൧. സോളസപഞ്ഞാനിദ്ദേസോ

൪. പഞ്ഞാപടിലാഭായ സംവത്തന്തീതി കതമോ പഞ്ഞാപടിലാഭോ? ചതുന്നം മഗ്ഗഞാണാനം, ചതുന്നം ഫലഞാണാനം, ചതുന്നം പടിസമ്ഭിദാഞാണാനം, ഛന്നം അഭിഞ്ഞാഞാണാനം, തേസത്തതീനം ഞാണാനം, സത്തസത്തതീനം ഞാണാനം ലാഭോ പടിലാഭോ പത്തി സമ്പത്തി ഫസ്സനാ [ഫുസനാ (ക.)] സച്ഛികിരിയാ ഉപസമ്പദാ. പഞ്ഞാപടിലാഭായ സംവത്തന്തീതി – അയം പഞ്ഞാ പടിലാഭോ.

പഞ്ഞാബുദ്ധിയാ സംവത്തന്തീതി കതമാ പഞ്ഞാബുദ്ധി? സത്തന്നഞ്ച സേക്ഖാനം പുഥുജ്ജനകല്യാണകസ്സ ച പഞ്ഞാ വഡ്ഢതി, അരഹതോ പഞ്ഞാ വഡ്ഢതി. വഡ്ഢിതവഡ്ഢനാ പഞ്ഞാബുദ്ധിയാ സംവത്തന്തീതി – അയം പഞ്ഞാബുദ്ധി.

പഞ്ഞാവേപുല്ലായ സംവത്തന്തീതി കതമം പഞ്ഞാവേപുല്ലം? സത്തന്നം സേക്ഖാനം പുഥുജ്ജനകല്യാണകസ്സ ച പഞ്ഞാവേപുല്ലം ഗച്ഛതി. അരഹതോ പഞ്ഞാ വേപുല്ലഗതാ പഞ്ഞാവേപുല്ലായ സംവത്തന്തീതി – ഇദം പഞ്ഞാവേപുല്ലം.

മഹാപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ മഹാപഞ്ഞാ? മഹന്തേ അത്ഥേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ ധമ്മേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താ നിരുത്തിയോ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താനി പടിഭാനാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ സീലക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ സമാധിക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ പഞ്ഞാക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ വിമുത്തിക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താനി ഠാനാട്ഠാനാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താ വിഹാരസമാപത്തിയോ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താനി അരിയസച്ചാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ സതിപട്ഠാനേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ സമ്മപ്പധാനേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ ഇദ്ധിപാദേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താനി ഇന്ദ്രിയാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താനി ബലാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തേ ബോജ്ഝങ്ഗേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തം അരിയമഗ്ഗം [മഹന്തേ അരിയമഗ്ഗേ (ക.)] പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താനി സാമഞ്ഞഫലാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്താ അഭിഞ്ഞായോ [മഹാഭിഞ്ഞായോ (ക.)] പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹന്തം പരമത്ഥം നിബ്ബാനം പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – മഹാപഞ്ഞാ. മഹാപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം മഹാപഞ്ഞാ.

പുഥുപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ പുഥുപഞ്ഞാ? പുഥുനാനാഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാധാതൂസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാആയതനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാപടിച്ചസമുപ്പാദേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാസുഞ്ഞതമനുപലബ്ഭേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാഅത്ഥേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാധമ്മേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാനിരുത്തീസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാപടിഭാനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാസീലക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാസമാധിക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാപഞ്ഞാക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാവിമുത്തിക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാവിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാഠാനാട്ഠാനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാവിഹാരസമാപത്തീസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാഅരിയസച്ചേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാസതിപട്ഠാനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാസമ്മപ്പധാനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാഇദ്ധിപാദേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാഇന്ദ്രിയേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാബലേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാബോജ്ഝങ്ഗേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാഅരിയമഗ്ഗേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാസാമഞ്ഞഫലേസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുനാനാഅഭിഞ്ഞാസു ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുജ്ജനസാധാരണേ ധമ്മേ അതിക്കമ്മ [സമതിക്കമ്മ (സ്യാ.)] പരമത്ഥേ നിബ്ബാനേ ഞാണം പവത്തതീതി – പുഥുപഞ്ഞാ. പുഥുപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം പുഥുപഞ്ഞാ.

വിപുലപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ വിപുലപഞ്ഞാ? വിപുലേ അത്ഥേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ ധമ്മേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാ നിരുത്തിയോ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാനി പടിഭാനാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ സീലക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ സമാധിക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ പഞ്ഞാക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ വിമുത്തിക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാനി ഠാനാട്ഠാനാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാ വിഹാരസമാപത്തിയോ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാനി അരിയസച്ചാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ സതിപട്ഠാനേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ സമ്മപ്പധാനേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ ഇദ്ധിപാദേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാനി ഇന്ദ്രിയാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാനി ബലാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ ബോജ്ഝങ്ഗേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലേ അരിയമഗ്ഗേ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാനി സാമഞ്ഞഫലാനി പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലാ അഭിഞ്ഞായോ പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലം പരമത്ഥം നിബ്ബാനം പരിഗ്ഗണ്ഹാതീതി – വിപുലപഞ്ഞാ. വിപുലപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം വിപുലപഞ്ഞാ.

ഗമ്ഭീരപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ? ഗമ്ഭീരേസു ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരാസു ധാതൂസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു ആയതനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു പടിച്ചസമുപ്പാദേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു സുഞ്ഞതമനുപലബ്ഭേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു അത്ഥേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു ധമ്മേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരാസു നിരുത്തീസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു പടിഭാനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു സീലക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു സമാധിക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു പഞ്ഞാക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു വിമുത്തിക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു ഠാനാട്ഠാനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരാസു വിഹാരസമാപത്തീസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു അരിയസച്ചേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു സതിപട്ഠാനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു സമ്മപ്പധാനേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു ഇദ്ധിപാദേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു ഇന്ദ്രിയേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു ബലേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു ബോജ്ഝങ്ഗേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു അരിയമഗ്ഗേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേസു സാമഞ്ഞഫലേസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരാസു അഭിഞ്ഞാസു ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരേ പരമത്ഥേ നിബ്ബാനേ ഞാണം പവത്തതീതി – ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ. ഗമ്ഭീരപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം ഗമ്ഭീരപഞ്ഞാ.

അസാമന്തപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ അസാമന്തപഞ്ഞാ? യസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥവവത്ഥാനതോ അത്ഥപടിസമ്ഭിദാ അധിഗതാ ഹോതി സച്ഛികതാ ഫസ്സിതാ പഞ്ഞായ, ധമ്മവവത്ഥാനതോ ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ അധിഗതാ ഹോതി സച്ഛികതാ ഫസ്സിതാ പഞ്ഞായ, നിരുത്തിവവത്ഥാനതോ നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദാ അധിഗതാ ഹോതി സച്ഛികതാ ഫസ്സിതാ പഞ്ഞായ, പടിഭാനവവത്ഥാനതോ പടിഭാനപടിസമ്ഭിദാ അധിഗതാ ഹോതി സച്ഛികതാ ഫസ്സിതാ പഞ്ഞായ, തസ്സ അത്ഥേ ച ധമ്മേ ച നിരുത്തിയാ ച പടിഭാനേ ച ന അഞ്ഞോ കോചി സക്കോതി അഭിസമ്ഭവിതും. അനഭിസമ്ഭവനീയോ ച സോ അഞ്ഞേഹീതി – അസാമന്തപഞ്ഞോ.

പുഥുജ്ജനകല്യാണകസ്സ പഞ്ഞാ അട്ഠമകസ്സ പഞ്ഞായ ദൂരേ വിദൂരേ സുവിദൂരേ ന സന്തികേ ന സാമന്താ. പുഥുജ്ജനകല്യാണകം ഉപാദായ അട്ഠമകോ അസാമന്തപഞ്ഞോ. അട്ഠമകസ്സ പഞ്ഞാ സോതാപന്നസ്സ പഞ്ഞായ ദൂരേ വിദൂരേ സുവിദൂരേ ന സന്തികേ ന സാമന്താ. അട്ഠമകം ഉപാദായ സോതാപന്നോ അസാമന്തപഞ്ഞോ. സോതാപന്നസ്സ പഞ്ഞാ സകദാഗാമിസ്സ പഞ്ഞായ ദൂരേ വിദൂരേ സുവിദൂരേ ന സന്തികേ ന സാമന്താ. സോതാപന്നം ഉപാദായ സകദാഗാമി അസാമന്തപഞ്ഞോ. സകദാഗാമിസ്സ പഞ്ഞാ അനാഗാമിസ്സ പഞ്ഞായ ദൂരേ വിദൂരേ സുവിദൂരേ ന സന്തികേ ന സാമന്താ. സകദാഗാമിം ഉപാദായ അനാഗാമീ അസാമന്തപഞ്ഞോ. അനാഗാമിസ്സ പഞ്ഞാ അരഹതോ പഞ്ഞായ ദൂരേ വിദൂരേ സുവിദൂരേ ന സന്തികേ ന സാമന്താ. അനാഗാമിം ഉപാദായ അരഹാ അസാമന്തപഞ്ഞോ. അരഹതോ പഞ്ഞാ പച്ചേകസമ്ബുദ്ധസ്സ [പച്ചേകബുദ്ധസ്സ (സ്യാ. ക.) അട്ഠകഥാ ഓലോകേതബ്ബാ] പഞ്ഞായ ദൂരേ വിദൂരേ സുവിദൂരേ ന സന്തികേ ന സാമന്താ. അരഹന്തം ഉപാദായ പച്ചേകബുദ്ധോ അസാമന്തപഞ്ഞോ. പച്ചേകബുദ്ധഞ്ച സദേവകഞ്ച ലോകം ഉപാദായ തഥാഗതോ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ അഗ്ഗോ അസാമന്തപഞ്ഞോ.

൫. പഞ്ഞാപഭേദകുസലോ പഭിന്നഞാണോ അധിഗതപ്പടിസമ്ഭിദോ ചതുവേസാരജ്ജപ്പത്തോ ദസബലധാരീ പുരിസാസഭോ പുരിസസീഹോ പുരിസനാഗോ പുരിസാജഞ്ഞോ പുരിസധോരയ്ഹോ അനന്തഞാണോ അനന്തതേജോ അനന്തയസോ അഡ്ഢോ മഹദ്ധനോ ധനവാ നേതാ വിനേതാ അനുനേതാ പഞ്ഞാപേതാ നിജ്ഝാപേതാ പേക്ഖേതാ പസാദേതാ. സോ ഹി ഭഗവാ അനുപ്പന്നസ്സ മഗ്ഗസ്സ ഉപ്പാദേതാ, അസഞ്ജാതസ്സ മഗ്ഗസ്സ സഞ്ജനേതാ [സഞ്ജാനേതാ (സ്യാ.)], അനക്ഖാതസ്സ മഗ്ഗസ്സ അക്ഖാതാ, മഗ്ഗഞ്ഞൂ മഗ്ഗവിദൂ മഗ്ഗകോവിദോ മഗ്ഗാനുഗാമീ [മഗ്ഗാനുഗാ (സ്യാ.) മഹാനി. ൬൯ പസ്സിതബ്ബോ] ച പനസ്സ ഏതരഹി സാവകാ വിഹരന്തി പച്ഛാ സമന്നാഗതാ.

സോ ഹി ഭഗവാ ജാനം ജാനാതി, പസ്സം പസ്സതി, ചക്ഖുഭൂതോ ഞാണഭൂതോ ധമ്മഭൂതോ ബ്രഹ്മഭൂതോ വത്താ പവത്താ അത്ഥസ്സ നിന്നേതാ അമതസ്സ ദാതാ ധമ്മസ്സാമീ തഥാഗതോ. നത്ഥി തസ്സ ഭഗവതോ അഞ്ഞാതം അദിട്ഠം അവിദിതം അസച്ഛികതം അഫസ്സിതം പഞ്ഞായ. അതീതം അനാഗതം പച്ചുപ്പന്നം [അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം (സ്യാ.) മഹാനി. ൬൯] ഉപാദായ സബ്ബേ ധമ്മാ സബ്ബാകാരേന ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ഞാണമുഖേ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി. യം കിഞ്ചി നേയ്യം നാമ അത്ഥി തം സബ്ബം ജാനിതബ്ബം [സബ്ബം ധമ്മം ജാനിതബ്ബം (ക.)]. അത്തത്ഥോ വാ പരത്ഥോ വാ ഉഭയത്ഥോ വാ ദിട്ഠധമ്മികോ വാ അത്ഥോ സമ്പരായികോ വാ അത്ഥോ ഉത്താനോ വാ അത്ഥോ ഗമ്ഭീരോ വാ അത്ഥോ ഗൂള്ഹോ വാ അത്ഥോ പടിച്ഛന്നോ വാ അത്ഥോ നേയ്യോ വാ അത്ഥോ നീതോ വാ അത്ഥോ അനവജ്ജോ വാ അത്ഥോ നിക്കിലേസോ വാ അത്ഥോ വോദാനോ വാ അത്ഥോ പരമത്ഥോ വാ അത്ഥോ, സബ്ബം തം അന്തോബുദ്ധഞാണേ പരിവത്തതി.

സബ്ബം കായകമ്മം ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ഞാണാനുപരിവത്തി. സബ്ബം വചീകമ്മം ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ഞാണാനുപരിവത്തി. സബ്ബം മനോകമ്മം ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ഞാണാനുപരിവത്തി. അതീതേ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ അപ്പടിഹതം ഞാണം. അനാഗതേ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ അപ്പടിഹതം ഞാണം. പച്ചുപ്പന്നേ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ അപ്പടിഹതം ഞാണം. യാവതകം നേയ്യം താവതകം ഞാണം, യാവതകം ഞാണം താവതകം നേയ്യം. നേയ്യപരിയന്തികം ഞാണം, ഞാണപരിയന്തികം നേയ്യം. നേയ്യം അതിക്കമിത്വാ ഞാണം നപ്പവത്തതി. ഞാണം അതിക്കമിത്വാ നേയ്യപഥോ നത്ഥി. അഞ്ഞമഞ്ഞപരിയന്തട്ഠായിനോ തേ ധമ്മാ. യഥാ ദ്വിന്നം സമുഗ്ഗപടലാനം സമ്മാ ഫുസിതാനം [സുഫുസ്സിതാനം (സ്യാ. ക.)] ഹേട്ഠിമം സമുഗ്ഗപടലം ഉപരിമം നാതിവത്തതി, ഉപരിമം സമുഗ്ഗപടലം ഹേട്ഠിമം നാതിവത്തതി, അഞ്ഞമഞ്ഞപരിയന്തട്ഠായിനോ; ഏവമേവ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ നേയ്യഞ്ച ഞാണഞ്ച അഞ്ഞമഞ്ഞപരിയന്തട്ഠായിനോ. യാവതകം നേയ്യം താവതകം ഞാണം, യാവതകം ഞാണം താവതകം നേയ്യം. നേയ്യപരിയന്തികം ഞാണം, ഞാണപരിയന്തികം നേയ്യം. നേയ്യം അതിക്കമിത്വാ ഞാണം നപ്പവത്തതി. ഞാണം അതിക്കമിത്വാ നേയ്യപഥോ നത്ഥി. അഞ്ഞമഞ്ഞപരിയന്തട്ഠായിനോ തേ ധമ്മാ. സബ്ബധമ്മേസു ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ഞാണം പവത്തതി.

സബ്ബേ ധമ്മാ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ആവജ്ജനപ്പടിബദ്ധാ ആകങ്ഖപ്പടിബദ്ധാ മനസികാരപ്പടിബദ്ധാ ചിത്തുപ്പാദപ്പടിബദ്ധാ. സബ്ബസത്തേസു ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ഞാണം പവത്തതി. സബ്ബേസം സത്താനം ബുദ്ധോ ആസയം ജാനാതി, അനുസയം ജാനാതി, ചരിതം [ചരിയം (സ്യാ.) മഹാനി. ൬൯ പസ്സിതബ്ബാ] ജാനാതി, അധിമുത്തിം ജാനാതി. അപ്പരജക്ഖേ മഹാരജക്ഖേ തിക്ഖിന്ദ്രിയേ മുദിന്ദ്രിയേ സ്വാകാരേ ദ്വാകാരേ സുവിഞ്ഞാപയേ ദുവിഞ്ഞാപയേ ഭബ്ബാഭബ്ബേ സത്തേ പജാനാതി. സദേവകോ ലോകോ സമാരകോ സബ്രഹ്മകോ സസ്സമണബ്രാഹ്മണീ പജാ സദേവമനുസ്സാ അന്തോബുദ്ധഞാണേ പരിവത്തതി.

യഥാ യേ കേചി മച്ഛകച്ഛപാ, അന്തമസോ തിമിതിമിങ്ഗലം ഉപാദായ, അന്തോമഹാസമുദ്ദേ പരിവത്തന്തി, ഏവമേവം സദേവകോ ലോകോ സമാരകോ സബ്രഹ്മകോ സസ്സമണബ്രാഹ്മണീ പജാ സദേവമനുസ്സാ അന്തോബുദ്ധഞാണേ പരിവത്തതി. യഥാ യേ കേചി പക്ഖിനോ, അന്തമസോ ഗരുളം വേനതേയ്യം ഉപാദായ, ആകാസസ്സ പദേസേ പരിവത്തന്തി; ഏവമേവ യേപി തേ സാരിപുത്തസമാ പഞ്ഞായ തേപി ബുദ്ധഞാണസ്സ പദേസേ പരിവത്തന്തി. ബുദ്ധഞാണം ദേവമനുസ്സാനം പഞ്ഞം ഫരിത്വാ അതിഘംസിത്വാ തിട്ഠതി. യേപി തേ ഖത്തിയപണ്ഡിതാ ബ്രാഹ്മണപണ്ഡിതാ ഗഹപതിപണ്ഡിതാ സമണപണ്ഡിതാ നിപുണാ കതപരപ്പവാദാ വാലവേധിരൂപാ വോഭിന്ദന്താ [തേ ഭിന്ദന്താ (സ്യാ. ക.)] മഞ്ഞേ ചരന്തി പഞ്ഞാഗതേന ദിട്ഠിഗതാനി, തേ പഞ്ഹം അഭിസങ്ഖരിത്വാ അഭിസങ്ഖരിത്വാ തഥാഗതം ഉപസങ്കമിത്വാ പുച്ഛന്തി ഗൂള്ഹാനി ച പടിച്ഛന്നാനി ച, കഥിതാ വിസജ്ജിതാ ച തേ പഞ്ഹാ ഭഗവതാ ഹോന്തി നിദ്ദിട്ഠകാരണാ [നിദ്ദിട്ഠികാരണാ (സ്യാ.)]. ഉപക്ഖിത്തകാ ച തേ ഭഗവതോ സമ്പജ്ജന്തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ തത്ഥ അതിരോചതി യദിദം പഞ്ഞായാതി. അഗ്ഗോ അസാമന്തപഞ്ഞോ, അസാമന്തപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം അസാമന്തപഞ്ഞാ.

൬. ഭൂരിപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ ഭൂരിപഞ്ഞാ? രാഗം അഭിഭുയ്യതീതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. അഭിഭവിതാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. ദോസം അഭിഭുയ്യതീതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. അഭിഭവിതാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. മോഹം അഭിഭുയ്യതീതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. അഭിഭവിതാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. കോധം…പേ… ഉപനാഹം … മക്ഖം… പളാസം… ഇസ്സം… മച്ഛരിയം… മായം… സാഠേയ്യം… ഥമ്ഭം… സാരമ്ഭം… മാനം… അതിമാനം… മദം… പമാദം… സബ്ബേ കിലേസേ… സബ്ബേ ദുച്ചരിതേ… സബ്ബേ അഭിസങ്ഖാരേ…പേ… സബ്ബേ ഭവഗാമികമ്മേ അഭിഭുയ്യതീതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. അഭിഭവിതാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. രാഗോ അരി. തം അരിം മദ്ദനിപഞ്ഞാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. ദോസോ അരി. തം അരിം മദ്ദനിപഞ്ഞാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. മോഹോ അരി. തം അരിം മദ്ദനിപഞ്ഞാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. കോധോ…പേ… ഉപനാഹോ… മക്ഖോ… പളാസോ… ഇസ്സാ… മച്ഛരിയം… മായാ… സാഠേയ്യം… ഥമ്ഭോ… സാരമ്ഭോ… മാനോ… അതിമാനോ… മദോ… പമാദോ… സബ്ബേ കിലേസാ… സബ്ബേ ദുച്ചരിതാ… സബ്ബേ അഭിസങ്ഖാരാ…പേ… സബ്ബേ ഭവഗാമികമ്മാ അരി. തം അരിം മദ്ദനിപഞ്ഞാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. ഭൂരി വുച്ചതി പഥവീ [പഠവീ (സ്യാ.)]. തായ പഥവിസമായ വിത്ഥതായ വിപുലായ പഞ്ഞായ സമന്നാഗതോതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. അപി ച, പഞ്ഞായ മേതം അധിവചനം. ഭൂരി മേധാ പരിണായികാതി – ഭൂരിപഞ്ഞാ. ഭൂരിപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം ഭൂരിപഞ്ഞാ.

പഞ്ഞാബാഹുല്ലായ സംവത്തന്തീതി കതമം പഞ്ഞാബാഹുല്ലം? ഇധേകച്ചോ പഞ്ഞാഗരുകോ ഹോതി പഞ്ഞാചരിതോ പഞ്ഞാസയോ പഞ്ഞാധിമുത്തോ പഞ്ഞാധജോ പഞ്ഞാകേതു പഞ്ഞാധിപതേയ്യോ വിചയബഹുലോ പവിചയബഹുലോ ഓക്ഖായനബഹുലോ സമോക്ഖായനബഹുലോ [സമ്പേക്ഖായനബഹുലോ (സ്യാ. ക.) മഹാനി. ൨൦൪ പസ്സിതബ്ബാ] സമ്പേക്ഖായനധമ്മോ വിഭൂതവിഹാരീ തച്ചരിതോ തഗ്ഗരുകോ തബ്ബഹുലോ തന്നിന്നോ തപ്പോണോ തപ്പബ്ഭാരോ തദധിമുത്തോ തദധിപതേയ്യോ. യഥാ ഗണഗരുകോ വുച്ചതി ‘‘ഗണബാഹുലികോ’’തി, ചീവരഗരുകോ വുച്ചതി ‘‘ചീവരബാഹുലികോ’’തി, പത്തഗരുകോ വുച്ചതി ‘‘പത്തബാഹുലികോ’’തി, സേനാസനഗരുകോ വുച്ചതി ‘‘സേനാസനബാഹുലികോ’’തി; ഏവമേവം ഇധേകച്ചോ പഞ്ഞാ ഗരുകോ ഹോതി പഞ്ഞാചരിതോ പഞ്ഞാസയോ പഞ്ഞാധിമുത്തോ പഞ്ഞാധജോ പഞ്ഞാകേതു പഞ്ഞാധിപതേയ്യോ വിചയബഹുലോ പവിചയബഹുലോ ഓക്ഖായനബഹുലോ സമോക്ഖായനബഹുലോ സമ്പേക്ഖായനധമ്മോ വിഭൂതവിഹാരീ തച്ചരിതോ തഗ്ഗരുകോ തബ്ബഹുലോ തന്നിന്നോ തപ്പോണോ തപ്പബ്ഭാരോ തദധിമുത്തോ തദധിപതേയ്യോ. പഞ്ഞാബാഹുല്ലായ സംവത്തന്തീതി – ഇദം പഞ്ഞാബാഹുല്ലം.

സീഘപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ സീഘപഞ്ഞാ? സീഘം സീഘം സീലാനി പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം ഇന്ദ്രിയസംവരം പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുതം പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം ജാഗരിയാനുയോഗം പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം സീലക്ഖന്ധം പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം സമാധിക്ഖന്ധം പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം പഞ്ഞാക്ഖന്ധം പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം വിമുത്തിക്ഖന്ധം പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധം പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം ഠാനാട്ഠാനാനി പടിവിജ്ഝതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം വിഹാരസമാപത്തിയോ പരിപൂരേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം അരിയസച്ചാനി പടിവിജ്ഝതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം സതിപട്ഠാനേ ഭാവേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം സമ്മപ്പധാനേ ഭാവേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം ഇദ്ധിപാദേ ഭാവേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം ഇന്ദ്രിയാനി ഭാവേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം ബലാനി ഭാവേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം അരിയമഗ്ഗം ഭാവേതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം സാമഞ്ഞഫലാനി സച്ഛികരോതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം അഭിഞ്ഞായോ പടിവിജ്ഝതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘം സീഘം പരമത്ഥം നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതീതി – സീഘപഞ്ഞാ. സീഘപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം സീഘപഞ്ഞാ.

ലഹുപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ ലഹുപഞ്ഞാ? ലഹും ലഹും സീലാനി പരിപൂരേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും ഇന്ദ്രിയസംവരം പരിപൂരേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുതം പരിപൂരേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും ജാഗരിയാനുയോഗം പരിപൂരേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും സീലക്ഖന്ധം …പേ… സമാധിക്ഖന്ധം … പഞ്ഞാക്ഖന്ധം… വിമുത്തിക്ഖന്ധം… വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധം പരിപൂരേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും ഠാനാട്ഠാനാനി പടിവിജ്ഝതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും വിഹാരസമാപത്തിയോ പരിപൂരേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും അരിയസച്ചാനി പടിവിജ്ഝതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും സതിപട്ഠാനേ ഭാവേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും സമ്മപ്പധാനേ ഭാവേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും ഇദ്ധിപാദേ ഭാവേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും ഇന്ദ്രിയാനി ഭാവേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും ബലാനി ഭാവേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും അരിയമഗ്ഗം ഭാവേതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും സാമഞ്ഞഫലാനി സച്ഛികരോതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും അഭിഞ്ഞായോ പടിവിജ്ഝതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹും ലഹും പരമത്ഥം നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതീതി – ലഹുപഞ്ഞാ. ലഹുപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം ലഹുപഞ്ഞാ.

ഹാസപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ ഹാസപഞ്ഞാ? ഇധേകച്ചോ ഹാസബഹുലോ വേദബഹുലോ തുട്ഠിബഹുലോ പാമോജ്ജബഹുലോ സീലാനി പരിപൂരേതീതി – ഹാസപഞ്ഞാ. ഹാസബഹുലോ വേദബഹുലോ തുട്ഠിബഹുലോ പാമോജ്ജബഹുലോ ഇന്ദ്രിയസംവരം പരിപൂരേതീതി – ഹാസപഞ്ഞാ. ഹാസബഹുലോ വേദബഹുലോ തുട്ഠിബഹുലോ പാമോജ്ജബഹുലോ ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുതം പരിപൂരേതീതി – ഹാസപഞ്ഞാ. ഹാസബഹുലോ വേദബഹുലോ തുട്ഠിബഹുലോ പാമോജ്ജബഹുലോ ജാഗരിയാനുയോഗം പരിപൂരേതീതി – ഹാസപഞ്ഞാ. ഹാസബഹുലോ വേദബഹുലോ തുട്ഠിബഹുലോ പാമോജ്ജബഹുലോ സീലക്ഖന്ധം…പേ… സമാധിക്ഖന്ധം… പഞ്ഞാക്ഖന്ധം… വിമുത്തിക്ഖന്ധം… വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധം പരിപൂരേതീതി…പേ… ഠാനാട്ഠാനാനി പടിവിജ്ഝതീതി… വിഹാരസമാപത്തിയോ പരിപൂരേതീതി … അരിയസച്ചാനി പടിവിജ്ഝതീതി… സതിപട്ഠാനേ ഭാവേതീതി… സമ്മപ്പധാനേ ഭാവേതീതി… ഇദ്ധിപാദേ ഭാവേതീതി… ഇന്ദ്രിയാനി ഭാവേതീതി… ബലാനി ഭാവേതീതി… ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേതീതി … അരിയമഗ്ഗം ഭാവേതീതി…പേ… സാമഞ്ഞഫലാനി സച്ഛികരോതീതി – ഹാസപഞ്ഞാ. ഹാസബഹുലോ വേദബഹുലോ തുട്ഠിബഹുലോ പാമോജ്ജബഹുലോ അഭിഞ്ഞായോ പടിവിജ്ഝതീതി – ഹാസപഞ്ഞാ. ഹാസബഹുലോ വേദബഹുലോ തുട്ഠിബഹുലോ പാമോജ്ജബഹുലോ പരമത്ഥം നിബ്ബാനം സച്ഛികരോതീതി – ഹാസപഞ്ഞാ. ഹാസപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം ഹാസപഞ്ഞാ.

൭. ജവനപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ ജവനപഞ്ഞാ? യം കിഞ്ചി രൂപം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ഓളാരികം വാ സുഖുമം വാ ഹീനം വാ പണീതം വാ യം ദൂരേ സന്തികേ വാ, സബ്ബം രൂപം അനിച്ചതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. ദുക്ഖതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. അനത്തതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. യാ കാചി വേദനാ…പേ… യാ കാചി സഞ്ഞാ… യേ കേചി സങ്ഖാരാ… യം കിഞ്ചി വിഞ്ഞാണം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ഓളാരികം വാ സുഖുമം വാ ഹീനം വാ പണീതം വാ യം ദൂരേ സന്തികേ വാ, സബ്ബം വിഞ്ഞാണം അനിച്ചതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. ദുക്ഖതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. അനത്തതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. ചക്ഖു…പേ… ജരാമരണം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം അനിച്ചതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. ദുക്ഖതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. അനത്തതോ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ.

രൂപം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം അനിച്ചം ഖയട്ഠേന ദുക്ഖം ഭയട്ഠേന അനത്താ അസാരകട്ഠേനാതി തുലയിത്വാ തീരയിത്വാ വിഭാവയിത്വാ വിഭൂതം കത്വാ രൂപനിരോധേ നിബ്ബാനേ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം… ചക്ഖു…പേ… ജരാമരണം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം അനിച്ചം ഖയട്ഠേന ദുക്ഖം ഭയട്ഠേന അനത്താ അസാരകട്ഠേനാതി തുലയിത്വാ തീരയിത്വാ വിഭാവയിത്വാ വിഭൂതം കത്വാ ജരാമരണനിരോധേ [ജരാമരണം രൂപനിരോധേ (സ്യാ.)] നിബ്ബാനേ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ.

രൂപം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം അനിച്ചം സങ്ഖതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം ഖയധമ്മം വയധമ്മം വിരാഗധമ്മം നിരോധധമ്മന്തി തുലയിത്വാ തീരയിത്വാ വിഭാവയിത്വാ വിഭൂതം കത്വാ രൂപനിരോധേ നിബ്ബാനേ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം… ചക്ഖു…പേ… ജരാമരണം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം അനിച്ചം സങ്ഖതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം ഖയധമ്മം വയധമ്മം വിരാഗധമ്മം നിരോധധമ്മന്തി തുലയിത്വാ തീരയിത്വാ വിഭാവയിത്വാ വിഭൂതം കത്വാ ജരാമരണനിരോധേ നിബ്ബാനേ ഖിപ്പം ജവതീതി – ജവനപഞ്ഞാ. ജവനപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം ജവനപഞ്ഞാ.

തിക്ഖപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ തിക്ഖപഞ്ഞാ? ഖിപ്പം കിലേസേ ഛിന്ദതീതി – തിക്ഖപഞ്ഞാ. ഉപ്പന്നം കാമവിതക്കം നാധിവാസേതി പജഹതി വിനോദേതി ബ്യന്തീകരോതി [ബ്യന്തിം കരോതി (ക.)] അനഭാവം ഗമേതീതി – തിക്ഖപഞ്ഞാ. ഉപ്പന്നം ബ്യാപാദവിതക്കം നാധിവാസേതി പജഹതി വിനോദേതി ബ്യന്തീകരോതി അനഭാവം ഗമേതീതി – തിക്ഖപഞ്ഞാ. ഉപ്പന്നം വിഹിംസാവിതക്കം നാധിവാസേതി…പേ… ഉപ്പന്നുപ്പന്നേ പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ നാധിവാസേതി പജഹതി വിനോദേതി ബ്യന്തീകരോതി അനഭാവം ഗമേതീതി – തിക്ഖപഞ്ഞാ. ഉപ്പന്നം രാഗം നാധിവാസേതി പജഹതി വിനോദേതി ബ്യന്തീകരോതി അനഭാവം ഗമേതീതി – തിക്ഖപഞ്ഞാ. ഉപ്പന്നം ദോസം…പേ… ഉപ്പന്നം മോഹം … ഉപ്പന്നം കോധം… ഉപ്പന്നം ഉപനാഹം… മക്ഖം… പളാസം… ഇസ്സം… മച്ഛരിയം… മായം… സാഠേയ്യം… ഥമ്ഭം… സാരമ്ഭം… മാനം… അതിമാനം… മദം… പമാദം… സബ്ബേ കിലേസേ… സബ്ബേ ദുച്ചരിതേ… സബ്ബേ അഭിസങ്ഖാരേ…പേ… സബ്ബേ ഭവഗാമികമ്മേ നാധിവാസേതി പജഹതി വിനോദേതി ബ്യന്തീകരോതി അനഭാവം ഗമേതീതി – തിക്ഖപഞ്ഞാ. ഏകസ്മിം ആസനേ ചത്താരോ ച അരിയമഗ്ഗാ ചത്താരി ച സാമഞ്ഞഫലാനി ചതസ്സോ പടിസമ്ഭിദായോ ഛ അഭിഞ്ഞായോ അധിഗതാ ഹോന്തി സച്ഛികതാ ഫസ്സിതാ പഞ്ഞായാതി – തിക്ഖപഞ്ഞാ. തിക്ഖപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം തിക്ഖപഞ്ഞാ.

നിബ്ബേധികപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി കതമാ നിബ്ബേധികപഞ്ഞാ? ഇധേകച്ചോ സബ്ബസങ്ഖാരേസു ഉബ്ബേഗബഹുലോ ഹോതി ഉത്താസബഹുലോ ഉക്കണ്ഠനബഹുലോ അരതിബഹുലോ അനഭിരതിബഹുലോ. ബഹിമുഖോ ന രമതി സബ്ബസങ്ഖാരേസു. അനിബ്ബിദ്ധപുബ്ബം അപ്പദാലിതപുബ്ബം ലോഭക്ഖന്ധം നിബ്ബിജ്ഝതി പദാലേതീതി – നിബ്ബേധികപഞ്ഞാ. അനിബ്ബിദ്ധപുബ്ബം അപ്പദാലിതപുബ്ബം ദോസക്ഖന്ധം നിബ്ബിജ്ഝതി പദാലേതീതി – നിബ്ബേധികപഞ്ഞാ. അനിബ്ബിദ്ധപുബ്ബം അപ്പദാലിതപുബ്ബം മോഹക്ഖന്ധം നിബ്ബിജ്ഝതി പദാലേതീതി – നിബ്ബേധികപഞ്ഞാ. അനിബ്ബിദ്ധപുബ്ബം അപ്പദാലിതപുബ്ബം കോധം…പേ… ഉപനാഹം… മക്ഖം… പളാസം… ഇസ്സം… മച്ഛരിയം… മായം… സാഠേയ്യം… ഥമ്ഭം… സാരമ്ഭം… മാനം… അതിമാനം… മദം… പമാദം… സബ്ബേ കിലേസേ… സബ്ബേ ദുച്ചരിതേ… സബ്ബേ അഭിസങ്ഖാരേ…പേ… സബ്ബേ ഭവഗാമികമ്മേ നിബ്ബിജ്ഝതി പദാലേതീതി – നിബ്ബേധികപഞ്ഞാ. നിബ്ബേധികപഞ്ഞതായ സംവത്തന്തീതി – അയം നിബ്ബേധികപഞ്ഞാ.

ഇമാ സോളസ പഞ്ഞായോ. ഇമാഹി സോളസഹി പഞ്ഞാഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ പടിസമ്ഭിദപ്പത്തോ.