൩. സുപ്പബുദ്ധകുട്ഠിസുത്തം

൪൩. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന രാജഗഹേ സുപ്പബുദ്ധോ നാമ കുട്ഠീ അഹോസി – മനുസ്സദലിദ്ദോ, മനുസ്സകപണോ, മനുസ്സവരാകോ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ മഹതിയാ പരിസായ പരിവുതോ ധമ്മം ദേസേന്തോ നിസിന്നോ ഹോതി.

അദ്ദസാ ഖോ സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ തം മഹാജനകായം ദൂരതോവ സന്നിപതിതം. ദിസ്വാനസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘നിസ്സംസയം ഖോ ഏത്ഥ കിഞ്ചി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ ഭാജീയതി [ഭാജീയിസ്സതി (സീ.)]. യംനൂനാഹം യേന സോ മഹാജനകായോ തേനുപസങ്കമേയ്യം. അപ്പേവ നാമേത്ഥ കിഞ്ചി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ ലഭേയ്യ’’ന്തി.

അഥ ഖോ സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ യേന സോ മഹാജനകായോ തേനുപസങ്കമി. അദ്ദസാ ഖോ സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ ഭഗവന്തം മഹതിയാ പരിസായ പരിവുതം ധമ്മം ദേസേന്തം നിസിന്നം. ദിസ്വാനസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘ന ഖോ ഏത്ഥ കിഞ്ചി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ ഭാജീയതി. സമണോ അയം ഗോതമോ പരിസതി ധമ്മം ദേസേതി. യംനൂനാഹമ്പി ധമ്മം സുണേയ്യ’’ന്തി. തത്ഥേവ ഏകമന്തം നിസീദി – ‘‘അഹമ്പി ധമ്മം സോസ്സാമീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ സബ്ബാവന്തം പരിസം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച മനസാകാസി ‘‘കോ നു ഖോ ഇധ ഭബ്ബോ ധമ്മം വിഞ്ഞാതു’’ന്തി? അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ സുപ്പബുദ്ധം കുട്ഠിം തസ്സം പരിസായം നിസിന്നം. ദിസ്വാനസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അയം ഖോ ഇധ ഭബ്ബോ ധമ്മം വിഞ്ഞാതു’’ന്തി. സുപ്പബുദ്ധം കുട്ഠിം ആരബ്ഭ ആനുപുബ്ബിം കഥം [ആനുപുബ്ബികഥം (സീ.), അനുപുബ്ബികഥം (സ്യാ. പീ. ക.)] കഥേസി, സേയ്യഥിദം – ദാനകഥം സീലകഥം സഗ്ഗകഥം; കാമാനം ആദീനവം ഓകാരം സങ്കിലേസം; നേക്ഖമ്മേ [നേക്ഖമ്മേ ച (സീ. സ്യാ. പീ.)] ആനിസംസം പകാസേസി. യദാ ഭഗവാ അഞ്ഞാസി സുപ്പബുദ്ധം കുട്ഠിം കല്ലചിത്തം മുദുചിത്തം വിനീവരണചിത്തം ഉദഗ്ഗചിത്തം പസന്നചിത്തം, അഥ യാ ബുദ്ധാനം സാമുക്കംസികാ ധമ്മദേസനാ തം പകാസേസി – ദുക്ഖം, സമുദയം, നിരോധം, മഗ്ഗം. സേയ്യഥാപി നാമ സുദ്ധം വത്ഥം അപഗതകാളകം സമ്മദേവ രജനം പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യ, ഏവമേവ സുപ്പബുദ്ധസ്സ കുട്ഠിസ്സ തസ്മിംയേവ ആസനേ വിരജം വീതമലം ധമ്മചക്ഖും ഉദപാദി – ‘‘യം കിഞ്ചി സമുദയധമ്മം സബ്ബം തം നിരോധധമ്മ’’ന്തി.

അഥ ഖോ സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ ദിട്ഠധമ്മോ പത്തധമ്മോ വിദിതധമ്മോ പരിയോഗാള്ഹധമ്മോ തിണ്ണവിചികിച്ഛോ വിഗതകഥംകഥോ വേസാരജ്ജപ്പത്തോ അപരപ്പച്ചയോ സത്ഥു സാസനേ ഉട്ഠായാസനാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ, അഭിക്കതം, ഭന്തേ! സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ, പടിച്ഛന്നം വാ വിവരേയ്യ, മൂള്ഹസ്സ വാ മഗ്ഗം ആചിക്ഖേയ്യ, അന്ധകാരേ വാ തേലപജ്ജോതം ധാരേയ്യ – ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദക്ഖന്തീതി; ഏവമേവം ഭഗവതാ അനേകപരിയായേന ധമ്മോ പകാസിതോ. ഏസാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവന്തം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ഉപാസകം മം ഭഗവാ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി.

അഥ ഖോ സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ അചിരപക്കന്തം സുപ്പബുദ്ധം കുട്ഠിം ഗാവീ തരുണവച്ഛാ അധിപതിത്വാ ജീവിതാ വോരോപേസി.

അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും – ‘‘യോ സോ, ഭന്തേ, സുപ്പബുദ്ധോ നാമ കുട്ഠീ ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ, സോ കാലങ്കതോ. തസ്സ കാ ഗതി, കോ അഭിസമ്പരായോ’’തി?

‘‘പണ്ഡിതോ, ഭിക്ഖവേ, സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ; പച്ചപാദി ധമ്മസ്സാനുധമ്മം; ന ച മം ധമ്മാധികരണം വിഹേസേസി. സുപ്പബുദ്ധോ, ഭിക്ഖവേ, കുട്ഠീ തിണ്ണം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ സോതാപന്നോ അവിനിപാതധമ്മോ നിയതോ സമ്ബോധിപരായണോ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ യേന സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ അഹോസി – മനുസ്സദലിദ്ദോ, മനുസ്സകപണോ, മനുസ്സവരാകോ’’തി?

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സുപ്പബുദ്ധോ കുട്ഠീ ഇമസ്മിംയേവ രാജഗഹേ സേട്ഠിപുത്തോ അഹോസി. സോ ഉയ്യാനഭൂമിം നിയ്യന്തോ അദ്ദസ തഗരസിഖിം [തഗ്ഗരസിഖിം (ക.)] പച്ചേകബുദ്ധം നഗരം പിണ്ഡായ പവിസന്തം. ദിസ്വാനസ്സ ഏതദഹോസി – ‘ക്വായം കുട്ഠീ കുട്ഠിചീവരേന വിചരതീ’തി? നിട്ഠുഭിത്വാ അപസബ്യതോ [അപബ്യാമതോ (സ്യാ. സം. നി. ൧.൨൫൫)] കരിത്വാ പക്കാമി. സോ തസ്സ കമ്മസ്സ വിപാകേന ബഹൂനി വസ്സസതാനി ബഹൂനി വസ്സസഹസ്സാനി ബഹൂനി വസ്സസതസഹസ്സാനി നിരയേ പച്ചിത്ഥ. തസ്സേവ കമ്മസ്സ വിപാകാവസേസേന ഇമസ്മിംയേവ രാജഗഹേ കുട്ഠീ അഹോസി മനുസ്സദലിദ്ദോ, മനുസ്സകപണോ, മനുസ്സവരാകോ. സോ തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ സദ്ധം സമാദിയി സീലം സമാദിയി സുതം സമാദിയി ചാഗം സമാദിയി പഞ്ഞം സമാദിയി. സോ തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ സദ്ധം സമാദിയിത്വാ സീലം സമാദിയിത്വാ സുതം സമാദിയിത്വാ ചാഗം സമാദിയിത്വാ പഞ്ഞം സമാദിയിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നോ ദേവാനം താവതിംസാനം സഹബ്യതം. സോ തത്ഥ അഞ്ഞേ ദേവേ അതിരോചതി വണ്ണേന ചേവ യസസാ ചാ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതമത്ഥം വിദിത്വാ തായം വേലായം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി –

‘‘ചക്ഖുമാ വിസമാനീവ, വിജ്ജമാനേ പരക്കമേ;

പണ്ഡിതോ ജീവലോകസ്മിം, പാപാനി പരിവജ്ജയേ’’തി. തതിയം;