൧൩. വീസതിനിപാതോ

൧. അമ്ബപാലീഥേരീഗാഥാ

൨൫൨. ‘‘കാളകാ ഭമരവണ്ണസാദിസാ, വേല്ലിതഗ്ഗാ മമ മുദ്ധജാ അഹും;

തേ ജരായ സാണവാകസാദിസാ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൫൩.

‘‘വാസിതോവ സുരഭീ കരണ്ഡകോ, പുപ്ഫപൂര മമ ഉത്തമങ്ഗജോ [ഉത്തമങ്ഗഭൂതോ (ക.)].

തം ജരായഥ സലോമഗന്ധികം, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൫൪. ‘‘കാനനംവ സഹിതം സുരോപിതം, കോച്ഛസൂചിവിചിതഗ്ഗസോഭിതം;

തം ജരായ വിരലം തഹിം തഹിം, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൫൫. ‘‘കണ്ഹഖന്ധകസുവണ്ണമണ്ഡിതം, സോഭതേ സുവേണീഹിലങ്കതം;

തം ജരായ ഖലിതം സിരം കതം, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൫൬. ‘‘ചിത്തകാരസുകതാവ ലേഖികാ, സോഭരേ സു ഭമുകാ പുരേ മമ;

താ ജരായ വലിഭിപ്പലമ്ബിതാ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൫൭. ‘‘ഭസ്സരാ സുരുചിരാ യഥാ മണീ, നേത്തഹേസുമഭിനീലമായതാ;

തേ ജരായഭിഹതാ ന സോഭരേ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൫൮. ‘‘സണ്ഹതുങ്ഗസദിസീ ച നാസികാ, സോഭതേ സു അഭിയോബ്ബനം പതി;

സാ ജരായ ഉപകൂലിതാ വിയ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൫൯. ‘‘കങ്കണം വ സുകതം സുനിട്ഠിതം, സോഭരേ സു മമ കണ്ണപാളിയോ;

താ ജരായ വലിഭിപ്പലമ്ബിതാ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൦. ‘‘പത്തലീമകുലവണ്ണസാദിസാ, സോഭരേ സു ദന്താ പുരേ മമ;

തേ ജരായ ഖണ്ഡിതാ ചാസിതാ [പീതകാ (സീ.)], സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൧. ‘‘കാനനമ്ഹി വനസണ്ഡചാരിനീ, കോകിലാവ മധുരം നികൂജിഹം;

തം ജരായ ഖലിതം തഹിം തഹിം, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൨. ‘‘സണ്ഹകമ്ബുരിവ സുപ്പമജ്ജിതാ, സോഭതേ സു ഗീവാ പുരേ മമ;

സാ ജരായ ഭഗ്ഗാ [ഭഞ്ജിതാ (?)] വിനാമിതാ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൩. ‘‘വട്ടപലിഘസദിസോപമാ ഉഭോ, സോഭരേ സു ബാഹാ പുരേ മമ;

താ ജരായ യഥ പാടലിബ്ബലിതാ [യഥാ പാടലിപ്പലിതാ (സീ. സ്യാ. ക.)], സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൪. ‘‘സണ്ഹമുദ്ദികസുവണ്ണമണ്ഡിതാ, സോഭരേ സു ഹത്ഥാ പുരേ മമ;

തേ ജരായ യഥാ മൂലമൂലികാ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൫. ‘‘പീനവട്ടസഹിതുഗ്ഗതാ ഉഭോ, സോഭരേ [സോഭതേ (അട്ഠ.)] സു ഥനകാ പുരേ മമ;

ഥേവികീവ ലമ്ബന്തി നോദകാ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൬. ‘‘കഞ്ചനസ്സഫലകംവ സമ്മട്ഠം, സോഭതേ സു കായോ പുരേ മമ;

സോ വലീഹി സുഖുമാഹി ഓതതോ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൭. ‘‘നാഗഭോഗസദിസോപമാ ഉഭോ, സോഭരേ സു ഊരൂ പുരേ മമ;

തേ ജരായ യഥാ വേളുനാളിയോ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൮. ‘‘സണ്ഹനൂപുരസുവണ്ണമണ്ഡിതാ, സോഭരേ സു ജങ്ഘാ പുരേ മമ;

താ ജരായ തിലദണ്ഡകാരിവ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൬൯. ‘‘തൂലപുണ്ണസദിസോപമാ ഉഭോ, സോഭരേ സു പാദാ പുരേ മമ;

തേ ജരായ ഫുടിതാ വലീമതാ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ.

൨൭൦. ‘‘ഏദിസോ അഹു അയം സമുസ്സയോ, ജജ്ജരോ ബഹുദുക്ഖാനമാലയോ;

സോപലേപപതിതോ ജരാഘരോ, സച്ചവാദിവചനം അനഞ്ഞഥാ’’.

… അമ്ബപാലീ ഥേരീ….

൨. രോഹിനീഥേരീഗാഥാ

൨൭൧. ‘‘‘സമണാ’തി ഭോതി സുപി [ഭോതി ത്വം സയസി (സീ.), ഭോതി മം വിപസ്സി (സ്യാ.)], ‘സമണാ’തി പബുജ്ഝസി [പടിബുജ്ഝസി (സീ. സ്യാ.)];

സമണാനേവ [സമണാനമേവ (സീ. സ്യാ.)] കിത്തേസി, സമണീ നൂന [സമണീ നു (ക.)] ഭവിസ്സസി.

൨൭൨. ‘‘വിപുലം അന്നഞ്ച പാനഞ്ച, സമണാനം പവേച്ചസി [പയച്ഛസി (സീ.)];

രോഹിനീ ദാനി പുച്ഛാമി, കേന തേ സമണാ പിയാ.

൨൭൩. ‘‘അകമ്മകാമാ അലസാ, പരദത്തൂപജീവിനോ;

ആസംസുകാ സാദുകാമാ, കേന തേ സമണാ പിയാ’’.

൨൭൪. ‘‘ചിരസ്സം വത മം താത, സമണാനം പരിപുച്ഛസി;

തേസം തേ കിത്തയിസ്സാമി, പഞ്ഞാസീലപരക്കമം.

൨൭൫. ‘‘കമ്മകാമാ അനലസാ, കമ്മസേട്ഠസ്സ കാരകാ;

രാഗം ദോസം പജഹന്തി, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൭൬. ‘‘തീണി പാപസ്സ മൂലാനി, ധുനന്തി സുചികാരിനോ;

സബ്ബം പാപം പഹീനേസം, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൭൭. ‘‘കായകമ്മം സുചി നേസം, വചീകമ്മഞ്ച താദിസം;

മനോകമ്മം സുചി നേസം, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൭൮. ‘‘വിമലാ സങ്ഖമുത്താവ, സുദ്ധാ സന്തരബാഹിരാ;

പുണ്ണാ സുക്കാന ധമ്മാനം [സുക്കേഹി ധമ്മേഹി (സീ. സ്യാ. അട്ഠ.)], തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൭൯. ‘‘ബഹുസ്സുതാ ധമ്മധരാ, അരിയാ ധമ്മജീവിനോ;

അത്ഥം ധമ്മഞ്ച ദേസേന്തി, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൮൦. ‘‘ബഹുസ്സുതാ ധമ്മധരാ, അരിയാ ധമ്മജീവിനോ;

ഏകഗ്ഗചിത്താ സതിമന്തോ, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൮൧. ‘‘ദൂരങ്ഗമാ സതിമന്തോ, മന്തഭാണീ അനുദ്ധതാ;

ദുക്ഖസ്സന്തം പജാനന്തി, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൮൨. ‘‘യസ്മാ ഗാമാ പക്കമന്തി, ന വിലോകേന്തി കിഞ്ചനം;

അനപേക്ഖാവ ഗച്ഛന്തി, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൮൩. ‘‘ന തേസം കോട്ഠേ ഓപേന്തി, ന കുമ്ഭിം ന ഖളോപിയം;

പരിനിട്ഠിതമേസാനാ, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൮൪. ‘‘ന തേ ഹിരഞ്ഞം ഗണ്ഹന്തി, ന സുവണ്ണം ന രൂപിയം;

പച്ചുപ്പന്നേന യാപേന്തി, തേന മേ സമണാ പിയാ.

൨൮൫. ‘‘നാനാകുലാ പബ്ബജിതാ, നാനാജനപദേഹി ച;

അഞ്ഞമഞ്ഞം പിയായന്തി [പിഹയന്തി (ക.)], തേന മേ സമണാ പിയാ’’.

൨൮൬. ‘‘അത്ഥായ വത നോ ഭോതി, കുലേ ജാതാസി രോഹിനീ;

സദ്ധാ ബുദ്ധേ ച ധമ്മേ ച, സങ്ഘേ ച തിബ്ബഗാരവാ.

൨൮൭. ‘‘തുവം ഹേതം പജാനാസി, പുഞ്ഞക്ഖേത്തം അനുത്തരം;

അമ്ഹമ്പി ഏതേ സമണാ, പടിഗണ്ഹന്തി ദക്ഖിണം’’.

൨൮൮. ‘‘പതിട്ഠിതോ ഹേത്ഥ യഞ്ഞോ, വിപുലോ നോ ഭവിസ്സതി;

സചേ ഭായസി ദുക്ഖസ്സ, സചേ തേ ദുക്ഖമപ്പിയം.

൨൮൯. ‘‘ഉപേഹി സരണം ബുദ്ധം, ധമ്മം സങ്ഘഞ്ച താദിനം;

സമാദിയാഹി സീലാനി, തം തേ അത്ഥായ ഹേഹിതി’’.

൨൯൦. ‘‘ഉപേമി സരണം ബുദ്ധം, ധമ്മം സങ്ഘഞ്ച താദിനം;

സമാദിയാമി സീലാനി, തം മേ അത്ഥായ ഹേഹിതി.

൨൯൧. ‘‘ബ്രഹ്മബന്ധു പുരേ ആസിം, സോ ഇദാനിമ്ഹി ബ്രാഹ്മണോ;

തേവിജ്ജോ സോത്തിയോ ചമ്ഹി, വേദഗൂ ചമ്ഹി ന്ഹാതകോ’’.

… രോഹിനീ ഥേരീ….

൩. ചാപാഥേരീഗാഥാ

൨൯൨. ‘‘ലട്ഠിഹത്ഥോ പുരേ ആസി, സോ ദാനി മിഗലുദ്ദകോ;

ആസായ പലിപാ ഘോരാ, നാസക്ഖി പാരമേതവേ.

൨൯൩. ‘‘സുമത്തം മം മഞ്ഞമാനാ, ചാപാ പുത്തമതോസയി;

ചാപായ ബന്ധനം ഛേത്വാ, പബ്ബജിസ്സം പുനോപഹം.

൨൯൪. ‘‘മാ മേ കുജ്ഝി മഹാവീര, മാ മേ കുജ്ഝി മഹാമുനി;

ന ഹി കോധപരേതസ്സ, സുദ്ധി അത്ഥി കുതോ തപോ.

൨൯൫. ‘‘പക്കമിസ്സഞ്ച നാളാതോ, കോധ നാളായ വച്ഛതി;

ബന്ധന്തീ ഇത്ഥിരൂപേന, സമണേ ധമ്മജീവിനോ’’ [ധമ്മജീവിനേ (ക.)].

൨൯൬. ‘‘ഏഹി കാള നിവത്തസ്സു, ഭുഞ്ജ കാമേ യഥാ പുരേ;

അഹഞ്ച തേ വസീകതാ, യേ ച മേ സന്തി ഞാതകാ’’.

൨൯൭. ‘‘ഏത്തോ ചാപേ ചതുബ്ഭാഗം, യഥാ ഭാസസി ത്വഞ്ച മേ;

തയി രത്തസ്സ പോസസ്സ, ഉളാരം വത തം സിയാ’’.

൨൯൮. ‘‘കാളങ്ഗിനിംവ തക്കാരിം, പുപ്ഫിതം ഗിരിമുദ്ധനി;

ഫുല്ലം ദാലിമലട്ഠിംവ, അന്തോദീപേവ പാടലിം.

൨൯൯. ‘‘ഹരിചന്ദനലിത്തങ്ഗിം, കാസികുത്തമധാരിനിം;

തം മം രൂപവതിം സന്തിം, കസ്സ ഓഹായ ഗച്ഛസി’’.

൩൦൦. ‘‘സാകുന്തികോവ സകുണിം [സകുണം (സ്യാ.)], യഥാ ബന്ധിതുമിച്ഛതി;

ആഹരിമേന രൂപേന, ന മം ത്വം ബാധയിസ്സസി’’.

൩൦൧. ‘‘ഇമഞ്ച മേ പുത്തഫലം, കാള ഉപ്പാദിതം തയാ;

തം മം പുത്തവതിം സന്തിം, കസ്സ ഓഹായ ഗച്ഛസി’’.

൩൦൨. ‘‘ജഹന്തി പുത്തേ സപ്പഞ്ഞാ, തതോ ഞാതീ തതോ ധനം;

പബ്ബജന്തി മഹാവീരാ, നാഗോ ഛേത്വാവ ബന്ധനം’’.

൩൦൩. ‘‘ഇദാനി തേ ഇമം പുത്തം, ദണ്ഡേന ഛുരികായ വാ;

ഭൂമിയം വാ നിസുമ്ഭിസ്സം [നിസുമ്ഭേയ്യം (സീ.)], പുത്തസോകാ ന ഗച്ഛസി’’.

൩൦൪. ‘‘സചേ പുത്തം സിങ്ഗാലാനം, കുക്കുരാനം പദാഹിസി;

ന മം പുത്തകത്തേ ജമ്മി, പുനരാവത്തയിസ്സസി’’.

൩൦൫. ‘‘ഹന്ദ ഖോ ദാനി ഭദ്ദന്തേ, കുഹിം കാള ഗമിസ്സസി;

കതമം ഗാമനിഗമം, നഗരം രാജധാനിയോ’’.

൩൦൬. ‘‘അഹുമ്ഹ പുബ്ബേ ഗണിനോ, അസ്സമണാ സമണമാനിനോ;

ഗാമേന ഗാമം വിചരിമ്ഹ, നഗരേ രാജധാനിയോ.

൩൦൭. ‘‘ഏസോ ഹി ഭഗവാ ബുദ്ധോ, നദിം നേരഞ്ജരം പതി;

സബ്ബദുക്ഖപ്പഹാനായ, ധമ്മം ദേസേതി പാണിനം;

തസ്സാഹം സന്തികം ഗച്ഛം, സോ മേ സത്ഥാ ഭവിസ്സതി’’.

൩൦൮. ‘‘വന്ദനം ദാനി വജ്ജാസി, ലോകനാഥം അനുത്തരം;

പദക്ഖിണഞ്ച കത്വാന, ആദിസേയ്യാസി ദക്ഖിണം’’.

൩൦൯. ‘‘ഏതം ഖോ ലബ്ഭമമ്ഹേഹി, യഥാ ഭാസസി ത്വഞ്ച മേ;

വന്ദനം ദാനി തേ വജ്ജം, ലോകനാഥം അനുത്തരം;

പദക്ഖിണഞ്ച കത്വാന, ആദിസിസ്സാമി ദക്ഖിണം’’.

൩൧൦. തതോ ച കാളോ പക്കാമി, നദിം നേരഞ്ജരം പതി;

സോ അദ്ദസാസി സമ്ബുദ്ധം, ദേസേന്തം അമതം പദം.

൩൧൧. ദുക്ഖം ദുക്ഖസമുപ്പാദം, ദുക്ഖസ്സ ച അതിക്കമം;

അരിയം ചട്ഠങ്ഗികം മഗ്ഗം, ദുക്ഖൂപസമഗാമിനം.

൩൧൨. തസ്സ പാദാനി വന്ദിത്വാ, കത്വാന നം [കത്വാനഹം (സീ.)] പദക്ഖിണം;

ചാപായ ആദിസിത്വാന, പബ്ബജിം അനഗാരിയം;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

… ചാപാ ഥേരീ….

൪. സുന്ദരീഥേരീഗാഥാ

൩൧൩. ‘‘പേതാനി ഭോതി പുത്താനി, ഖാദമാനാ തുവം പുരേ;

തുവം ദിവാ ച രത്തോ ച, അതീവ പരിതപ്പസി.

൩൧൪. ‘‘സാജ്ജ സബ്ബാനി ഖാദിത്വാ, സതപുത്താനി [സത്ത പുത്താനി (സ്യാ.)] ബ്രാഹ്മണീ;

വാസേട്ഠി കേന വണ്ണേന, ന ബാള്ഹം പരിതപ്പസി’’.

൩൧൫. ‘‘ബഹൂനി പുത്തസതാനി, ഞാതിസങ്ഘസതാനി ച;

ഖാദിതാനി അതീതംസേ, മമ തുയ്ഹഞ്ച ബ്രാഹ്മണ.

൩൧൬. ‘‘സാഹം നിസ്സരണം ഞത്വാ, ജാതിയാ മരണസ്സ ച;

ന സോചാമി ന രോദാമി, ന ചാപി പരിതപ്പയിം’’.

൩൧൭. ‘‘അബ്ഭുതം വത വാസേട്ഠി, വാചം ഭാസസി ഏദിസിം;

കസ്സ ത്വം ധമ്മമഞ്ഞായ, ഗിരം [ഥിരം (സീ.)] ഭാസസി ഏദിസിം’’.

൩൧൮. ‘‘ഏസ ബ്രാഹ്മണ സമ്ബുദ്ധോ, നഗരം മിഥിലം പതി;

സബ്ബദുക്ഖപ്പഹാനായ, ധമ്മം ദേസേസി പാണിനം.

൩൧൯. ‘‘തസ്സ ബ്രഹ്മേ [ബ്രാഹ്മണ (സീ. സ്യാ.)] അരഹതോ, ധമ്മം സുത്വാ നിരൂപധിം;

തത്ഥ വിഞ്ഞാതസദ്ധമ്മാ, പുത്തസോകം ബ്യപാനുദിം’’.

൩൨൦. ‘‘സോ അഹമ്പി ഗമിസ്സാമി, നഗരം മിഥിലം പതി;

അപ്പേവ മം സോ ഭഗവാ, സബ്ബദുക്ഖാ പമോചയേ’’.