൧൦. മാതികാകഥാ

൪൦. നിച്ഛാതോ [നിച്ഛാതോ മുച്ചതീതി (സ്യാ.)], മോക്ഖോ വിമോക്ഖോ, വിജ്ജാവിമുത്തി, അധിസീലം, അധിചിത്തം, അധിപഞ്ഞാ, പസ്സദ്ധി, ഞാണം, ദസ്സനം വിസുദ്ധി [സുദ്ധി (സ്യാ.)] നേക്ഖമ്മം, നിസ്സരണം പവിവേകോ, വോസ്സഗ്ഗോ, ചരിയാ, ഝാനവിമോക്ഖോ, ഭാവനാ, അധിട്ഠാനം, ജീവിതം.

൪൧. നിച്ഛാതോതി നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദതോ നിച്ഛാതോ, അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദതോ നിച്ഛാതോ…പേ… പഠമേന ഝാനേന നീവരണേഹി നിച്ഛാതോ…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസേഹി നിച്ഛാതോ.

മോക്ഖോ വിമോക്ഖോതി നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദതോ മുച്ചതീതി – മോക്ഖോ വിമോക്ഖോ. അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദതോ മുച്ചതീതി – മോക്ഖോ വിമോക്ഖോ…പേ… പഠമേന ഝാനേന നീവരണേഹി മുച്ചതീതി – മോക്ഖോ വിമോക്ഖോ…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസേഹി മുച്ചതീതി – മോക്ഖോ വിമോക്ഖോ.

വിജ്ജാവിമുത്തീതി നേക്ഖമ്മം വിജ്ജതീതി വിജ്ജാ, കാമച്ഛന്ദതോ മുച്ചതീതി വിമുത്തി. വിജ്ജന്തോ മുച്ചതി, മുച്ചന്തോ വിജ്ജതീതി – വിജ്ജാവിമുത്തി. അബ്യാപാദോ [അബ്യാപാദം (സ്യാ.)] വിജ്ജതീതി വിജ്ജാ, ബ്യാപാദതോ വിമുച്ചതീതി വിമുത്തി. വിജ്ജന്തോ മുച്ചതി, മുച്ചന്തോ വിജ്ജതീതി – വിജ്ജാവിമുത്തി…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗോ വിജ്ജതീതി വിജ്ജാ, സബ്ബകിലേസേഹി മുച്ചതീതി വിമുത്തി. വിജ്ജന്തോ മുച്ചതി, മുച്ചന്തോ വിജ്ജതീതി – വിജ്ജാവിമുത്തി.

അധിസീലം അധിചിത്തം അധിപഞ്ഞാതി നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദം, സംവരട്ഠേന സീലവിസുദ്ധി, അവിക്ഖേപട്ഠേന ചിത്തവിസുദ്ധി, ദസ്സനട്ഠേന ദിട്ഠിവിസുദ്ധി. യോ തത്ഥ സംവരട്ഠോ, അയം അധിസീലസിക്ഖാ. യോ തത്ഥ അവിക്ഖേപട്ഠോ, അയം അധിചിത്തസിക്ഖാ. യോ തത്ഥ ദസ്സനട്ഠോ, അയം അധിപഞ്ഞാസിക്ഖാ. അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദം സംവരട്ഠേന സീലവിസുദ്ധി…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസേ സംവരട്ഠേന സീലവിസുദ്ധി, അവിക്ഖേപട്ഠേന ചിത്തവിസുദ്ധി. ദസ്സനട്ഠേന ദിട്ഠിവിസുദ്ധി. യോ തത്ഥ സംവരട്ഠോ, അയം അധിസീലസിക്ഖാ. യോ തത്ഥ അവിക്ഖേപട്ഠോ, അയം അധിചിത്തസിക്ഖാ. യോ തത്ഥ ദസ്സനട്ഠോ, അയം അധിപഞ്ഞാസിക്ഖാ.

പസ്സദ്ധീതി നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദം പടിപ്പസ്സമ്ഭേതി, അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദം പടിപ്പസ്സമ്ഭേതി…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസേ പടിപ്പസ്സമ്ഭേതി.

ഞാണന്തി കാമച്ഛന്ദസ്സ പഹീനത്താ നേക്ഖമ്മം ഞാതട്ഠേന ഞാണം; ബ്യാപാദസ്സ പഹീനത്താ അബ്യാപാദോ ഞാതട്ഠേന ഞാണം…പേ… സബ്ബകിലേസാനം പഹീനത്താ അരഹത്തമഗ്ഗോ ഞാതട്ഠേന ഞാണം.

ദസ്സനന്തി കാമച്ഛന്ദസ്സ പഹീനത്താ നേക്ഖമ്മം ദിട്ഠത്താ ദസ്സനം. ബ്യാപാദസ്സ പഹീനത്താ അബ്യാപാദോ ദിട്ഠത്താ ദസ്സനം…പേ… സബ്ബകിലേസാനം പഹീനത്താ അരഹത്തമഗ്ഗോ ദിട്ഠത്താ ദസ്സനം.

വിസുദ്ധീതി കാമച്ഛന്ദം പജഹന്തോ നേക്ഖമ്മേന വിസുജ്ഝതി. ബ്യാപാദം പജഹന്തോ അബ്യാപാദേന വിസുജ്ഝതി…പേ… സബ്ബകിലേസേ പജഹന്തോ അരഹത്തമഗ്ഗേന വിസുജ്ഝതി.

നേക്ഖമ്മന്തി കാമാനമേതം നിസ്സരണം, യദിദം നേക്ഖമ്മം. രൂപാനമേതം നിസ്സരണം, യദിദം ആരുപ്പം. യം ഖോ പന കിഞ്ചി ഭൂതം സങ്ഖതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം, നിരോധോ തസ്സ നേക്ഖമ്മം. ബ്യാപാദസ്സ അബ്യാപാദോ നേക്ഖമ്മം. ഥിനമിദ്ധസ്സ ആലോകസഞ്ഞാ നേക്ഖമ്മം…പേ… സബ്ബകിലേസാനം അരഹത്തമഗ്ഗോ നേക്ഖമ്മം.

നിസ്സരണന്തി കാമാനമേതം നിസ്സരണം, യദിദം നേക്ഖമ്മം. രൂപാനമേതം നിസ്സരണം, യദിദം ആരുപ്പം. യം ഖോ പന കിഞ്ചി ഭൂതം സങ്ഖതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം, നിരോധോ തസ്സ നിസ്സരണം. കാമച്ഛന്ദസ്സ നേക്ഖമ്മം നിസ്സരണം. ബ്യാപാദസ്സ അബ്യാപാദോ നിസ്സരണം…പേ… സബ്ബകിലേസാനം അരഹത്തമഗ്ഗോ നിസ്സരണം.

പവിവേകോതി കാമച്ഛന്ദസ്സ നേക്ഖമ്മം പവിവേകോ …പേ… സബ്ബകിലേസാനം അരഹത്തമഗ്ഗോ പവിവേകോ.

വോസ്സഗ്ഗോതി നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദം വോസ്സജ്ജതീതി – വോസ്സഗ്ഗോ. അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദം വോസ്സജ്ജതീതി – വോസ്സഗ്ഗോ…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസേ വോസ്സജ്ജതീതി – വോസ്സഗ്ഗോ.

ചരിയാതി കാമച്ഛന്ദം പജഹന്തോ നേക്ഖമ്മേന ചരതി. ബ്യാപാദം പജഹന്തോ അബ്യാപാദേന ചരതി…പേ… സബ്ബകിലേസേ പജഹന്തോ അരഹത്തമഗ്ഗേന ചരതി.

ഝാനവിമോക്ഖോതി നേക്ഖമ്മം ഝായതീതി – ഝാനം. കാമച്ഛന്ദം ഝാപേതീതി – ഝാനം. ഝായന്തോ മുച്ചതീതി – ഝാനവിമോക്ഖോ. ഝാപേന്തോ മുച്ചതീതി – ഝാനവിമോക്ഖോ. ഝായന്തീതി ധമ്മാ. ഝാപേന്തീതി കിലേസേ. ഝാതേ ച ഝാപേ ച ജാനാതീതി – ഝാനഝായീ [ഝാനവിമോക്ഖോ (സ്യാ.) അട്ഠകഥാ ഓലോകേതബ്ബാ]. അബ്യാപാദോ ഝായതീതി ഝാനം. ബ്യാപാദം ഝാപേതീതി – ഝാനം…പേ… ആലോകസഞ്ഞാ ഝായതീതി – ഝാനം. ഥിനമിദ്ധം ഝാപേതീതി – ഝാനം…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗോ ഝായതീതി – ഝാനം. സബ്ബകിലേസേ ഝാപേതീതി – ഝാനം. ഝായന്തോ മുച്ചതീതി – ഝാനവിമോക്ഖോ. ഝാപേന്തോ മുച്ചതീതി – ഝാനവിമോക്ഖോ. ഝായന്തീതി – ധമ്മാ. ഝാപേന്തീതി – കിലേസേ. ഝാതേ ച ഝാപേ ച ജാനാതീതി – ഝാനഝായീ.

൪൨. ഭാവനാ അധിട്ഠാനം ജീവിതന്തി കാമച്ഛന്ദം പജഹന്തോ നേക്ഖമ്മം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ. നേക്ഖമ്മവസേന ചിത്തം അധിട്ഠാതീതി – അധിട്ഠാനസമ്പന്നോ. സ്വായം ഏവം ഭാവനാസമ്പന്നോ അധിട്ഠാനസമ്പന്നോ സമം ജീവതി, നോ വിസമം; സമ്മാ ജീവതി, നോ മിച്ഛാ; വിസുദ്ധം ജീവതി, നോ കിലിട്ഠന്തി – ആജീവസമ്പന്നോ. സ്വായം ഏവം ഭാവനാസമ്പന്നോ അധിട്ഠാനസമ്പന്നോ ആജീവസമ്പന്നോ യഞ്ഞദേവ പരിസം ഉപസങ്കമതി – യദി ഖത്തിയപരിസം യദി ബ്രാഹ്മണപരിസം യദി ഗഹപതിപരിസം യദി സമണപരിസം – വിസാരദോ ഉപസങ്കമതി അമങ്കുഭൂതോ. തം കിസ്സ ഹേതു? തഥാ ഹി സോ ഭാവനാസമ്പന്നോ അധിട്ഠാനസമ്പന്നോ ആജീവസമ്പന്നോ.

ബ്യാപാദം പജഹന്തോ അബ്യാപാദം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ…പേ… ഥിനമിദ്ധം പജഹന്തോ ആലോകസഞ്ഞം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ…പേ… ഉദ്ധച്ചം പജഹന്തോ അവിക്ഖേപം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ…പേ… വിചികിച്ഛം പജഹന്തോ ധമ്മവവത്ഥാനം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ…പേ… അവിജ്ജം പജഹന്തോ വിജ്ജം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ…പേ… അരതിം പജഹന്തോ പാമോജ്ജം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ…പേ… നീവരണേ പജഹന്തോ പഠമം ഝാനം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ…പേ… സബ്ബകിലേസേ പജഹന്തോ അരഹത്തമഗ്ഗം ഭാവേതീതി – ഭാവനാസമ്പന്നോ. അരഹത്തമഗ്ഗവസേന ചിത്തം അധിട്ഠാതീതി – അധിട്ഠാനസമ്പന്നോ. സ്വായം ഏവം ഭാവനാസമ്പന്നോ അധിട്ഠാനസമ്പന്നോ സമം ജീവതി, നോ വിസമം; സമ്മാ ജീവതി, നോ മിച്ഛാ; വിസുദ്ധം ജീവതി, നോ കിലിട്ഠന്തി – ആജീവസമ്പന്നോ. സ്വായം ഏവം ഭാവനാസമ്പന്നോ അധിട്ഠാനസമ്പന്നോ ആജീവസമ്പന്നോ യഞ്ഞദേവ പരിസം ഉപസങ്കമതി – യദി ഖത്തിയപരിസം യദി ബ്രാഹ്മണപരിസം യദി ഗഹപതിപരിസം യദി സമണപരിസം – വിസാരദോ ഉപസങ്കമതി അമങ്കുഭൂതോ. തം കിസ്സ ഹേതു? തഥാ ഹി സോ ഭാവനാസമ്പന്നോ അധിട്ഠാനസമ്പന്നോ ആജീവസമ്പന്നോതി.

മാതികാകഥാ നിട്ഠിതാ.

പഞ്ഞാവഗ്ഗോ തതിയോ.