന്നാതി.

‘‘സംവാസേന ഖോ, മഹാരാജ, സീലം വേദിതബ്ബം. തഞ്ച ഖോ ദീഘേന അദ്ധുനാ ന ഇത്തരം [ന ഇത്തരേന (സ്യാ. സീ. സ്യാ. അട്ഠ.)], മനസികരോതാ നോ അമനസികരോതാ, പഞ്ഞവതാ നോ ദുപ്പഞ്ഞേന. സംവോഹാരേന ഖോ, മഹാരാജ, സോചേയ്യം വേദിതബ്ബം. തഞ്ച ഖോ ദീഘേന അദ്ധുനാ ന ഇത്തരം, മനസികരോതാ നോ അമനസികരോതാ, പഞ്ഞവതാ നോ ദുപ്പഞ്ഞേന. ആപദാസു ഖോ, മഹാരാജ, ഥാമോ വേദിതബ്ബോ. സോ ച ഖോ ദീഘേന അദ്ധുനാ ന ഇത്തരം, മനസികരോതാ നോ അമനസികരോതാ, പഞ്ഞവതാ നോ ദുപ്പഞ്ഞേന. സാകച്ഛായ ഖോ, മഹാരാജ, പഞ്ഞാ വേദിതബ്ബാ. സാ ച ഖോ ദീഘേന അദ്ധുനാ ന ഇത്തരം, മനസികരോതാ നോ അമനസികരോതാ, പഞ്ഞവതാ നോ ദുപ്പഞ്ഞേനാ’’തി.

‘‘അച്ഛരിയം, ഭന്തേ, അബ്ഭുതം, ഭന്തേ! യാവ സുഭാസിതം ചിദം [സുഭാസിതമിദം (സം. നി. ൧.൧൨൨)], ഭന്തേ, ഭഗവതാ – ‘ദുജ്ജാനം ഖോ ഏതം, മഹാരാജ, തയാ ഗിഹിനാ പുത്തസമ്ബാധസയനം അജ്ഝാവസന്തേന കാസികചന്ദനം പച്ചനുഭോന്തേന മാലാഗന്ധവിലേപനം ധാരയന്തേന ജാതരൂപരജതം സാദിയന്തേന – ഇമേ വാ അരഹന്തോ, ഇമേ വാ അരഹത്തമഗ്ഗം സമാപന്നാതി. സംവാസേന ഖോ, മഹാരാജ, സീലം വേദിതബ്ബം…പേ… സാകച്ഛായ ഖോ, മഹാരാജ, പഞ്ഞാ വേദിതബ്ബാ. സാ ച ഖോ ദീഘേന അദ്ധുനാ ന ഇത്തരം, മനസികരോതാ നോ അമനസികരോതാ, പഞ്ഞവതാ നോ ദുപ്പഞ്ഞേനാ’’’തി.

‘‘ഏതേ, ഭന്തേ, മമ പുരിസാ ചോരാ [ചരാ (സം. നി. ൧.൧൨൨)] ഓചരകാ ജനപദം ഓചരിത്വാ ഗച്ഛന്തി. തേഹി പഠമം ഓചിണ്ണം അഹം പച്ഛാ ഓസാരിസ്സാമി [ഓതരിസ്സാമി (സീ. സ്യാ. പീ.), ഓയായിസ്സാമി (സീ. സ്യാ. അട്ഠ.), ഓസാപയിസ്സാമി (സം. നി. ൧.൧൨൨)]. ഇദാനി തേ, ഭന്തേ, തം രജോജല്ലം പവാഹേത്വാ സുന്ഹാതാ സുവിലിത്താ കപ്പിതകേസമസ്സൂ ഓദാതവത്ഥവസനാ പഞ്ചഹി കാമഗുണേഹി സമപ്പിതാ സമങ്ഗിഭൂതാ പരിചാരേസ്സന്തീ’’ [ചാരിയന്തി (സ്യാ.)] തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതമത്ഥം വിദിത്വാ തായം വേലായം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി –

‘‘ന വായമേയ്യ സബ്ബത്ഥ, നാഞ്ഞസ്സ പുരിസോ സിയാ;

നാഞ്ഞം നിസ്സായ ജീവേയ്യ, ധമ്മേന ന വണിം [വാണിം (സീ.), വണീ (സ്യാ. പീ.), വാണിജം (ക.)] ചരേ’’തി. ദുതിയം;