൫൬-൬൩. സച്ചഞാണചതുക്കദ്വയനിദ്ദേസോ

൧൦൮. കഥം പരിഞ്ഞട്ഠേ പഞ്ഞാ ദുക്ഖേ ഞാണം, പഹാനട്ഠേ പഞ്ഞാ സമുദയേ ഞാണം, സച്ഛികിരിയട്ഠേ പഞ്ഞാ നിരോധേ ഞാണം, ഭാവനട്ഠേ പഞ്ഞാ മഗ്ഗേ ഞാണം? ദുക്ഖസ്സ പീളനട്ഠോ സങ്ഖതട്ഠോ സന്താപട്ഠോ വിപരിണാമട്ഠോ പരിഞ്ഞാതട്ഠോ; സമുദയസ്സ ആയൂഹനട്ഠോ നിദാനട്ഠോ സഞ്ഞോഗട്ഠോ പലിബോധട്ഠോ പഹാനട്ഠോ; നിരോധസ്സ നിസ്സരണട്ഠോ വിവേകട്ഠോ അസങ്ഖതട്ഠോ അമതട്ഠോ സച്ഛികിരിയട്ഠോ; മഗ്ഗസ്സ നിയ്യാനട്ഠോ ഹേതുട്ഠോ ദസ്സനട്ഠോ ആധിപതേയ്യട്ഠോ ഭാവനട്ഠോ. തം ഞാതട്ഠേന ഞാണം, പജാനനട്ഠേന പഞ്ഞാ. തേന വുച്ചതി – ‘‘പരിഞ്ഞട്ഠേ പഞ്ഞാ ദുക്ഖേ ഞാണം, പഹാനട്ഠേ പഞ്ഞാ സമുദയേ ഞാണം, സച്ഛികിരിയട്ഠേ പഞ്ഞാ നിരോധേ ഞാണം, ഭാവനട്ഠേ പഞ്ഞാ മഗ്ഗേ ഞാണം’’.

൧൦൯. കഥം ദുക്ഖേ ഞാണം, ദുക്ഖസമുദയേ ഞാണം, ദുക്ഖനിരോധേ ഞാണം, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ ഞാണം? മഗ്ഗസമങ്ഗിസ്സ ഞാണം ദുക്ഖേ പേതം ഞാണം, ദുക്ഖസമുദയേ പേതം ഞാണം, ദുക്ഖനിരോധേ പേതം ഞാണം, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ പേതം ഞാണം.

തത്ഥ കതമം ദുക്ഖേ ഞാണം? ദുക്ഖം ആരബ്ഭ യാ ഉപ്പജ്ജതി പഞ്ഞാ പജാനനാ വിചയോ പവിചയോ ധമ്മവിചയോ സല്ലക്ഖണാ ഉപലക്ഖണാ പച്ചുപലക്ഖണാ പണ്ഡിച്ചം കോസല്ലം നേപുഞ്ഞം വേഭബ്യാ ചിന്താ ഉപപരിക്ഖാ ഭൂരി മേധാ പരിണായികാ വിപസ്സനാ സമ്പജഞ്ഞം പതോദോ പഞ്ഞാ പഞ്ഞിന്ദ്രിയം പഞ്ഞാബലം പഞ്ഞാസത്ഥം പഞ്ഞാപാസാദോ പഞ്ഞാആലോകോ പഞ്ഞാഓഭാസോ പഞ്ഞാപജ്ജോതോ പഞ്ഞാരതനം അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – ഇദം വുച്ചതി ദുക്ഖേ ഞാണം. ദുക്ഖസമുദയം ആരബ്ഭ…പേ… ദുക്ഖനിരോധം ആരബ്ഭ…പേ… ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ആരബ്ഭ യാ ഉപ്പജ്ജതി പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – ഇദം വുച്ചതി ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ ഞാണം. തം ഞാതട്ഠേന ഞാണം, പജാനനട്ഠേന പഞ്ഞാ. തേന വുച്ചതി – ‘‘ദുക്ഖേ ഞാണം, ദുക്ഖസമുദയേ ഞാണം, ദുക്ഖനിരോധേ ഞാണം, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ ഞാണം’’.

സച്ചഞാണചതുക്കദ്വയനിദ്ദേസോ തേസട്ഠിമോ.