൮. സുന്ദരീസുത്തം

൩൮. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ സക്കതോ ഹോതി ഗരുകതോ മാനിതോ പൂജിതോ അപചിതോ ലാഭീ ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം. ഭിക്ഖുസങ്ഘോപി സക്കതോ ഹോതി ഗരുകതോ മാനിതോ പൂജിതോ അപചിതോ ലാഭീ ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം. അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പന പരിബ്ബാജകാ അസക്കതാ ഹോന്തി അഗരുകതാ അമാനിതാ അപൂജിതാ അനപചിതാ ന ലാഭിനോ ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം.

അഥ ഖോ തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ ഭഗവതോ സക്കാരം അസഹമാനാ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച യേന സുന്ദരീ പരിബ്ബാജികാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ സുന്ദരിം പരിബ്ബാജികം ഏതദവോചും – ‘‘ഉസ്സഹസി ത്വം, ഭഗിനി, ഞാതീനം അത്ഥം കാതു’’ന്തി? ‘‘ക്യാഹം, അയ്യാ, കരോമി? കിം മയാ ന സക്കാ [കിം മയാ സക്കാ (സ്യാ. പീ.)] കാതും? ജീവിതമ്പി മേ പരിച്ചത്തം ഞാതീനം അത്ഥായാ’’തി.

‘‘തേന ഹി, ഭഗിനി, അഭിക്ഖണം ജേതവനം ഗച്ഛാഹീ’’തി. ‘‘ഏവം, അയ്യാ’’തി ഖോ സുന്ദരീ പരിബ്ബാജികാ തേസം അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം പടിസ്സുത്വാ അഭിക്ഖണം ജേതവനം അഗമാസി.

യദാ തേ അഞ്ഞിംസു അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ – ‘‘വോദിട്ഠാ ഖോ സുന്ദരീ പരിബ്ബാജികാ ബഹുജനേന അഭിക്ഖണം ജേതവനം ഗച്ഛതീ’’തി [ഗച്ഛതീതി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]. അഥ നം ജീവിതാ വോരോപേത്വാ തത്ഥേവ ജേതവനസ്സ പരിഖാകൂപേ നിക്ഖിപിത്വാ [നിഖനിത്വാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] യേന രാജാ പസേനദി കോസലോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ രാജാനം പസേനദിം കോസലം ഏതദവോചും – ‘‘യാ സാ, മഹാരാജ, സുന്ദരീ പരിബ്ബാജികാ; സാ നോ ന ദിസ്സതീ’’തി. ‘‘കത്ഥ പന തുമ്ഹേ ആസങ്കഥാ’’തി? ‘‘ജേതവനേ, മഹാരാജാ’’തി. ‘‘തേന ഹി ജേതവനം വിചിനഥാ’’തി.

അഥ ഖോ തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ ജേതവനം വിചിനിത്വാ യഥാനിക്ഖിത്തം പരിഖാകൂപാ ഉദ്ധരിത്വാ മഞ്ചകം ആരോപേത്വാ സാവത്ഥിം പവേസേത്വാ രഥിയായ രഥിയം സിങ്ഘാടകേന സിങ്ഘാടകം ഉപസങ്കമിത്വാ മനുസ്സേ ഉജ്ഝാപേസും –

‘‘പസ്സഥായ്യാ സമണാനം സക്യപുത്തിയാനം കമ്മം! അലജ്ജിനോ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാ മുസാവാദിനോ അബ്രഹ്മചാരിനോ. ഇമേ ഹി നാമ ധമ്മചാരിനോ സമചാരിനോ ബ്രഹ്മചാരിനോ സച്ചവാദിനോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ പടിജാനിസ്സന്തി! നത്ഥി ഇമേസം സാമഞ്ഞം, നത്ഥി ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം. നട്ഠം ഇമേസം സാമഞ്ഞം, നട്ഠം ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം. കുതോ ഇമേസം സാമഞ്ഞം, കുതോ ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം? അപഗതാ ഇമേ സാമഞ്ഞാ, അപഗതാ ഇമേ ബ്രഹ്മഞ്ഞാ. കഥഞ്ഹി നാമ പുരിസോ പുരിസകിച്ചം കരിത്വാ ഇത്ഥിം ജീവിതാ വോരോപേസ്സതീ’’തി!

തേന ഖോ പന സമയേന സാവത്ഥിയം മനുസ്സാ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ അസബ്ഭാഹി ഫരുസാഹി വാചാഹി അക്കോസന്തി പരിഭാസന്തി രോസന്തി വിഹേസന്തി –

‘‘അലജ്ജിനോ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാ മുസാവാദിനോ അബ്രഹ്മചാരിനോ. ഇമേ ഹി നാമ ധമ്മചാരിനോ സമചാരിനോ ബ്രഹ്മചാരിനോ സച്ചവാദിനോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ പടിജാനിസ്സന്തി! നത്ഥി ഇമേസം സാമഞ്ഞം, നത്ഥി ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം. നട്ഠം ഇമേസം സാമഞ്ഞം, നട്ഠം ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം. കുതോ ഇമേസം സാമഞ്ഞം, കുതോ ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം? അപഗതാ ഇമേ സാമഞ്ഞാ, അപഗതാ ഇമേ ബ്രഹ്മഞ്ഞാ. കഥഞ്ഹി നാമ പുരിസോ പുരിസകിച്ചം കരിത്വാ ഇത്ഥിം ജീവിതാ വോരോപേസ്സതീ’’തി!

അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ പാവിസിംസു. സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും –

‘‘ഏതരഹി, ഭന്തേ, സാവത്ഥിയം മനുസ്സാ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ അസബ്ഭാഹി ഫരുസാഹി വാചാഹി അക്കോസന്തി പരിഭാസന്തി രോസന്തി വിഹേസന്തി – ‘അലജ്ജിനോ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാ മുസാവാദിനോ അബ്രഹ്മചാരിനോ. ഇമേ ഹി നാമ ധമ്മചാരിനോ സമചാരിനോ ബ്രഹ്മചാരിനോ സച്ചവാദിനോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ പടിജാനിസ്സന്തി. നത്ഥി ഇമേസം സാമഞ്ഞം, നത്ഥി ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം. നട്ഠം ഇമേസം സാമഞ്ഞം, നട്ഠം ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം. കുതോ ഇമേസം സാമഞ്ഞം, കുതോ ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം? അപഗതാ ഇമേ സാമഞ്ഞാ, അപഗതാ ഇമേ ബ്രഹ്മഞ്ഞാ. കഥഞ്ഹി നാമ പുരിസോ പുരിസകിച്ചം കരിത്വാ ഇത്ഥിം ജീവിതാ വോരോപേസ്സതീ’’’തി!

‘‘നേസോ, ഭിക്ഖവേ, സദ്ദോ ചിരം ഭവിസ്സതി സത്താഹമേവ ഭവിസ്സതി. സത്താഹസ്സ അച്ചയേന അന്തരധായിസ്സതി. തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, യേ മനുസ്സാ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ അസബ്ഭാഹി ഫരുസാഹി വാചാഹി അക്കോസന്തി പരിഭാസന്തി രോസന്തി വിഹേസന്തി, തേ തുമ്ഹേ ഇമായ ഗാഥായ പടിചോദേഥ –

‘‘‘അഭൂതവാദീ നിരയം ഉപേതി,

യോ വാപി [യോ ചാപി (സീ. പീ. ക.)] കത്വാ ന കരോമി ചാഹ;

ഉഭോപി തേ പേച്ച സമാ ഭവന്തി,

നിഹീനകമ്മാ മനുജാ പരത്ഥാ’’’തി.

അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം പരിയാപുണിത്വാ യേ മനുസ്സാ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ അസബ്ഭാഹി ഫരുസാഹി വാചാഹി അക്കോസന്തി പരിഭാസന്തി രോസന്തി വിഹേസന്തി തേ ഇമായ ഗാഥായ പടിചോദേന്തി –

‘‘അഭൂതവാദീ നിരയം ഉപേതി,

യോ വാപി കത്വാ ന കരോമിചാഹ;

ഉഭോപി തേ പേച്ച സമാ ഭവന്തി,

നിഹീനകമ്മാ മനുജാ പരത്ഥാ’’തി.

മനുസ്സാനം ഏതദഹോസി – ‘‘അകാരകാ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ. നയിമേഹി കതം. സപന്തിമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ’’തി. നേവ സോ സദ്ദോ ചിരം അഹോസി. സത്താഹമേവ അഹോസി. സത്താഹസ്സ അച്ചയേന അന്തരധായി.

അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതദവോചും –

‘‘അച്ഛരിയം, ഭന്തേ, അബ്ഭുതം, ഭന്തേ! യാവ സുഭാസിതം ചിദം ഭന്തേ ഭഗവതാ – ‘നേസോ, ഭിക്ഖവേ, സദ്ദോ ചിരം ഭവിസ്സതി. സത്താഹമേവ ഭവിസ്സതി. സത്താഹസ്സ അച്ചയേന അന്തരധായിസ്സതീ’തി. അന്തരഹിതോ സോ, ഭന്തേ, സദ്ദോ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതമത്ഥം വിദിത്വാ തായം വേലായം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി –

‘‘തുദന്തി വാചായ ജനാ അസഞ്ഞതാ,

സരേഹി സങ്ഗാമഗതംവ കുഞ്ജരം;

സുത്വാന വാക്യം ഫരുസം ഉദീരിതം,

അധിവാസയേ ഭിക്ഖു അദുട്ഠചിത്തോ’’തി. അട്ഠമം;