൧൦. ദസകനിപാതോ

൧. കാളുദായിത്ഥേരഗാഥാ

൫൨൭. ‘‘അങ്ഗാരിനോ ദാനി ദുമാ ഭദന്തേ, ഫലേസിനോ ഛദനം വിപ്പഹായ;

തേ അച്ചിമന്തോവ പഭാസയന്തി, സമയോ മഹാവീര ഭാഗീ രസാനം.

൫൨൮. ‘‘ദുമാനി ഫുല്ലാനി മനോരമാനി, സമന്തതോ സബ്ബദിസാ പവന്തി;

പത്തം പഹായ ഫലമാസസാനാ [ഫലമാസമാനോ (ക.)], കാലോ ഇതോ പക്കമനായ വീര.

൫൨൯. ‘‘നേവാതിസീതം ന പനാതിഉണ്ഹം, സുഖാ ഉതു അദ്ധനിയാ ഭദന്തേ;

പസ്സന്തു തം സാകിയാ കോളിയാ ച, പച്ഛാമുഖം രോഹിനിയം തരന്തം.

൫൩൦. ‘‘ആസായ കസതേ ഖേത്തം, ബീജം ആസായ വപ്പതി;

ആസായ വാണിജാ യന്തി, സമുദ്ദം ധനഹാരകാ;

യായ ആസായ തിട്ഠാമി, സാ മേ ആസാ സമിജ്ഝതു.

൫൩൧. [സം. നി. ൧.൧൯൮] ‘‘പുനപ്പുനം ചേവ വപന്തി ബീജം, പുനപ്പുനം വസ്സതി ദേവരാജാ;

പുനപ്പുനം ഖേത്തം കസന്തി കസ്സകാ, പുനപ്പുനം ധഞ്ഞമുപേതി രട്ഠം.

൫൩൨. [സം. നി. ൧.൧൯൮] ‘‘പുനപ്പുനം യാചനകാ ചരന്തി, പുനപ്പുനം ദാനപതീ ദദന്തി;

പുനപ്പുനം ദാനപതീ ദദിത്വാ, പുനപ്പുനം സഗ്ഗമുപേന്തി ഠാനം.

൫൩൩. ‘‘വീരോ ഹവേ സത്തയുഗം പുനേതി, യസ്മിം കുലേ ജായതി ഭൂരിപഞ്ഞോ;

മഞ്ഞാമഹം സക്കതി ദേവദേവോ, തയാ ഹി ജാതോ [തയാഭിജാതോ (സീ.)] മുനി സച്ചനാമോ.

൫൩൪. ‘‘സുദ്ധോദനോ നാമ പിതാ മഹേസിനോ, ബുദ്ധസ്സ മാതാ പന മായനാമാ;

യാ ബോധിസത്തം പരിഹരിയ കുച്ഛിനാ, കായസ്സ ഭേദാ തിദിവമ്ഹി മോദതി.

൫൩൫. ‘‘സാ ഗോതമീ കാലകതാ ഇതോ ചുതാ, ദിബ്ബേഹി കാമേഹി സമങ്ഗിഭൂതാ;

സാ മോദതി കാമഗുണേഹി പഞ്ചഹി, പരിവാരിതാ ദേവഗണേഹി തേഹി.

൫൩൬. ‘‘ബുദ്ധസ്സ പുത്തോമ്ഹി അസയ്ഹസാഹിനോ, അങ്ഗീരസസ്സപ്പടിമസ്സ താദിനോ;

പിതുപിതാ മയ്ഹം തുവംസി സക്ക, ധമ്മേന മേ ഗോതമ അയ്യകോസീ’’തി.

… കാളുദായീ ഥേരോ….

൨. ഏകവിഹാരിയത്ഥേരഗാഥാ

൫൩൭. ‘‘പുരതോ പച്ഛതോ വാപി, അപരോ ചേ ന വിജ്ജതി;

അതീവ ഫാസു ഭവതി, ഏകസ്സ വസതോ വനേ.

൫൩൮. ‘‘ഹന്ദ ഏകോ ഗമിസ്സാമി, അരഞ്ഞം ബുദ്ധവണ്ണിതം;

ഫാസു [ഫാസും (സ്യാ. പീ.)] ഏകവിഹാരിസ്സ, പഹിതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ.

൫൩൯. ‘‘യോഗീ-പീതികരം രമ്മം, മത്തകുഞ്ജരസേവിതം;

ഏകോ അത്തവസീ ഖിപ്പം, പവിസിസ്സാമി കാനനം.

൫൪൦. ‘‘സുപുപ്ഫിതേ സീതവനേ, സീതലേ ഗിരികന്ദരേ;

ഗത്താനി പരിസിഞ്ചിത്വാ, ചങ്കമിസ്സാമി ഏകകോ.

൫൪൧. ‘‘ഏകാകിയോ അദുതിയോ, രമണീയേ മഹാവനേ;

കദാഹം വിഹരിസ്സാമി, കതകിച്ചോ അനാസവോ.

൫൪൨. ‘‘ഏവം മേ കത്തുകാമസ്സ, അധിപ്പായോ സമിജ്ഝതു;

സാധിയിസ്സാമഹംയേവ, നാഞ്ഞോ അഞ്ഞസ്സ കാരകോ.

൫൪൩. ‘‘ഏസ ബന്ധാമി സന്നാഹം, പവിസിസ്സാമി കാനനം;

ന തതോ നിക്ഖമിസ്സാമി, അപ്പത്തോ ആസവക്ഖയം.

൫൪൪. ‘‘മാലുതേ ഉപവായന്തേ, സീതേ സുരഭിഗന്ധികേ [ഗന്ധകേ (സ്യാ. പീ. ക.)];

അവിജ്ജം ദാലയിസ്സാമി, നിസിന്നോ നഗമുദ്ധനി.

൫൪൫. ‘‘വനേ കുസുമസഞ്ഛന്നേ, പബ്ഭാരേ നൂന സീതലേ;

വിമുത്തിസുഖേന സുഖിതോ, രമിസ്സാമി ഗിരിബ്ബജേ.

൫൪൬. ‘‘സോഹം പരിപുണ്ണസങ്കപ്പോ, ചന്ദോ പന്നരസോ യഥാ;

സബ്ബാസവപരിക്ഖീണോ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’തി.

… ഏകവിഹാരിയോ ഥേരോ….

൩. മഹാകപ്പിനത്ഥേരഗാഥാ

൫൪൭. ‘‘അനാഗതം യോ പടികച്ച [പടിഗച്ച (സീ.)] പസ്സതി, ഹിതഞ്ച അത്ഥം അഹിതഞ്ച തം ദ്വയം;

വിദ്ദേസിനോ തസ്സ ഹിതേസിനോ വാ, രന്ധം ന പസ്സന്തി സമേക്ഖമാനാ.

൫൪൮. [പടി. മ. ൧.൧൬൦ പടിസമ്ഭിദാമഗ്ഗേ] ‘‘ആനാപാനസതീ യസ്സ, പരിപുണ്ണാ സുഭാവിതാ;

അനുപുബ്ബം പരിചിതാ, യഥാ ബുദ്ധേന ദേസിതാ;

സോമം ലോകം പഭാസേതി, അബ്ഭാ മുത്തോവ ചന്ദിമാ.

൫൪൯. ‘‘ഓദാതം വത മേ ചിത്തം, അപ്പമാണം സുഭാവിതം;

നിബ്ബിദ്ധം പഗ്ഗഹീതഞ്ച, സബ്ബാ ഓഭാസതേ ദിസാ.

൫൫൦. ‘‘ജീവതേ വാപി സപ്പഞ്ഞോ, അപി വിത്തപരിക്ഖയോ;

പഞ്ഞായ ച അലാഭേന, വിത്തവാപി ന ജീവതി.

൫൫൧. ‘‘പഞ്ഞാ സുതവിനിച്ഛിനീ, പഞ്ഞാ കിത്തിസിലോകവദ്ധനീ;

പഞ്ഞാസഹിതോ നരോ ഇധ, അപി ദുക്ഖേസു സുഖാനി വിന്ദതി.

൫൫൨. ‘‘നായം അജ്ജതനോ ധമ്മോ, നച്ഛേരോ നപി അബ്ഭുതോ;

യത്ഥ ജായേഥ മീയേഥ, തത്ഥ കിം വിയ അബ്ഭുതം.

൫൫൩. ‘‘അനന്തരം ഹി ജാതസ്സ, ജീവിതാ മരണം ധുവം;

ജാതാ ജാതാ മരന്തീധ, ഏവംധമ്മാ ഹി പാണിനോ.

൫൫൪. ‘‘ന ഹേതദത്ഥായ മതസ്സ ഹോതി, യം ജീവിതത്ഥം പരപോരിസാനം;

മതമ്ഹി രുണ്ണം ന യസോ ന ലോക്യം, ന വണ്ണിതം സമണബ്രാഹ്മണേഹി.

൫൫൫. ‘‘ചക്ഖും സരീരം ഉപഹന്തി തേന [ഉപഹന്തി രുണ്ണം (സീ.), ഉപഹന്തി രോണ്ണം (സ്യാ. പീ.)], നിഹീയതി വണ്ണബലം മതീ ച;

ആനന്ദിനോ തസ്സ ദിസാ ഭവന്തി, ഹിതേസിനോ നാസ്സ സുഖീ ഭവന്തി.

൫൫൬. ‘‘തസ്മാ ഹി ഇച്ഛേയ്യ കുലേ വസന്തേ, മേധാവിനോ ചേവ ബഹുസ്സുതേ ച;

യേസം ഹി പഞ്ഞാവിഭവേന കിച്ചം, തരന്തി നാവായ നദിംവ പുണ്ണ’’ന്തി.

… മഹാകപ്പിനോ ഥേരോ….

൪. ചൂളപന്ഥകത്ഥേരഗാഥാ

൫൫൭. ‘‘ദന്ധാ മയ്ഹം ഗതീ ആസി, പരിഭൂതോ പുരേ അഹം;

ഭാതാ ച മം പണാമേസി, ‘ഗച്ഛ ദാനി തുവം ഘരം’.

൫൫൮. ‘‘സോഹം പണാമിതോ സന്തോ [ഭാതാ (അട്ഠ.)], സങ്ഘാരാമസ്സ കോട്ഠകേ;

ദുമ്മനോ തത്ഥ അട്ഠാസിം, സാസനസ്മിം അപേക്ഖവാ.

൫൫൯. ‘‘ഭഗവാ തത്ഥ ആഗച്ഛി [ആഗഞ്ഛി (സീ. പീ.)], സീസം മയ്ഹം പരാമസി;

ബാഹായ മം ഗഹേത്വാന, സങ്ഘാരാമം പവേസയി.

൫൬൦. ‘‘അനുകമ്പായ മേ സത്ഥാ, പാദാസി പാദപുഞ്ഛനിം;

‘ഏതം സുദ്ധം അധിട്ഠേഹി, ഏകമന്തം സ്വധിട്ഠിതം’.

൫൬൧. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, വിഹാസിം സാസനേ രതോ;

സമാധിം പടിപാദേസിം, ഉത്തമത്ഥസ്സ പത്തിയാ.

൫൬൨. ‘‘പുബ്ബേനിവാസം ജാനാമി, ദിബ്ബചക്ഖു വിസോധിതം;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൫൬൩. ‘‘സഹസ്സക്ഖത്തുമത്താനം, നിമ്മിനിത്വാന പന്ഥകോ;

നിസീദമ്ബവനേ രമ്മേ, യാവ കാലപ്പവേദനാ.

൫൬൪. ‘‘തതോ മേ സത്ഥാ പാഹേസി, ദൂതം കാലപ്പവേദകം;

പവേദിതമ്ഹി കാലമ്ഹി, വേഹാസാദുപസങ്കമിം [വേഹാസാനുപസങ്കമിം (സ്യാ. ക.)].

൫൬൫. ‘‘വന്ദിത്വാ സത്ഥുനോ പാദേ, ഏകമന്തം നിസീദഹം;

നിസിന്നം മം വിദിത്വാന, അഥ സത്ഥാ പടിഗ്ഗഹി.

൫൬൬. ‘‘ആയാഗോ സബ്ബലോകസ്സ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

പുഞ്ഞക്ഖേത്തം മനുസ്സാനം, പടിഗണ്ഹിത്ഥ ദക്ഖിണ’’ന്തി.

… ചൂളപന്ഥകോ ഥേരോ….

൫. കപ്പത്ഥേരഗാഥാ

൫൬൭. ‘‘നാനാകുലമലസമ്പുണ്ണോ, മഹാഉക്കാരസമ്ഭവോ;

ചന്ദനികംവ പരിപക്കം, മഹാഗണ്ഡോ മഹാവണോ.

൫൬൮. ‘‘പുബ്ബരുഹിരസമ്പുണ്ണോ, ഗൂഥകൂപേന ഗാള്ഹിതോ [ഗൂഥകൂപേ നിഗാള്ഹിതോ (സ്യാ. പീ. ക.)];

ആപോപഗ്ഘരണോ കായോ, സദാ സന്ദതി പൂതികം.

൫൬൯. ‘‘സട്ഠികണ്ഡരസമ്ബന്ധോ, മംസലേപനലേപിതോ;

ചമ്മകഞ്ചുകസന്നദ്ധോ, പൂതികായോ നിരത്ഥകോ.

൫൭൦. ‘‘അട്ഠിസങ്ഘാതഘടിതോ, ന്ഹാരുസുത്തനിബന്ധനോ;

നേകേസം സംഗതീഭാവാ, കപ്പേതി ഇരിയാപഥം.

൫൭൧. ‘‘ധുവപ്പയാതോ മരണായ, മച്ചുരാജസ്സ സന്തികേ;

ഇധേവ ഛഡ്ഡയിത്വാന, യേനകാമങ്ഗമോ നരോ.

൫൭൨. ‘‘അവിജ്ജായ നിവുതോ കായോ, ചതുഗന്ഥേന ഗന്ഥിതോ;

ഓഘസംസീദനോ കായോ, അനുസയജാലമോത്ഥതോ.

൫൭൩. ‘‘പഞ്ചനീവരണേ യുത്തോ, വിതക്കേന സമപ്പിതോ;

തണ്ഹാമൂലേനാനുഗതോ, മോഹച്ഛാദനഛാദിതോ.

൫൭൪. ‘‘ഏവായം വത്തതേ കായോ, കമ്മയന്തേന യന്തിതോ;

സമ്പത്തി ച വിപത്യന്താ, നാനാഭാവോ വിപജ്ജതി.

൫൭൫. ‘‘യേമം കായം മമായന്തി, അന്ധബാലാ പുഥുജ്ജനാ;

വഡ്ഢേന്തി കടസിം ഘോരം, ആദിയന്തി പുനബ്ഭവം.

൫൭൬. ‘‘യേമം കായം വിവജ്ജേന്തി, ഗൂഥലിത്തംവ പന്നഗം;

ഭവമൂലം വമിത്വാന, പരിനിബ്ബിസ്സന്തിനാസവാ’’തി [പരിനിബ്ബന്തുനാസവാ (സീ.)].

… കപ്പോ ഥേരോ….

൬. വങ്ഗന്തപുത്തഉപസേനത്ഥേരഗാഥാ

൫൭൭. ‘‘വിവിത്തം അപ്പനിഗ്ഘോസം, വാളമിഗനിസേവിതം;

സേവേ സേനാസനം ഭിക്ഖു, പടിസല്ലാനകാരണാ.

൫൭൮. ‘‘സങ്കാരപുഞ്ജാ ആഹത്വാ [ആഹിത്വാ (ക.)], സുസാനാ രഥിയാഹി ച;

തതോ സങ്ഘാടികം കത്വാ, ലൂഖം ധാരേയ്യ ചീവരം.

൫൭൯. ‘‘നീചം മനം കരിത്വാന, സപദാനം കുലാ കുലം;

പിണ്ഡികായ ചരേ ഭിക്ഖു, ഗുത്തദ്വാരോ സുസംവുതോ.

൫൮൦. ‘‘ലൂഖേനപി വാ [ലൂഖേനപി ച (ബഹൂസു)] സന്തുസ്സേ, നാഞ്ഞം പത്ഥേ രസം ബഹും;

രസേസു അനുഗിദ്ധസ്സ, ഝാനേ ന രമതീ മനോ.

൫൮൧. ‘‘അപ്പിച്ഛോ ചേവ സന്തുട്ഠോ, പവിവിത്തോ വസേ മുനി;

അസംസട്ഠോ ഗഹട്ഠേഹി, അനാഗാരേഹി ചൂഭയം.

൫൮൨. ‘‘യഥാ ജളോ വ മൂഗോ വ, അത്താനം ദസ്സയേ തഥാ;

നാതിവേലം സമ്ഭാസേയ്യ, സങ്ഘമജ്ഝമ്ഹി പണ്ഡിതോ.

൫൮൩. ‘‘ന സോ ഉപവദേ കഞ്ചി, ഉപഘാതം വിവജ്ജയേ;

സംവുതോ പാതിമോക്ഖസ്മിം, മത്തഞ്ഞൂ ചസ്സ ഭോജനേ.

൫൮൪. ‘‘സുഗ്ഗഹീതനിമിത്തസ്സ, ചിത്തസ്സുപ്പാദകോവിദോ;

സമം അനുയുഞ്ജേയ്യ, കാലേന ച വിപസ്സനം.

൫൮൫. ‘‘വീരിയസാതച്ചസമ്പന്നോ, യുത്തയോഗോ സദാ സിയാ;

ന ച അപ്പത്വാ ദുക്ഖന്തം, വിസ്സാസം ഏയ്യ പണ്ഡിതോ.

൫൮൬. ‘‘ഏവം വിഹരമാനസ്സ, സുദ്ധികാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

ഖീയന്തി ആസവാ സബ്ബേ, നിബ്ബുതിഞ്ചാധിഗച്ഛതീ’’തി.

… ഉപസേനോ വങ്ഗന്തപുത്തോ ഥേരോ….

൭. (അപര)-ഗോതമത്ഥേരഗാഥാ

൫൮൭. ‘‘വിജാനേയ്യ സകം അത്ഥം, അവലോകേയ്യാഥ പാവചനം;

യഞ്ചേത്ഥ അസ്സ പതിരൂപം, സാമഞ്ഞം അജ്ഝുപഗതസ്സ.

൫൮൮. ‘‘മിത്തം ഇധ ച കല്യാണം, സിക്ഖാ വിപുലം സമാദാനം;

സുസ്സൂസാ ച ഗരൂനം, ഏതം സമണസ്സ പതിരൂപം.

൫൮൯. ‘‘ബുദ്ധേസു സഗാരവതാ, ധമ്മേ അപചിതി യഥാഭൂതം;

സങ്ഘേ ച ചിത്തികാരോ, ഏതം സമണസ്സ പതിരൂപം.

൫൯൦. ‘‘ആചാരഗോചരേ യുത്തോ, ആജീവോ സോധിതോ അഗാരയ്ഹോ;

ചിത്തസ്സ ച സണ്ഠപനം, ഏതം സമണസ്സ പതിരൂപം.

൫൯൧. ‘‘ചാരിത്തം അഥ വാരിത്തം, ഇരിയാപഥിയം പസാദനിയം;

അധിചിത്തേ ച ആയോഗോ, ഏതം സമണസ്സ പതിരൂപം.

൫൯൨. ‘‘ആരഞ്ഞകാനി സേനാസനാനി, പന്താനി അപ്പസദ്ദാനി;

ഭജിതബ്ബാനി മുനിനാ, ഏതം സമണസ്സ പതിരൂപം.

൫൯൩. ‘‘സീലഞ്ച ബാഹുസച്ചഞ്ച, ധമ്മാനം പവിചയോ യഥാഭൂതം;

സച്ചാനം അഭിസമയോ, ഏതം സമണസ്സ പതിരൂപം.