൭൨-൭൩. സബ്ബഞ്ഞുതഞാണനിദ്ദേസോ

൧൧൯. കതമം തഥാഗതസ്സ സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം? സബ്ബം സങ്ഖതമസങ്ഖതം അനവസേസം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം [അനാവരണം ഞാണം (സ്യാ.) ഏവമുപരിപി].

൧൨൦. അതീതം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. അനാഗതം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. പച്ചുപ്പന്നം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

ചക്ഖു ചേവ രൂപാ ച, ഏവം തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. സോതഞ്ചേവ സദ്ദാ ച…പേ… ഘാനഞ്ചേവ ഗന്ധാ ച… ജിവ്ഹാ ചേവ രസാ ച… കായോ ചേവ ഫോട്ഠബ്ബാ ച… മനോ ചേവ ധമ്മാ ച, ഏവം തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ അനിച്ചട്ഠം ദുക്ഖട്ഠം അനത്തട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ രൂപസ്സ അനിച്ചട്ഠം ദുക്ഖട്ഠം അനത്തട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ വേദനായ…പേ… യാവതാ സഞ്ഞായ…പേ… യാവതാ സങ്ഖാരാനം…പേ… യാവതാ വിഞ്ഞാണസ്സ …പേ… യാവതാ ചക്ഖുസ്സ…പേ… ജരാമരണസ്സ അനിച്ചട്ഠം ദുക്ഖട്ഠം അനത്തട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ അഭിഞ്ഞായ അഭിഞ്ഞട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ പരിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞട്ഠം…പേ… യാവതാ പഹാനസ്സ [പഹാനായ (സ്യാ.)] പഹാനട്ഠം…പേ… യാവതാ ഭാവനായ ഭാവനട്ഠം…പേ… യാവതാ സച്ഛികിരിയായ സച്ഛികിരിയട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ ഖന്ധാനം ഖന്ധട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ ധാതൂനം ധാതുട്ഠം…പേ… യാവതാ ആയതനാനം ആയതനട്ഠം…പേ… യാവതാ സങ്ഖതാനം സങ്ഖതട്ഠം…പേ… യാവതാ അസങ്ഖതസ്സ അസങ്ഖതട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ കുസലേ ധമ്മേ, സബ്ബം [സബ്ബേ (അട്ഠകഥാ)] ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ അകുസലേ ധമ്മേ…പേ… യാവതാ അബ്യാകതേ ധമ്മേ… യാവതാ കാമാവചരേ ധമ്മേ… യാവതാ രൂപാവചരേ ധമ്മേ… യാവതാ അരൂപാവചരേ ധമ്മേ… യാവതാ അപരിയാപന്നേ ധമ്മേ, സബ്ബം [സബ്ബേ (അട്ഠകഥാ)] ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ ദുക്ഖസ്സ ദുക്ഖട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ സമുദയസ്സ സമുദയട്ഠം…പേ… യാവതാ നിരോധസ്സ നിരോധട്ഠം…പേ… യാവതാ മഗ്ഗസ്സ മഗ്ഗട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ അത്ഥപടിസമ്ഭിദായ അത്ഥപടിസമ്ഭിദട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ ധമ്മപടിസമ്ഭിദായ ധമ്മപടിസമ്ഭിദട്ഠം…പേ… യാവതാ നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദായ നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദട്ഠം…പേ… യാവതാ പടിഭാനപടിസമ്ഭിദായ പടിഭാനപടിസമ്ഭിദട്ഠം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തഞാണം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ സത്താനം ആസയാനുസയേ ഞാണം…പേ… യാവതാ യമകപാടിഹീരേ ഞാണം…പേ… യാവതാ മഹാകരുണാസമാപത്തിയാ ഞാണം, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ സദേവകസ്സ ലോകസ്സ സമാരകസ്സ സബ്രഹ്മകസ്സ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ ദിട്ഠം സുതം മുതം വിഞ്ഞാതം പത്തം പരിയേസിതം അനുവിചരിതം മനസാ, തം സബ്ബം ജാനാതീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

൧൨൧. ന തസ്സ അദ്ദിട്ഠമിധത്ഥി കിഞ്ചി, അഥോ അവിഞ്ഞാതമജാനിതബ്ബം.

സബ്ബം അഭിഞ്ഞാസി യദത്ഥി നേയ്യം, തഥാഗതോ തേന സമന്തചക്ഖൂതി [മഹാനി. ൧൫൬; ചൂളനി. മോഘരാജമാണവപുച്ഛാനിദ്ദേസ ൮൫].

സമന്തചക്ഖൂതി കേനട്ഠേന സമന്തചക്ഖു? ചുദ്ദസ ബുദ്ധഞാണാനി. ദുക്ഖേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, ദുക്ഖസമുദയേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, ദുക്ഖനിരോധേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, അത്ഥപടിസമ്ഭിദേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, ധമ്മപടിസമ്ഭിദേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, പടിഭാനപടിസമ്ഭിദേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, സത്താനം ആസയാനുസയേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, യമകപാടിഹീരേ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, മഹാകരുണാസമാപത്തിയാ ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം ബുദ്ധഞാണം, അനാവരണഞാണം ബുദ്ധഞാണം – ഇമാനി ചുദ്ദസ ബുദ്ധഞാണാനി. ഇമേസം ചുദ്ദസന്നം ബുദ്ധഞാണാനം അട്ഠ ഞാണാനി സാവകസാധാരണാനി; ഛ ഞാണാനി അസാധാരണാനി സാവകേഹി.

യാവതാ ദുക്ഖസ്സ ദുക്ഖട്ഠോ, സബ്ബോ ഞാതോ; അഞ്ഞാതോ ദുക്ഖട്ഠോ നത്ഥീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ ദുക്ഖസ്സ ദുക്ഖട്ഠോ, സബ്ബോ ഞാതോ, സബ്ബോ ദിട്ഠോ, സബ്ബോ വിദിതോ, സബ്ബോ സച്ഛികതോ, സബ്ബോ ഫസ്സിതോ പഞ്ഞായ; അഫസ്സിതോ പഞ്ഞായ ദുക്ഖട്ഠോ നത്ഥീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം. യാവതാ സമുദയസ്സ സമുദയട്ഠോ…പേ… യാവതാ നിരോധസ്സ നിരോധട്ഠോ… യാവതാ മഗ്ഗസ്സ മഗ്ഗട്ഠോ…പേ… യാവതാ അത്ഥപടിസമ്ഭിദായ അത്ഥപടിസമ്ഭിദട്ഠോ… യാവതാ ധമ്മപടിസമ്ഭിദായ ധമ്മപടിസമ്ഭിദട്ഠോ… യാവതാ നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദായ നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദട്ഠോ… യാവതാ പടിഭാനപടിസമ്ഭിദായ പടിഭാനപടിസമ്ഭിദട്ഠോ, സബ്ബോ ഞാതോ, സബ്ബോ ദിട്ഠോ, സബ്ബോ വിദിതോ, സബ്ബോ സച്ഛികതോ, സബ്ബോ ഫസ്സിതോ പഞ്ഞായ; അഫസ്സിതോ പഞ്ഞായ പടിഭാനപടിസമ്ഭിദട്ഠോ നത്ഥീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തഞാണം…പേ… യാവതാ സത്താനം ആസയാനുസയേ ഞാണം… യാവതാ യമകപാടിഹീരേ ഞാണം… യാവതാ മഹാകരുണാസമാപത്തിയാ ഞാണം; സബ്ബ ഞാതം, സബ്ബം ദിട്ഠം, സബ്ബം വിദിതം, സബ്ബം സച്ഛികതം, സബ്ബം ഫസ്സിതം പഞ്ഞായ; അഫസ്സിതം പഞ്ഞായ മഹാകരുണാസമാപത്തിയാ ഞാണം നത്ഥീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

യാവതാ സദേവകസ്സ ലോകസ്സ സമാരകസ്സ സബ്രഹ്മകസ്സ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ ദിട്ഠം സുതം മുതം വിഞ്ഞാതം പത്തം പരിയേസിതം അനുവിചരിതം മനസാ, സബ്ബം ഞാതം, സബ്ബം ദിട്ഠം, സബ്ബം വിദിതം, സബ്ബം സച്ഛികതം, സബ്ബം ഫസ്സിതം പഞ്ഞായ; അഫസ്സിതം പഞ്ഞായ നത്ഥീതി – സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം. തത്ഥ ആവരണം നത്ഥീതി – അനാവരണഞാണം.

ന തസ്സ അദ്ദിട്ഠമിധത്ഥി കിഞ്ചി, അഥോ അവിഞ്ഞാതമജാനിതബ്ബം;

സബ്ബം അഭിഞ്ഞാസി യദത്ഥി നേയ്യം, തഥാഗതോ തേന സമന്തചക്ഖൂതി.

സബ്ബഞ്ഞുതഞാണനിദ്ദേസോ തേസത്തതിമോ.

ഞാണകഥാ നിട്ഠിതാ.